Rundingan tidak terhad kepada penandatangan
Perjanjian Kepercayaan dan Perbekalan (CSA) ialah persefahaman antara kerajaan dengan Ahli Parlimen untuk menyusun sokongan terhadap urusan Parlimen, di samping menetapkan komitmen bersama, termasuk langkah reformasi institusi. Kerajaan Madani membuka ruang rundingan kepada mana-mana Ahli Parlimen yang berminat, bukan sekadar 13 wakil rakyat yang memeterai CSA di Parlimen sehari sebelumnya. Perkara itu dibincangkan dalam Mesyuarat Jemaah Menteri, menurut Menteri Komunikasi, Fahmi Fadzil. Keterbukaan ini penting: ia menjadikan CSA satu saluran perundingan yang boleh disertai, bukannya persetujuan tertutup yang manfaat politiknya terbatas kepada kelompok awal. Namun, pintu yang terbuka sahaja tidak menjamin kerjasama. Nilainya bergantung pada sejauh mana rundingan itu menghasilkan komitmen yang jelas, boleh dipantau dan tidak mengorbankan kepentingan reformasi demi sokongan jangka pendek.
Daripada 13 penandatangan tersebut, enam ialah wakil rakyat Bersatu, enam Ahli Parlimen Bebas dan seorang lagi ialah Ahli Parlimen Muar, Syed Saddiq Syed Abdul Rahman. Fahmi menegaskan bahawa perbincangan kekal terbuka kepada mana-mana Ahli Parlimen yang mahu datang dan memeterai perjanjian. Isyarat itu wajar disambut, tetapi perlu dinilai melalui kandungannya: rundingan yang meluaskan penyertaan hanya membawa kemajuan jika terma perjanjian telus dan komitmen kedua-dua pihak dihormati.
Kestabilan perlu disertai pembaharuan
CSA itu bertujuan mendapatkan sokongan terhadap Belanjawan 2027 serta membantu memastikan kelangsungan pentadbiran kerajaan hingga tamat penggal Parlimen semasa. Fahmi menyifatkan pemeteraian tersebut sebagai perkembangan positif untuk kestabilan politik dan tanda semangat kebersamaan dalam agenda reformasi institusi. Penilaian itu masuk akal: sokongan yang dirunding boleh mengurangkan ketidaktentuan pentadbiran. Namun, kestabilan bukan matlamat yang memadai jika ia sekadar memanjangkan hayat kerajaan. Sokongan politik harus menjadi ruang untuk meluluskan pembaharuan yang telah lama dibincangkan, bukan alasan untuk menangguhkannya.
Antara komitmen reformasi yang dinyatakan ialah cadangan mengehadkan tempoh jawatan Perdana Menteri kepada maksimum dua penggal dan mengasingkan peranan Peguam Negara daripada Pendakwa Raya. Kedua-duanya menyentuh aturan institusi dan pembahagian kuasa, maka ukuran kejayaan tidak patut berhenti pada pengumuman atau tandatangan. Kerajaan menyatakan hasrat melaksanakan perkara yang dijanjikan, khususnya reformasi institusi. Tumpuan kini perlu beralih kepada kemajuan yang nyata: apakah langkah yang diambil, bagaimana pelaksanaan dinilai dan sama ada komitmen itu ditepati.
Kepercayaan bergantung pada pemantauan
Untuk mengelakkan CSA menjadi janji politik tanpa susulan, mekanisme pemantauan mesti meyakinkan kedua-dua pihak dan orang ramai. Fahmi berkata pendekatan penilaian bersama, seperti yang pernah digunakan dalam CSA 2021 hingga 2022, boleh dipertimbangkan. Kaedah itu melibatkan kedua-dua pihak mengesahkan sama ada perkara yang dipersetujui telah dilaksanakan. Ini lebih kukuh daripada bergantung pada kenyataan sebelah pihak, tetapi keberkesanannya memerlukan proses yang jelas dan penilaian berkala. Sumber tidak memperincikan jadual atau tindakan jika komitmen tidak dipenuhi; maka perkara itu wajar dijelaskan dalam rundingan seterusnya, bukannya dianggap sudah terjawab.
Akhirnya, keterbukaan CSA ialah peluang, bukan bukti bahawa reformasi sudah tercapai. Kesediaan kerajaan berbincang dengan semua Ahli Parlimen boleh membina kerjasama lebih luas, sementara penilaian bersama berpotensi menjaga akauntabiliti. Tetapi kestabilan politik yang bermakna mesti berdiri di atas pelaksanaan komitmen dan kepercayaan yang boleh diuji. Jika reformasi bergerak daripada perjanjian kepada tindakan, CSA boleh menghubungkan sokongan Parlimen dengan perubahan institusi. Jika tidak, pintu rundingan yang terbuka berisiko menjadi sekadar isyarat politik.
