Kenal pasti masalah sebelum berulang
Buli di sekolah ialah tingkah laku yang menimbulkan ketakutan atau ancaman kepada murid dan boleh berulang apabila mangsa tidak berani meminta bantuan. Sebab itu, pengesanan awal buli perlu menjadi keutamaan: menunggu sehingga keadaan memuncak bererti murid mungkin sudah lama menanggung tekanan. Menteri Pendidikan, Datuk Seri Fadhlina Sidek, berkata murid mesti tahu kepada siapa mereka boleh merujuk apabila berdepan situasi yang menakutkan di sekolah.
Cabaran utama bukan semata-mata mengenal pasti kejadian, tetapi memastikan murid berasa selamat untuk bersuara. Ada yang takut mengadu kerana bimbang diugut, lalu terpaksa menghadapi perkara sama berulang kali. Maka, petanda seperti perubahan tingkah laku atau perkongsian murid tentang perkara yang membimbangkan wajar diberi perhatian oleh orang dewasa. Ibu bapa dan warga sekolah tidak patut menepis cerita itu sebagai perselisihan biasa sebelum mendengar dan menilai keadaan. Sikap peka membuka ruang untuk bertindak lebih awal, sebelum ancaman menjadi kebiasaan.
Aduan mesti diikuti tindakan
Menerima aduan belum memadai jika tiada susulan yang jelas. Fadhlina menegaskan setiap aduan perlu disusuli tindakan demi menjaga kebajikan dan keselamatan murid. Prinsip ini penting untuk aduan buli murid: mereka perlu melihat bahawa keberanian untuk melapor membawa kepada perhatian dan perlindungan, bukan kebuntuan atau risiko dibalas ugut.
Dalam kenyataannya selepas pertemuan dengan Timbalan Pengarah Jabatan Pencegahan Jenayah dan Keselamatan Komuniti Polis Diraja Malaysia, DCP Datuk Suryani Sungit, Fadhlina turut mengingatkan bahawa murid perlu yakin ada pihak yang sedia mendengar dan melindungi mereka. Keyakinan itu dibina melalui respons yang cepat, sikap tidak menyalahkan pengadu dan komunikasi susulan yang sesuai. Ibu bapa serta warga sekolah juga perlu mengambil serius apabila anak atau murid mula berkongsi masalah. Jika aduan dipandang ringan, murid mungkin memilih untuk berdiam diri, sekali gus menyukarkan pengesanan dan membiarkan masalah berlarutan.
PPS sebagai rakan dalam usaha pencegahan
Kehadiran polis di sekolah sepatutnya membantu mencegah dan mengesan masalah, bukan sekadar muncul selepas kejadian. Kira-kira 16,000 Pegawai Perhubungan Sekolah (PPS) kini terlibat dengan lebih aktif dalam hal ehwal sekolah bagi membantu murid mengenali pegawai yang boleh memberikan bantuan. Skala ini berpotensi mendekatkan saluran bantuan kepada murid, tetapi manfaatnya bergantung pada sama ada mereka tahu cara mendapatkan sokongan dan percaya aduan akan ditangani.
PPS boleh menjadi sebahagian daripada usaha membina hubungan yang memudahkan murid mendapatkan bantuan, sementara pihak sekolah bertindak terhadap tanda awal. Namun, tanggungjawab tidak wajar diletakkan pada guru seorang diri. Fadhlina berkata kerjasama antara agensi perlu diperkukuh supaya sekolah lebih mudah mendapatkan bantuan. Dalam pertemuan itu, turut dibincangkan saringan air kencing yang lebih kerap oleh Agensi Antidadah Kebangsaan serta perkongsian data kesihatan mental dengan Kementerian Kesihatan bagi mengenal pasti keperluan intervensi dan sokongan murid.
Perlindungan bergantung pada kepercayaan
Penglibatan ramai pegawai dan perbincangan antara agensi ialah langkah yang bermakna, tetapi ukuran kejayaan tetap terletak pada pengalaman murid: adakah mereka tahu siapa yang boleh dirujuk, berani membuat aduan dan menerima susulan? Pengesanan awal buli tidak akan berkesan jika tanda kebimbangan diabaikan atau murid takut akan akibat selepas bersuara.
Sekolah, keluarga dan agensi berkaitan perlu menyambungkan setiap peringkat itu—mendengar, menilai dan bertindak—dengan jelas. Tumpuan Kementerian Pendidikan pada pengesanan awal, tindakan terhadap aduan dan penglibatan PPS memberi asas kepada pendekatan tersebut. Kesimpulannya, keselamatan murid bukan sekadar soal bertindak selepas kejadian; ia menuntut saluran bantuan yang dikenali dan respons yang boleh dipercayai setiap kali murid meminta pertolongan.
