Buli Bukan Masalah Sekolah Semata-mata
Buli di sekolah merujuk kepada tindakan berulang yang menyakiti atau mengancam murid lain, sama ada secara fizikal, emosi, psikologi atau melalui media sosial, yang mewujudkan rasa takut dan trauma serta mengganggu proses pembelajaran dan perkembangan kesihatan mental kanak-kanak secara serius. Insiden buli tidak lagi boleh dilihat sebagai salah laku disiplin terpencil; ia gejala kompleks yang menuntut penanganan kolektif. Seorang bekas menteri pendidikan menegaskan insiden buli perlu ditangani dengan penglibatan ibu bapa, guru, sekolah dan komuniti, bukan diletakkan atas bahu kementerian sahaja. Menyalahkan satu pihak mungkin melegakan emosi, tetapi tidak menyelamatkan mangsa dan tidak mengubah budaya pencegahan buli sekolah. Dalam keadaan kes buli melibatkan kecederaan dan kematian, keengganan kita mengaku tanggungjawab bersama menjadikan setiap orang secara moral bersubahat.
Dua Kes di Negeri Sembilan: Amaran Keras kepada Semua
Gelombang kemarahan orang ramai terhadap isu buli sebenarnya ada asas kukuh apabila melihat beberapa insiden tragik. Baru-baru ini, seorang pelajar lelaki berusia 16 tahun ditahan bagi membantu siasatan kematian mangsa di asrama sebuah sekolah di Kuala Pilah. Dalam kes lain, seorang kanak-kanak lelaki berusia 10 tahun di sekolah rendah jenis kebangsaan Cina dilaporkan menjadi mangsa buli berulang kali sejak tahun lalu hingga mengalami kecederaan dan trauma untuk kembali ke sekolah. Bapanya mendakwa anaknya dibelasah rakan sekelas dalam kelas berkunci pada 16 Mei 2025 yang disaksikan lima murid lain. Dua kes ini bukan sekadar statistik; ia cermin kegagalan sistemik. Apabila aduan tidak ditangani awal, buli meningkat daripada ejekan kepada tumbukan, dan akhirnya kepada tragedi. Soalnya bukan lagi "ada buli atau tidak", tetapi sejauh mana kita sanggup membiarkan ia berulang.
Mengapa Pendekatan Holistik Lebih Berkesan
Menuntut kementerian menyelesaikan semua isu buli memang mudah, tetapi ia ilusi berbahaya. Gejala buli hari ini lebih kompleks kerana bukan sahaja melibatkan fizikal, tetapi juga tekanan mental dan psikologi; kesannya ada pelajar mengalami tekanan, kemurungan, ketakutan dan terpaksa mendapatkan rawatan daripada doktor atau kaunselor. Dalam konteks penanganan buli holistik, setiap lapisan – keluarga, sekolah dan komuniti – memegang sebahagian kunci. Sekolah dan badan pendidikan digesa menangani isu buli dengan lebih serius, menyiasat setiap aduan dan bertindak segera bagi melindungi mangsa, bukannya menunggu sehingga keadaan menjadi parah. Pada masa sama, masyarakat tidak boleh menutup mata terhadap pengaruh media sosial, sedangkan di beberapa negara, undang-undang menghadkan penggunaan platform tersebut kepada individu berumur 16 tahun ke atas sebagai langkah melindungi remaja daripada buli dan gangguan psikologi.
Peranan Sekolah, Guru dan Mekanisme Aduan
Jika sekolah mengaku serius tentang pencegahan buli sekolah, mereka mesti membuktikannya melalui tindakan, bukan poster dan slogan. Pihak sekolah dan badan pendidikan digesa memastikan setiap aduan buli diterima, disiasat dan diambil tindakan sewajarnya dengan segera. Sekolah perlu mempunyai mekanisme jelas untuk aduan: saluran selamat untuk murid dan ibu bapa, prosedur siasatan yang telus, serta rekod yang boleh disemak. Penekanan tidak boleh hanya pada hukuman pelaku, tetapi perlindungan mangsa – termasuk sokongan kaunseling dan jaminan keselamatan fizikal. Cadangan menambah pemantauan seperti kamera litar tertutup (CCTV) di bilik darjah dan koridor yang bersesuaian bukan sekadar isu teknologi, tetapi mesej bahawa sekolah tidak lagi menormalisasi sudut gelap sebagai ruang buli. Di bilik guru dan pejabat pentadbiran, budaya "jangan besar-besarkan" perlu diganti dengan prinsip "lebih baik bertindak awal daripada menyesal kemudian".
Tanggungjawab Ibu Bapa dan Komuniti: Dari Rumah ke PIBG
Sebahagian besar perbincangan tentang buli masih terperangkap di pagar sekolah, sedangkan tanggung jawab ibu bapa dan komuniti sama kritikal. Insiden buli perlu ditangani dengan penglibatan ibu bapa, guru, sekolah dan komuniti dalam bentuk kerjasama sekolah komuniti yang konsisten, bukan episodik. Ibu bapa perlu menjadikan komunikasi terbuka dengan anak sebagai rutin, supaya tanda awal tekanan, takut ke sekolah atau perubahan tingkah laku dapat dikesan. Apabila berlaku buli atau ancaman melalui internet dan telefon bimbit, ibu bapa digesa menyimpan bukti seperti gambar kecederaan, laporan perubatan dan tangkapan skrin mesej bagi membolehkan tindakan susulan dibuat. Platform Persatuan Ibu Bapa dan Guru (PIBG) pula patut diguna sebagai ruang menekan sekolah memperkukuh sistem sokongan dan kaunseling. Jika komuniti terus melihat buli sebagai urusan "orang lain", pelaku akan kekal berasa dunia memihak kepada mereka dan mangsa terus menanggung derita senyap.
