TVET Bukan Lagi Laluan Kedua: Inti Reformasi Ialah Kurikulum Bersama Industri
Kurikulum TVET industri merujuk kepada program pelatihan teknikal vokasional yang dirangka dan dikemas kini secara bersama oleh institusi pendidikan dengan pemain industri, supaya kandungan pembelajaran, peralatan, dan penilaian kemahiran selari dengan teknologi sebenar di tempat kerja dan keperluan pasaran buruh semasa serta masa depan.
Jika TVET masih dilihat sebagai pilihan kedua selepas aliran akademik, itu bukan kerana modelnya lemah, tetapi kerana kurikulum dan kerjasama industri pendidikan belum cukup rapat. Data terkini menunjukkan gambaran berbeza: penyertaan dalam bidang TVET meningkat lebih 33 peratus antara 2020 hingga 2025, dengan hampir 57 peratus lepasan sekolah yang melanjutkan pengajian memilih bidang ini pada 2025, manakala kadar kebolehpasaran graduan mencecah hampir 96 peratus. Ini bukan statistik kecil; ini isyarat bahawa apabila latihan teknikal disusun mengikut bahasa industri, pasaran kerja memberi respons pantas. Fokus baharu kepada TVET Berteknologi Tinggi (Hi-TVET) dalam bidang AI, robotik, automasi dan semikonduktor menunjukkan bahawa TVET sedang bergerak ke arah pekerjaan bernilai tinggi, bukan kerja asas semata-mata.
Kerjasama Rentas Sempadan: TVET Bertaraf Antarabangsa, Bukan Bengkel Tertutup
Kerjasama Malaysia-China dalam pelatihan teknikal vokasional membuktikan bahawa TVET boleh menjadi jambatan kepada standard global, bukan sekadar memenuhi keperluan tempatan. Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi menegaskan perkara ini ketika menyampaikan ucaptama pada Persidangan Pembangunan Pendidikan Teknikal dan Vokasional Sedunia 2026 (WVTEDC 2026) di Pusat Konvensyen dan Pameran Tianjin Meijiang. Kerjasama ini telah menyediakan 5,125 peluang latihan pada 2024 dan 2,500 lagi penempatan latihan bagi 2026, selain membekalkan peralatan latihan termasuk kenderaan elektrik untuk pembelajaran amali. Institut Malaysia-China di Bagan Datuk pula akan menampung sehingga 2,000 pelajar dalam 18 bidang keutamaan, termasuk pembangunan kurikulum bersama, latihan tenaga pengajar dan pemindahan teknologi.
Ini bermakna kurikulum TVET industri tidak lagi disusun dalam vakum; ia diuji terus di landasan projek sebenar. Seramai 208 rakyat tempatan telah menamatkan latihan pengoperasian kereta api di China bagi menyokong projek rel utama, sekali gus membina kepakaran tempatan dalam operasi dan penyelenggaraan. Petikan yang wajar diulang ialah: “Perkara paling penting bagi saya ialah manfaat pencapaian ini kepada golongan muda kita iaitu kemahiran baharu, kerjaya lebih kukuh dan kehidupan lebih baik.” Apabila latihan disandarkan pada standard antarabangsa, graduan bukan sahaja layak untuk kerja tempatan, malah mempunyai profil kemahiran yang boleh dipasarkan di mana-mana ekosistem industri maju.
Seruan Kepada Industri: Jangan Hanya Mengadu ‘Skill Mismatch’, Turun Bentuk Kurikulum
Ramai majikan mengeluh tentang ketidakpadanan kemahiran, tetapi soalnya: sejauh mana industri berani masuk ke bilik mesyuarat kurikulum? Dato’ Menteri Besar, Dato’ Seri Amirudin Shari secara terbuka menyeru penglibatan lebih aktif pemain industri dalam pembangunan kurikulum TVET supaya graduan memenuhi keperluan sebenar pasaran kerja. Menurut beliau, kerjasama industri pendidikan perlu diperkukuh dari segi penglibatan dalam pembangunan kurikulum, akses kepada peralatan moden, latihan praktikal dan pendedahan langsung di tempat kerja.
