Apa Itu Akta 876 dan Mengapa Ia Penting Sekarang
Akta 876, atau Akta Antibuli 2026, ialah undang-undang khusus yang mentakrifkan dan mengawal perbuatan buli, termasuk buli fizikal, psikologi, sosial dan siber, dengan menyediakan kerangka tindakan undang-undang, saluran aduan dan remedi kepada mangsa di institusi pendidikan.
Kebelakangan ini, kes buli di sekolah bukan lagi berita terpencil; ia datang bersama kematian pelajar Tingkatan Dua di Kuala Pilah dan dakwaan buli siber serta gangguan seksual terhadap pelajar Tingkatan Lima di Pulau Pinang. Pada masa sama, polis Kelantan melaporkan enam kes buli di sekolah sejak Januari, sebahagian daripada 5,681 kes buli sekolah yang dilaporkan di seluruh negara antara Januari hingga Ogos. Angka ini bukan statistik kosong; ia isyarat bahawa sistem lama gagal menahan budaya ganas di sekolah. Akta 876 muncul sebagai benteng baharu, dan kali ini alasan “tiada undang-undang khusus” sudah tidak boleh digunakan lagi.
Akta Antibuli 2026 (Akta 876) mula berkuat kuasa pada 16 Jun dan buat kali pertama menyediakan takrif jelas bahawa buli ialah perbuatan sengaja yang menyebabkan kemudaratan fizikal, psikologi atau sosial, sama ada berulang atau melalui satu kejadian serius. Undang-undang ini turut merangkumi buli melalui komunikasi elektronik atau digital, satu pengiktirafan bahawa media sosial, internet dan teknologi kecerdasan buatan kini menjadi medan baharu penghinaan dan tekanan terhadap pelajar.
Akta 876 sebagai Benteng Undang-Undang: Apa yang Berubah
Perubahan paling besar yang dibawa Akta 876 buli sekolah ialah ia mengangkat buli daripada isu disiplin dalaman kepada kesalahan yang mempunyai akibat undang-undang tersusun. Tribunal bagi Antibuli (TAB) kini menjadi saluran rasmi untuk mangsa membuat aduan, menuntut tindakan terhadap pelaku dan mendapatkan sokongan. Setakat 22 September, TAB telah menerima 55 aduan dan memutuskan lima kes dengan remedi seperti permohonan maaf, kewajipan mengikuti kaunseling dan bayaran ganti rugi kepada mangsa. Ini bukan sekadar simbolik; ia menunjukkan bahawa perlindungan pelajar undang-undang sudah mula bergerak dalam bentuk keputusan nyata.
Buat kali pertama, undang-undang mentakrifkan buli dengan jelas sebagai perbuatan sengaja yang menyebabkan kemudaratan fizikal, psikologi atau sosial, termasuk melalui satu kejadian serius, bukan hanya perbuatan berulang. Ini penting kerana banyak kes buli yang membawa kepada kecederaan teruk atau kematian berlaku dalam satu insiden ganas, bukan semestinya selepas berbulan-bulan. Dengan definisi ini, sekolah dan pihak berkuasa tidak lagi boleh berlindung di sebalik alasan “sekali sahaja” atau “gurauan kasar”. Akta Antibuli 2026 memberikan satu kerangka dan saluran baharu untuk menangani buli, menjadikannya benteng undang-undang yang lebih kukuh berbanding garis panduan disiplin semata-mata.
Lebih penting, akta ini mengiktiraf buli siber sebagai kesalahan yang sah, termasuk ugutan, ejekan, memalukan atau memulaukan seseorang dalam talian sehingga mangsa berasa takut, tertekan atau tidak selamat. Dalam era di mana video memalukan boleh tersebar dalam beberapa minit, pengiktirafan undang-undang terhadap pencerobohan digital ini adalah langkah minimum yang patut diambil. Tanpa Akta 876, ramai pelajar akan terus menjadi mangsa di ruang siber tanpa sebarang rujukan undang-undang yang jelas.
Realiti Kes Buli: Dari Statistik ke Tragedi
Akta 876 lahir bukan dalam vakum; ia lahir di atas tragedi. Kematian pelajar seperti Muhammad Idlan Fareeq Shahril di Negeri Sembilan dan Irene Sofiya di Johor menjadi peringatan pedih bahawa keganasan dalam kalangan pelajar bukan isu remeh. Di Kelantan, enam kes buli sekolah direkodkan polis sejak Januari, dengan satu kes sudah dituduh di mahkamah, tiga masih disiasat dan dua diklasifikasikan sebagai Tiada Tindakan Lanjut. Angka ini sebahagian daripada 5,681 kes buli sekolah yang dilaporkan di seluruh negara antara Januari hingga Ogos, seperti dimaklumkan Perdana Menteri.
