Buli di sekolah: daripada tragedi kepada strategi menyeluruh
Buli di sekolah ialah tingkah laku agresif yang berulang seperti memukul, mengugut, memalukan atau menindas rakan sebaya, dilakukan dalam hubungan kuasa yang tidak seimbang, dan jika dibiarkan ia boleh membawa kepada kecederaan fizikal, tekanan emosi yang berat dan tragedi kehilangan nyawa. Isu buli di sekolah berasrama kembali meledak selepas kematian pelajar Tingkatan Dua, Allahyarham Muhammad Idlan Fareeq Shahril di sebuah sekolah di Kuala Pilah, yang sedang disiasat di bawah Seksyen 302 Kanun Keseksaan. Tragedi ini memaksa Kementerian Pendidikan bukan sahaja menjawab kemarahan masyarakat, tetapi membuktikan bahawa strategi antibuli mereka bukan sekadar pekeliling di bilik mesyuarat.
Tindakan terkini kementerian – daripada Akta Antibuli 2026 kepada pemantauan fizikal dan teknologi – menunjukkan kesediaan politik untuk mengambil risiko langkah “radikal” dalam menangani buli di sekolah. Namun, persoalan utamanya: adakah pelaksanaan di lapangan akan sepadan dengan nada tegas di peringkat pusat?
Pemantauan lebih ketat: 10,000 warden, 300 pembantu dan CCTV di 333 sekolah
Strategi pertama yang jelas ialah pengukuhan pemantauan fizikal di asrama. Menteri Pendidikan menjelaskan bahawa sekolah kini mempunyai lebih 10,000 warden asrama, dengan tambahan 300 Pembantu Warden sejak April untuk membantu pemantauan, khususnya pada waktu malam agar risiko kejadian di asrama dapat dikesan lebih awal. Ini pengakuan tersirat bahawa struktur sedia ada gagal mencegah tragedi seperti di Kuala Pilah. Dalam bahasa mudah, pelajar tidak lagi boleh dibiarkan “menjaga” pelajar tanpa pengawasan dewasa yang cukup.
Pada masa sama, pemasangan kamera litar tertutup diperluaskan ke 333 sekolah berasrama, menumpu kawasan berisiko seperti tangga, koridor dan bilik prep, dengan input keselamatan daripada NIOSH. Ini langkah yang tepat – “titik buta” secara fizikal akhirnya diberi perhatian. Namun, bergantung kepada CCTV sahaja tanpa budaya melapor adalah ilusi. Rakaman tidak bermakna jika warden tidak dilatih menonton, menilai dan bertindak segera. Pemantauan lebih ketat mesti bermaksud kehadiran fizikal, bukan hanya lensa kamera di siling.
Saluran aduan tanpa nama: mematahkan ketakutan untuk bersuara
Salah satu langkah paling signifikan – dan sering diabaikan dalam perbahasan awam – ialah pembaharuan Portal Aduan Buli dengan fungsi aduan tanpa nama untuk melindungi pengadu dan saksi. Menteri sendiri mengakui masalah utama bukan pelajar tidak mahu bersuara, tetapi takut akan apa yang berlaku selepas mereka melaporkan. Inilah ketakutan yang memupuk budaya diam – dan budaya diam itulah oksigen kepada pembuli. Sistem pelaporan anonim ialah cara praktikal untuk memutuskan kitaran ini.
Namun, portal sahaja tidak mencukupi. Pelajar perlu diyakinkan bahawa setiap aduan akan disiasat dan tidak “disapu di bawah karpet” demi menjaga imej sekolah. Di sinilah mesej tegas kementerian penting: pentadbir atau guru yang cuai atau menyembunyikan kes akan dikenakan tindakan. Pada tahap polisi, ini langkah berani. Pada tahap pelaksanaan, ia menuntut keberanian guru dan pemimpin sekolah untuk menukar cara berfikir – daripada melindungi reputasi institusi kepada melindungi keselamatan pelajar.
Akta Antibuli 2026, SAFE dan sistem amaran awal: dari disiplin ke tanggungjawab undang-undang
Perubahan besar yang membezakan fasa ini daripada dasar lama ialah kedudukan undang-undang. Akta Antibuli 2026 digubal dengan penglibatan Kementerian Pendidikan dan Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang, memberikan ruang kepada mangsa membawa aduan ke Tribunal Antibuli. Menteri menegaskan, “Selepas Akta ini, pengurusan buli bukan lagi bergantung kepada garis panduan sekolah semata-mata. Institusi pendidikan mempunyai tanggungjawab di sisi undang-undang”. Ini mengubah buli daripada isu disiplin dalaman menjadi kesalahan yang boleh diuji di forum perundangan, terutama apabila terdapat unsur jenayah.
Sekolah juga diingatkan bahawa kes yang mempunyai unsur jenayah tidak boleh diselesaikan sebagai kes disiplin, tetapi wajib dilaporkan kepada polis. Serentak, kementerian menggerakkan intervensi antibuli menyeluruh bernama SAFE, yang melibatkan seluruh warga sekolah, ibu bapa dan komuniti untuk memutus budaya senioriti yang menyamar sebagai tradisi. Sistem amaran awal – mengesan tanda-tanda buli sebelum kes menjadi serius – ditekankan semula sebagai amalan yang sepatutnya sudah lama berjalan. Pendekatan ini selari dengan pencegahan buli moden: bertindak sebelum insiden eskalasi, bukan selepas tragedi berlaku.
Dari polisi ke budaya: apa yang perlu dilakukan seterusnya?
Semua langkah ini – warden tambahan, CCTV, portal aduan tanpa nama, Akta Antibuli 2026, SAFE, dan audit segera keselamatan sekolah – membentuk rangka strategi antibuli yang kukuh di atas kertas. Ia menunjukkan keseriusan kerajaan menjadikan pencegahan buli sebagai keutamaan, bukan reaksi bermusim setiap kali tragedi tular. Namun, dasar bagus tidak akan menyelamatkan pelajar jika guru, warden, pelajar senior dan ibu bapa masih melihat buli sebagai “proses mengajar” atau “adat senioriti”.
Langkah seterusnya perlu jelas: latihan wajib berkala untuk semua warden dan guru, kempen kesedaran yang konsisten kepada pelajar dan ibu bapa, serta audit bebas terhadap keberkesanan SAFE di sekolah berisiko tinggi. Buli di sekolah bukan sekadar statistik atau tajuk berita; ia pengalaman ngeri yang mencorak hidup pelajar. Strategi baharu ini memberi harapan, tetapi harapan itu hanya akan menjadi realiti jika setiap warga sekolah percaya bahawa keselamatan murid mengatasi segala-galanya – termasuk reputasi institusi.