Pusat Pembangunan Kemahiran dan Teknikal Selangor (STDC) diberi mandat merapatkan jurang antara institusi latihan bakat dengan industri, seiring fokus negeri yang tidak bergantung kepada sumber asli tetapi kepada pembangunan modal insan. Rancangan Selangor Kedua (RS-2) hingga 2030 menekankan pembangunan kemahiran, teknologi baharu dan budaya pembelajaran sepanjang hayat, termasuk penubuhan Majlis Kemahiran Pekerjaan Selangor (MKPS) pada 2027 bagi menyelaraskan latihan kemahiran mengikut tuntutan industri dan mengatasi isu skill mismatch. Jika industri terus kekal sebagai “pemerhati”, mereka akan terus menerima graduan yang tidak menepati citarasa sendiri. Penyelesaiannya jelas: duduk semeja, reka kurikulum TVET industri bersama, dan jadikan tempat kerja sebagai sambungan kelas, bukan destinasi akhir.
Dari Pencari Kerja ke Pencipta Kerja: TVET Sebagai Laluan Usahawan Bumiputera
Mengukur kejayaan TVET hanya melalui kadar kebolehpasaran ialah pandangan sempit. Kemahiran teknikal yang dipelajari di institusi TVET bukan sekadar tiket memasuki pasaran pekerjaan, malah menjadi modal pertama generasi muda membina perniagaan sendiri. Pendekatan ini mengubah graduan daripada pencari kerja kepada pencipta peluang pekerjaan, dengan menggunakan kepakaran teknikal untuk menawarkan produk dan perkhidmatan yang memenuhi keperluan pasaran.
Inisiatif KBNet TVETMara yang menggabungkan kemahiran teknikal dengan pengetahuan perniagaan telah melahirkan 192 usahawan Bumiputera dalam kira-kira sedekad, membuktikan potensi pendidikan berasaskan kemahiran dalam memperluas penyertaan golongan ini dalam keusahawanan. Pencapaian pelajar TVETMara Masjid Tanah, Mohammad Hanafi Izuddin Ismail, yang menerima Anugerah Pelajar Usahawan Digital Berprestasi Tinggi 2025, menunjukkan bahawa entrepreneur lulusan TVET boleh menembusi ruang keusahawanan digital, bukan hanya bengkel tradisional. Bagi anak muda luar bandar, perniagaan berasaskan kemahiran membuka peluang menjana pendapatan tanpa perlu berhijrah ke bandar besar, selari dengan aspirasi Ekonomi Desa Nasional yang mahu memperkasa masyarakat desa dan meningkatkan taraf hidup melalui pembangunan tersusun.
Ke Hadapan: TVET Berteknologi Tinggi dan Ekosistem Usahawan Muda
Arah seterusnya jelas: TVET mesti bergerak ke arah Hi-TVET yang menumpukan AI, robotik, automasi, semikonduktor dan teknologi baharu lain untuk menyediakan tenaga kerja bagi pekerjaan bernilai tinggi. Tetapi teknologi tanpa ekosistem keusahawanan hanya akan melahirkan pekerja, bukan pemilik. Di sinilah kerjasama industri pendidikan perlu melangkaui latihan praktikal semata-mata kepada bimbingan perniagaan, akses rangkaian dan peluang projek sebenar untuk usahawan muda TVET.
Contoh pendedahan langsung kepada industri yang dilaksanakan TVETMara – daripada kursus jangka pendek pengacuan saintifik di syarikat acuan suntikan berketepatan tinggi, hingga pemantauan program diploma industri seramik dan program keselamatan pemanduan kenderaan berat – menunjukkan bagaimana latihan boleh disepadukan dengan standard kualiti industri dan keperluan pasaran global. Bagi pembuat dasar, mesejnya tegas: jangan ukur TVET dengan imej lama. Bagi industri, berhenti mengeluh dan mula menulis kurikulum bersama. Bagi generasi muda, TVET bukan jalan pintas; ia laluan strategik ke kerjaya kukuh dan keusahawanan yang boleh mengubah komuniti.
