Nilai isi perjanjian, bukan nama penandatangan
Perjanjian Keyakinan dan Perbekalan (CSA) ialah persetujuan politik yang menghubungkan sokongan terhadap kerajaan dengan komitmen tertentu, sambil membolehkan wakil rakyat mengekalkan peranan semak dan imbang dalam demokrasi berparlimen. Prinsip pentingnya jelas: Perjanjian CSA perlu dinilai melalui tujuan, syarat perjanjian dan pelaksanaannya, bukan dibuat andaian berdasarkan siapa yang menandatangani. Menyamakan CSA dengan rasuah atau salah guna kuasa sebelum meneliti kandungannya tidak adil dan tidak membantu perbahasan awam. Namun, menolak kebimbangan terhadap kemungkinan penyalahgunaan kuasa juga satu kesilapan. Kestabilan politik memang diperlukan, tetapi ia tidak boleh menjadi alasan untuk mengabaikan integriti atau mandat rakyat. Penilaian yang berpaksikan bukti membolehkan orang ramai membezakan kerjasama politik yang sah daripada tawar-menawar yang merugikan kepentingan awam.
Rundingan terbuka mesti disertai ketelusan
Kerajaan menyatakan pintu rundingan CSA kekal terbuka kepada mana-mana wakil rakyat yang berminat, dan penyertaan tidak terhad kepada 13 ahli Parlimen yang menandatangani perjanjian terdahulu. Kenyataan itu penting: ruang perbincangan yang terbuka boleh menunjukkan bahawa CSA bukan urusan eksklusif untuk kelompok tertentu. Namun, keterbukaan rundingan sahaja belum menjamin keadilan. Syarat perjanjian dan cara pelaksanaannya perlu dapat diperiksa, manakala kebebasan ahli Parlimen untuk mengkritik kerajaan mesti terus dihormati. Pemerhati rasuah turut menggesa supaya terma CSA didedahkan kepada umum dan peruntukan kawasan diagihkan mengikut kriteria telus serta saksama. Tanpa langkah tersebut, syak wasangka bahawa sokongan dibeli dengan sumber awam akan terus berlegar, walaupun rundingan dikatakan terbuka.
Syarat dan pengawasan menentukan nilainya
Perkembangan terbaharu memperlihatkan mengapa kandungan perlu menjadi tumpuan. Enam ahli Parlimen Bersatu, termasuk presidennya, Tan Sri Muhyiddin Yassin, memeterai CSA dengan kerajaan; sebagai balasan, mereka akan menyokong Belanjawan 2027. Perjanjian itu menetapkan dua reformasi: mengehadkan tempoh jawatan Perdana Menteri dan mengasingkan peranan Peguam Negara daripada Pendakwa Raya sebelum berakhir penggal pentadbiran semasa. Ini komitmen yang boleh dinilai, bukan sekadar simbol sokongan. Kerajaan menyatakan hasrat melaksanakan perkara yang dijanjikan dan boleh mempertimbangkan penilaian bersama seperti mekanisme yang pernah digunakan pada 2021 dan 2022 untuk mengesahkan pelaksanaan. Susulan itu perlu disertai kemajuan yang jelas; janji reformasi tanpa semakan bersama yang berkesan tidak memadai untuk membina keyakinan.
Kepentingan rakyat mesti menjadi ukuran akhir
Pertikaian tentang CSA bukan soal memilih antara kestabilan dengan prinsip. Kedua-duanya mesti dijaga. Wang pembangunan kawasan Parlimen ialah wang rakyat, bukannya milik parti pemerintah atau mana-mana pemimpin; penduduk kawasan pembangkang tidak patut menerima layanan berbeza kerana pendirian wakil rakyat mereka. Sebab itu, pengagihan peruntukan perlu berasaskan aturan yang telus dan saksama, bukan kesetiaan politik. Pada masa yang sama, kritikan bahawa CSA boleh menjadi ruang salah guna kuasa wajar disemak berdasarkan terma dan bukti pelaksanaan, bukannya dilabel benar tanpa penelitian. Kesimpulannya, rundingan kerajaan yang terbuka ialah permulaan, bukan bukti muktamad bahawa perjanjian itu adil. Ukuran sebenar ialah sama ada reformasi dilaksanakan, pengawasan dikekalkan dan kepentingan rakyat dilindungi tanpa mengira siapa yang menandatangani.