Kebelakangan ini, kita digemparkan dengan kes pelajar Tingkatan Dua di Kuala Pilah yang kematiannya masih disiasat, termasuk dakwaan berkaitan buli, serta kes pelajar Tingkatan Lima di Pulau Pinang yang didakwa menjadi mangsa gangguan seksual dan buli siber. Kejadian-kejadian ini menunjukkan satu pola: budaya buli bukan sahaja belum reda, malah menjadi lebih rumit apabila media sosial, internet dan teknologi kecerdasan buatan disalah guna untuk memanjangkan penghinaan dan memperluas penyebaran kandungan memalukan.
Dalam konteks ini, kenyataan Ketua Polis Kelantan bahawa "kita perlu mengambil iktibar dan memperkukuh usaha pencegahan supaya tragedi seumpama ini tidak berulang" bukan sekadar nasihat lembut, tetapi amaran bahawa kelewatan bertindak akan dibayar dengan nyawa. Apabila pihak polis sendiri mengingatkan bahawa sekolah mesti kekal sebagai tempat selamat untuk anak-anak menimba ilmu, membina impian dan membesar tanpa ketakutan, ia menegaskan bahawa kes buli Malaysia bukan lagi isu dalaman sekolah, tetapi isu keselamatan awam.
TAB, Literasi Undang-Undang dan Peranan Sekolah
Walaupun Akta 876 menyediakan benteng undang-undang, benteng ini hanya berguna jika pelajar, ibu bapa dan guru tahu kewujudannya dan cara menggunakannya. TAB sebagai tribunal antibuli menyediakan saluran alternatif untuk mangsa membuat aduan dan mendapatkan keadilan, tetapi ramai pelajar mungkin masih tidak tahu di mana hendak bermula. Program Literasi Akta Antibuli 2026 dan peranan TAB yang dilancarkan pada September bertujuan menerangkan perlindungan di bawah Akta 876, tatacara aduan, proses pendengaran dan bentuk remedi yang tersedia.
Masalahnya, maklumat ini tidak boleh dibiarkan terperap di portal rasmi. Pelajar perlu mengetahui saluran aduan sebelum mereka menjadi mangsa, bukan selepas trauma berlaku. Maklumat tentang Akta 876 buli sekolah dan fungsi TAB perlu diserap dalam orientasi pelajar baharu, sesi kaunseling, taklimat ibu bapa dan kempen kesedaran di sekolah. Tanpa literasi undang-undang, akta yang baik akan tinggal sebagai teks di kertas, bukan alat perlindungan pelajar undang-undang yang hidup.
Sekolah juga perlu mengukuhkan pendidikan adab digital. Pelajar mesti diajar bahawa merakam, berkongsi atau menyebarkan penghinaan terhadap rakan bukan sekadar “content”, tetapi boleh menjadi kes buli siber dengan akibat undang-undang. Mereka perlu tahu bila gurauan melampaui batas, bagaimana menyimpan bukti dengan selamat dan kepada siapa mereka boleh mendapatkan bantuan. Tanpa perubahan budaya digital di sekolah, Akta 876 hanya akan sibuk memadam kebakaran tanpa pernah memadamkan puncanya.
Kerjasama Tiga Serangkai: Sekolah, Ibu Bapa dan Pihak Berkuasa
Akta 876 tidak akan berfungsi jika dilihat sebagai urusan mahkamah semata-mata. Pelaksanaannya memerlukan kerjasama rapat antara sekolah, ibu bapa dan pihak berkuasa. Selepas akta ini berkuat kuasa, usaha meningkatkan literasi mengenai akta dan fungsi TAB disasar khusus kepada pelajar, guru dan ibu bapa, menandakan bahawa tanggungjawab memerangi buli adalah kolektif. Di lapangan, Ketua Polis Kelantan telah mengarahkan semua Ketua Polis Daerah dan Pegawai Perhubungan Sekolah mengeratkan kerjasama dengan pihak sekolah, ibu bapa dan komuniti.
Ini bermakna setiap aduan buli mesti diambil serius dan tindakan perlu dilaksanakan secara profesional, tanpa menunggu tragedi berlaku. Sekolah tidak boleh lagi menyembunyikan kes demi menjaga imej, kerana kepemimpinan tertinggi sudah menghantar mesej jelas bahawa keselamatan, maruah dan kesejahteraan pelajar mesti mengatasi reputasi mana-mana institusi. Dalam erti kata lain, melaporkan buli bukan memalukan sekolah, tetapi tanda sekolah bertanggungjawab.
Akhirnya, Akta boleh menyediakan perlindungan, tribunal boleh menyediakan keadilan dan teknologi boleh membantu mengesan bukti, tetapi budaya buli hanya akan runtuh jika masyarakat berani berpihak kepada mangsa. Jika ibu bapa memilih diam, guru memilih menutup mata dan rakan sebaya memilih untuk merakam daripada membantu, Akta 876 akan menjadi benteng yang dibolosi dari dalam. Masa depan pencegahan buli sekolah bergantung pada kesediaan kita menjadikan undang-undang ini bukan sekadar teks, tetapi amalan harian di setiap kelas, asrama dan kumpulan WhatsApp pelajar.
