Inovasi mesti dipandu nilai
Teknologi pendidikan seimbang ialah penggunaan alat dan inovasi digital untuk memperkukuh pembelajaran, sambil memastikan nilai, etika dan kemanusiaan membimbing cara ilmu diperoleh serta digunakan. Prinsip ini semakin penting ketika sistem pendidikan bergerak menuju Pendidikan 5.0, kerana kemahiran teknikal tanpa pertimbangan moral berisiko melahirkan pengguna teknologi yang cekap tetapi kurang bertanggungjawab. Timbalan Ketua Pengarah (Pendidikan) Majlis Amanah Rakyat, Zahari Aziz, menegaskan bahawa teknologi dan inovasi perlu dipandu nilai bagi membentuk individu berilmu, bertanggungjawab kepada masyarakat dan mempunyai jati diri kukuh. Beliau menyampaikan pandangan itu pada Persidangan Antarabangsa Pendidikan Kali Ke-4, yang menghimpunkan lebih 4,000 peserta. Sebanyak 718 kumpulan menyertai pertandingan inovasi digital yang mengetengahkan AI, integriti dan kelestarian; empat anugerah Diamond diberikan merentas kategori inovator profesional, ace, perintis dan baharu. Skala penyertaan ini menunjukkan inovasi rancak, tetapi ukuran kejayaan pendidikan tidak sepatutnya berhenti pada bilangan alat atau projek.
AI tidak boleh menggantikan pertimbangan manusia
AI dalam pendidikan mampu membantu pelajar mengakses pengetahuan dan mengasah kemahiran, namun kebijaksanaan menggunakan maklumat tetap perlu dibentuk melalui pendidikan dan teladan. Perdana Menteri Anwar Ibrahim mengingatkan bahawa AI memiliki pengetahuan dan kepintaran, tetapi tidak mempunyai nilai, akhlak atau kemanusiaan seperti manusia. Beliau menyampaikan teguran itu ketika menjawab soalan seorang pelajar tentang kemungkinan semua sekolah menggunakan tablet, komputer riba dan AI pada masa hadapan. Bagi pelajar, isu ini bukan perdebatan abstrak: mereka perlu belajar membezakan bantuan teknologi daripada keputusan yang wajar, menghormati orang lain dan bertanggungjawab terhadap hasil kerja. Oleh itu, kemanusiaan digital sekolah mesti dibina bersama kemahiran menggunakan peranti. Jika pembelajaran digital mengajar cara mendapatkan jawapan tetapi mengabaikan kejujuran, empati dan tanggungjawab, kemajuan itu pincang. Nilai akhlak pembelajaran perlu hadir dalam penggunaan teknologi, bukan sekadar menjadi hiasan dalam dokumen sekolah.
Akal budi ialah ukuran kemajuan
Pendekatan holistik bermakna sekolah mengajar literasi digital serentak dengan pembinaan watak: pelajar perlu tahu menggunakan AI, menilai maklumat dan memahami kesan tindakannya terhadap orang lain. Anwar turut menekankan konsep akal budi dalam budaya Melayu, yang menghubungkan kebijaksanaan berfikir dengan pembentukan akhlak. Beliau mengajak pelajar mengamalkan kasih sayang dan menghargai ibu bapa dalam kehidupan harian. Amalan seperti ini bukan perkara kecil di sisi pendidikan; ia menjadikan pembinaan nilai pelajar sesuatu yang nyata, bukan sekadar slogan. Kerjasama antarabangsa untuk berkongsi ilmu, pengalaman dan amalan baik juga penting bagi menyediakan sistem pendidikan menghadapi cabaran masa depan, menurut Zahari. Namun, perkongsian dan inovasi hanya bermakna jika akhirnya membantu membentuk manusia yang berilmu serta berpekerti. Kepemimpinan pendidikan wajar menilai kejayaan bukan semata-mata melalui kecanggihan bilik darjah, tetapi melalui akal budi dan tanggungjawab yang tumbuh dalam diri pelajar.
