Latihan guru buli: benteng pertama sebelum mangsa terluka lebih jauh
Latihan guru buli ialah proses tersusun untuk melengkapkan pendidik dengan kemahiran mengenal pasti, menilai dan bertindak segera terhadap sebarang bentuk buli di sekolah, termasuk menyediakan sokongan psikososial kepada mangsa dan membimbing pelaku supaya berubah, dengan matlamat mencegah kesan jangka panjang terhadap semua pelajar yang terlibat. Menteri Pendidikan Datuk Seri Fadhlina Sidek menegaskan guru perlu dilatih untuk memberikan respons segera dan melaksanakan intervensi yang berkesan dalam setiap aduan buli bagi mengelakkan kesan berpanjangan terhadap mangsa. Ini bukan cadangan lembut; ini amaran bahawa kelewatan guru bertindak boleh mengubah insiden kecil menjadi trauma yang menghantui pelajar bertahun-tahun. Jika bilik darjah ialah ruang pembelajaran, maka guru mesti menjadi pengawal keselamatan emosi, bukan sekadar penyampai silibus.
Mengapa respons buli sekolah mesti serta-merta, bukan selepas viral
Hakikatnya, respons buli sekolah yang lambat ialah undangan kepada eskalasi. Fadhlina menekankan keupayaan guru membaca situasi, memahami keadaan mangsa dan pelaku serta mengambil tindakan bersesuaian perlu menjadi sebahagian latihan perguruan. Tanpa latihan guru buli yang sistematik, ramai guru bergantung pada naluri, bukan protokol. Tribunal Bagi Antibuli (TAB) sudah menerima 68 aduan berkaitan kes buli bagi tempoh 17 Jun hingga 19 Okt, dengan 51 aduan selesai dan 17 lagi masih dalam tindakan. Ini angka yang patut menggerunkan mana-mana pentadbir sekolah. Setiap aduan yang sampai ke tribunal ialah isyarat bahawa intervensi buli efektif di peringkat sekolah gagal berlaku tepat pada waktunya. Jika sekolah mahu mengelakkan campur tangan luar, mereka perlu membina sistem respons pantas yang boleh dipercayai oleh pelajar dan ibu bapa.
Suara ibu bapa dan tokoh: bila kebimbangan bertukar menjadi desakan
Kebimbangan terhadap pencegahan buli pelajar bukan lagi isu akademik; ia kini suara lantang di luar pagar sekolah. Datuk Nora Ariffin mempersoalkan tahap keselamatan dan kesejahteraan pelajar di sekolah susulan semakin kerapnya kes buli yang dilaporkan. Beliau mengingatkan, sebagai ibu bapa, persoalan utama ialah sejauh mana anak-anak benar-benar selamat ketika di sekolah. Ini tamparan lembut kepada sistem: jika ibu bapa tidak yakin, sekolah sedang kehilangan kepercayaan awam. Nora juga menekankan keperluan sistem pencegahan, pemantauan, pelaporan dan tindakan yang berkesan di sekolah, serta komunikasi berterusan antara ibu bapa dan pihak sekolah. Tanpa jaringan ini, latihan guru buli yang canggih sekalipun akan terputus di tengah jalan. Keselamatan pelajar, seperti diingatkan Nora, ialah tanggungjawab bersama ibu bapa, sekolah dan pihak berkuasa.
Intervensi buli efektif: daripada latihan IPG kepada amalan harian
Intervensi buli efektif tidak lahir daripada poster kempen, tetapi daripada latihan praktikal yang diulang dan diuji. Fadhlina menegaskan respons guru harus dilatih, termasuk bagaimana membaca situasi, melihat keadaan mangsa dan pelaku buli serta melaksanakan intervensi ekologi supaya semua pihak bergerak seiring. Program Literasi Antibuli sempena Penataran Akta Antibuli 2026 di Institut Pendidikan Guru (IPG) misalnya, bertujuan meningkatkan kefahaman pelajar IPG tentang isu buli, implikasi perundangan, mekanisme pelaporan serta langkah pencegahan. Ini langkah penting, tetapi latihan guru buli hanya bermakna jika diterjemah menjadi protokol harian: siapa dihubungi, bagaimana laporan direkod, bila ibu bapa dimaklumkan, dan bagaimana pelaku dibimbing, bukan sekadar dihukum. Tanpa garis panduan jelas, intervensi akan bergantung pada budi bicara individu, dan itu terlalu berisiko untuk nyawa emosi pelajar.
Kesimpulan: Jangan tunggu mangsa seterusnya sebelum bertindak
Akhirnya, persoalan utama bukan sama ada buli wujud, tetapi sejauh mana kita bersedia bertindak pada aduan pertama. Data TAB yang merekodkan 42 aduan melibatkan mangsa berusia 13 hingga 17 tahun, 22 aduan bagi umur tujuh hingga 12 tahun, dan empat aduan bagi umur empat hingga enam tahun, menunjukkan buli menembusi semua peringkat umur. Dalam konteks ini, latihan guru buli bukan pilihan tambahan; ia keperluan asas seperti latihan pedagogi. Respons buli sekolah mesti cepat, jelas dan konsisten, sementara pencegahan buli pelajar memerlukan kerjasama rapat ibu bapa, guru dan pihak berkuasa. Jika kita gagal membina intervensi buli efektif sekarang, kita sedang mengizinkan generasi pelajar membesar dengan luka yang sepatutnya boleh dicegah.
