Sokongan bersyarat, bukan penyertaan dalam kerajaan
Perjanjian Kepercayaan dan Pembekalan (CSA) ialah persetujuan politik yang menjamin sokongan terhadap urusan perbekalan kerajaan, termasuk belanjawan, sebagai balasan kepada komitmen atau tuntutan yang dipersetujui. Pada 29 Oktober, enam Ahli Parlimen Bersatu dan Ahli Parlimen Muar Syed Saddiq Syed Abdul Rahman menandatangani Perjanjian CSA dengan kerajaan Madani bagi menyokong pentadbiran Perdana Menteri Anwar Ibrahim hingga tamat penggal Parlimen. Inti persetujuan itu jelas: undi bagi Belanjawan 2027 ditukar dengan peruntukan pembangunan kawasan dan janji reformasi institusi. Namun, kesepakatan ini tidak bermakna Bersatu menyertai kerajaan. Presiden parti, Muhyiddin Yassin, menegaskan Bersatu kekal sebagai pembangkang dan akan terus menjalankan semak dan imbang. Perbezaan ini penting: kestabilan undi di Parlimen boleh meningkat tanpa menghapuskan peranan pembangkang.
Konteksnya ialah kerajaan membuka laluan supaya peruntukan kepada Ahli Parlimen pembangkang disalurkan melalui CSA, seperti pendekatan yang pernah dibuat ketika Anwar menjadi Ketua Pembangkang. Pada masa perjanjian dimeterai, Rang Undang-undang Perbekalan 2027 telah diluluskan pada peringkat dasar selepas dibahaskan 89 Ahli Parlimen. Maka, CSA ini bukan sekadar urusan satu undi belanjawan; ia membentuk jaminan sokongan yang lebih luas terhadap pentadbiran sehingga tamat penggal.
Peruntukan kawasan ialah pertukaran yang nyata
Antara tuntutan paling langsung ialah peruntukan pembangunan kawasan Parlimen pada kadar yang sama seperti Ahli Parlimen kerajaan yang tidak memegang jawatan dalam Kabinet. Inilah sisi yang paling mudah dirasai pengundi: wakil rakyat pembangkang boleh membawa keperluan setempat kepada kerajaan dan mendapatkan dana untuk kerja pembangunan, bukannya menyaksikan pengundi mereka terpinggir kerana pilihan politik. Jumlah peruntukan itu belum dipastikan, tetapi dianggarkan antara RM3 juta hingga RM4 juta setahun. Angka ini menjadikan pelaksanaan dan ketelusan penting. Tanpa kriteria yang jelas tentang agihan serta penggunaan dana, tuntutan kesaksamaan boleh berubah menjadi pertikaian baharu tentang siapa menerima apa.
Peruntukan bukan hadiah kepada ahli politik; nilainya terletak pada manfaat kepada kawasan dan penduduk. Muhyiddin berkata persetujuan itu bertujuan memastikan urusan penting rakyat, khususnya ekonomi dan kos sara hidup, dapat diteruskan dengan lebih teratur. Itu hujah yang munasabah, tetapi ia perlu dibuktikan melalui hasil di lapangan. Sokongan terhadap Belanjawan 2027 sepatutnya disertai pemantauan terhadap pelaksanaan projek dan layanan setara kepada kawasan yang diwakili pembangkang. Jika tidak, perjanjian ini akan dilihat sebagai tawar-menawar elit, bukan langkah memperbaiki khidmat kepada rakyat.
Reformasi menguji kesungguhan kerajaan
Tujuh penandatangan turut menuntut dua perubahan institusi sebelum penggal pentadbiran semasa berakhir: mengehadkan tempoh jawatan Perdana Menteri kepada maksimum dua penggal serta mengasingkan peranan Peguam Negara dan Pendakwa Raya. Tuntutan ini menjadikan CSA lebih bermakna daripada perjanjian untuk meluluskan perbekalan. Peruntukan kawasan memberi manfaat yang boleh dilihat dalam jangka dekat, tetapi reformasi menyentuh aturan kuasa dan akauntabiliti yang kesannya lebih panjang. Di sinilah komitmen kerajaan patut dinilai, bukan pada majlis menandatangani perjanjian.
Laporan mengenai perjanjian itu menonjolkan tiga sudut berbeza: kestabilan politik dan kelancaran urusan rakyat, kesaksamaan peruntukan kawasan, serta perubahan institusi. Ketiga-tiganya saling berkait, tetapi tidak boleh saling menggantikan. Sokongan kerajaan yang lebih terjamin boleh mengurangkan ketidaktentuan dalam pengundian, sementara peruntukan menyentuh keperluan kawasan. Namun, hanya reformasi yang benar-benar dilaksanakan akan menunjukkan bahawa CSA membawa perubahan pada cara kuasa dikawal.
Kestabilan perlu disertai akauntabiliti
Kesan politik CSA juga perlu dilihat dalam keadaan Bersatu sendiri. Parti itu mempunyai 19 Ahli Parlimen, dengan 13 daripadanya berpihak kepada Hamzah Zainudin, yang mengetuai pembangkang. Perjanjian yang dimeterai enam wakil Bersatu itu dengan kerajaan tidak boleh dianggap sebagai sokongan seluruh parti atau berakhirnya persaingan pembangkang. Sebaliknya, ia menunjukkan bahawa sokongan Parlimen boleh dirunding berdasarkan isu dan syarat tertentu, meskipun parti berkenaan kekal di luar kerajaan.
Kesimpulannya, CSA ini boleh memberi kerajaan ruang lebih stabil untuk meluluskan Belanjawan 2027 dan meneruskan urusan pentadbiran, sementara pengundi kawasan pembangkang berpeluang mendapat layanan peruntukan yang setara. Tetapi kestabilan tidak patut menjadi alasan untuk menangguhkan reformasi. Kerajaan perlu menunaikan janji tentang had tempoh Perdana Menteri dan pengasingan kuasa pendakwaan, manakala wakil rakyat perlu menjelaskan manfaat peruntukan kepada pengundi. Jika kedua-dua syarat itu dipenuhi, perjanjian ini berpotensi menguatkan amalan Parlimen; jika tidak, ia tinggal pertukaran sokongan tanpa pembaharuan yang dijanjikan.
