Kerjasama mesti menghasilkan bukti, bukan sekadar isyarat
Jerebu rentas sempadan ialah pencemaran udara yang asapnya bergerak merentasi sempadan negara, lazimnya akibat kebakaran hutan, lalu menjejaskan kesihatan dan kehidupan orang ramai. Singapura dan Indonesia bersetuju menubuhkan pasukan bertindak bersama pada 27 Oktober untuk menangani kebakaran yang dikaitkan dengan jerebu tersebut.
Langkah ini tepat kerana punca kebakaran dan kesannya tidak terhenti di sempadan pentadbiran. Menteri Luar Indonesia, Arrmanatha Nasir, berkata kerjasama itu akan menghubungkan perkongsian maklumat, risikan kewangan dan pengumpulan bukti rentas sempadan, selain berpotensi membantu mendapatkan semula aset. Ini lebih bermakna daripada pertukaran kecaman: siasatan yang teratur boleh menguji kaitan syarikat dengan kebakaran, bukan sekadar mengulang dakwaan. Namun, pasukan bersama hanya berkesan jika maklumat yang dikongsi diterjemahkan kepada bukti yang boleh digunakan dan tindakan yang selaras di kedua-dua negara.
Maklumat bukan keputusan bersalah
Perbezaan penting dalam usaha ini ialah antara mengumpul maklumat dengan menjatuhkan hukuman. Pada 23 Oktober, Agensi Sekitaran Kebangsaan Singapura mengeluarkan notis kepada 10 syarikat berdaftar di negara itu untuk mendapatkan dokumen dan maklumat di bawah Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan; lima daripada syarikat tersebut tersenarai di Bursa Saham Singapura.
Dalam pertemuan pada 28 Oktober, wakil kerajaan memaklumkan bahawa permintaan maklumat itu bukan usaha mencari pihak untuk dipersalahkan. Menteri Kanan K. Shanmugam menyifatkannya sebagai misi mendapatkan maklumat, dan menegaskan notis tersebut tidak bermakna syarikat berkenaan didapati bersalah. Penegasan ini wajar: siasatan yang adil perlu membuka ruang kepada bukti, bukannya mendahului kesimpulan. Pada masa yang sama, jaminan bahawa tiada prasangka tidak boleh menjadi alasan untuk melemahkan tindakan jika bukti akhirnya menunjukkan tanggungjawab korporat.
Tekanan jerebu menjadikan tindakan mendesak
Kerjasama ini hadir selepas mutu udara di Singapura mencapai paras tidak sihat dalam beberapa tempoh sejak 4 September. Jerebu turut berada pada tahap tidak sihat dan sangat tidak sihat selama beberapa hari pada awal Oktober, menjadikan pencemaran udara isu harian yang dirasai orang ramai, bukan pertikaian diplomatik yang jauh.
Kesan terhadap kesihatan dan rutin masyarakat menjelaskan mengapa tindakan pencegahan perlu menyusuli siasatan. Vivian Balakrishnan berkata penyelarasan rapat dan perkongsian maklumat antara kedua-dua negara sepatutnya memberi kesan pencegahan kepada syarikat. Tetapi amaran sahaja tidak cukup. Jika hubungan korporat yang rumit atau rantaian bekalan merentasi beberapa bidang kuasa menyukarkan pengesanan, kerjasama antara pihak berkuasa dan penyiasat profesional menjadi penting untuk mengenal pasti siapa yang membuat keputusan dan siapa yang mendapat manfaat.
Susulan akan menguji kesungguhan kedua-dua negara
Langkah seterusnya merangkumi penggunaan panel pakar Singapura, yang akan menggabungkan kepakaran guaman, audit dan penyiasatan untuk meneliti hubungan korporat serta rantaian bekalan rentas bidang kuasa. Kementerian Undang-Undang dijangka mengumumkan firma yang boleh dilantik, manakala syarikat yang menerima notis diminta melantik pasukan daripada panel itu tidak lama lagi. Pada masa sama, pasukan bertindak bersama perlu memastikan perkongsian maklumat dan pengumpulan bukti antara negara berjalan dengan lancar.
Singapura dan Indonesia juga bersetuju menyediakan talian khas pada peringkat menteri dan pegawai kanan bagi mengurus perbezaan pendapat. Saluran ini penting kerana siasatan sensitif boleh menimbulkan ketegangan, tetapi perbezaan pandangan tidak sepatutnya menghentikan usaha mencari fakta. Ukuran kejayaan bukan jumlah mesyuarat atau kenyataan tegas, sebaliknya sama ada bukti membawa kepada akauntabiliti dan mengurangkan risiko kebakaran berulang. Pasukan bertindak bersama menawarkan rangka kerja yang perlu; ketekalan tindakan kedua-dua kerajaan akan menentukan sama ada ia benar-benar melindungi orang ramai daripada jerebu.
