Desakan yang timbul selepas TuJu mengecewakan pengguna
Aplikasi navigasi tempatan ialah perisian panduan perjalanan yang dibangunkan untuk membantu pengguna mencari laluan, menyemak keadaan trafik dan bergerak dengan maklumat yang sesuai dengan keperluan jalan raya setempat. Gesaan tender terbuka kembali mencuat selepas TuJu dikritik kerana belum memenuhi jangkaan pengguna dan menimbulkan persoalan tentang cara pembangunnya dipilih. Penasihat DAP, Lim Guan Eng, meminta kerajaan menjelaskan pelantikan Prosignal Consortium Sdn Bhd (PCSB), syarikat swasta di sebalik pembangunan TuJu, termasuk persoalan sama ada projek itu melalui tender terbuka. Ahli Parlimen Klang, Ganabatirau Veraman, turut menyokong gesaan tersebut demi ketelusan, akauntabiliti dan persaingan yang adil. Perhatian terhadap isu ini bukan sekadar pertikaian prosedur: pengguna telah berdepan masalah ketika menggunakan aplikasi itu, dan Perdana Menteri memohon maaf selepas maklum balas menunjukkan TuJu masih mempunyai kelemahan yang perlu diperbaiki.
Mengapa kerajaan mencari pengganti Waze?
Kerajaan sebelum ini menggalakkan orang ramai menggunakan TuJu, yang dibangunkan Lembaga Lebuhraya Malaysia, sebagai pilihan tempatan untuk navigasi jalan raya. Perdana Menteri menerangkan bahawa usaha menyediakan alternatif kepada Waze didorong kebimbangan tentang keselamatan maklumat dan data pergerakan rakyat, kerana aplikasi itu tertakluk kepada undang-undang Israel. Namun, hasrat mencari pengganti Waze tidak membuktikan bahawa TuJu sudah bersedia atau bahawa pembangunan aplikasi baharu melalui tender terbuka telah diputuskan. Di sinilah perbezaan penting antara dasar yang telah diumumkan dengan tuntutan ahli politik: penggunaan TuJu pernah digalakkan, manakala tender kompetitif bagi pengganti yang lebih baik masih berupa gesaan. Pada pandangan saya, kebimbangan data wajar ditangani, tetapi ia tidak boleh menjadi alasan untuk mengetepikan mutu produk, ujian keselamatan dan pengalaman pengguna.
Tender terbuka perlu membuktikan nilainya
Penyokong tender berpendapat persaingan terbuka boleh memberi syarikat tempatan, syarikat pemula niaga dan institusi penyelidikan peluang yang setara. Mereka juga mahu kerajaan menjelaskan kos projek TuJu, proses perolehan, pemilikan, asas kelulusan kontrak dan pemilihan PCSB. Tuntutan itu munasabah: projek teknologi awam perlu dinilai berdasarkan keupayaan teknikal, kebolehpercayaan, keselamatan data, mutu pengalaman pengguna dan nilai untuk wang, bukan akses istimewa. Namun, tender terbuka bukan jaminan automatik bahawa produk yang dipilih akan berfungsi dengan baik. Kerajaan perlu menetapkan kriteria dan sasaran prestasi yang jelas, menerbitkan proses penilaian yang sesuai, serta memastikan pembiayaan awam dikaitkan dengan pencapaian dan akauntabiliti. Ganabatirau turut menggesa proses pemilihan dibuka kepada syarikat yang layak dengan syarat yang telus.
Gesaan Lim turut menyentuh pembiayaan untuk membina produk minimum berdaya maju tanpa memaksa pengasas menyerahkan pegangan ekuiti. Antara pilihan yang beliau sebut ialah geran bersyarat CIP SPARK sehingga RM150,000, pembiayaan Cradle Fund sehingga RM600,000, geran Malaysia Digital Catalyst sehingga RM1 juta, Malaysia Digital Acceleration Grant sehingga RM2 juta, serta Cradle Elevate antara RM500,000 hingga RM2 juta. Angka ini ialah kemudahan yang dicadangkan sebagai sokongan kepada pembangun, bukan bukti bahawa dana tersebut telah diperuntukkan khusus untuk aplikasi navigasi. Bezanya penting: kewujudan skim tidak sama dengan kelulusan projek, dan kerajaan masih perlu menjelaskan bagaimana wang awam akan dikawal serta hasil kerja dinilai.
Ujian dan ketelusan sebelum pelaksanaan besar-besaran
Jika kerajaan memilih untuk membuka tender bagi aplikasi navigasi Malaysia, langkah seterusnya tidak sepatutnya berupa pelantikan pantas atau pelancaran seluruh negara. Ganabatirau mencadangkan penilaian teknikal bebas, ujian rintis di pelbagai kawasan dan percubaan awam sebelum pelaksanaan meluas; prestasi pula perlu dibandingkan dengan platform sedia ada menggunakan ukuran yang jelas. Pendekatan berperingkat ini lebih melindungi pengguna daripada mengulangi pengalaman dengan aplikasi yang belum cukup teruji. Navigasi tepat, maklumat trafik yang boleh dipercayai, kemas kini segera, keselamatan siber dan kemudahan penggunaan patut menjadi syarat lulus, bukannya slogan dalam kertas cadangan. Kerajaan juga perlu mendedahkan alasan pemilihan pembangun dan perkembangan projek pada tahap yang tidak melanggar pertimbangan komersial atau undang-undang. Ketika ini, sumber yang dirujuk merekodkan gesaan supaya tender dibuka dan aplikasi diuji—bukan pengesahan bahawa keputusan menggantikan TuJu atau melaksanakan tender telah dibuat.
Kesimpulannya, tender terbuka aplikasi ialah tuntutan yang wajar dipertimbangkan kerana pemilihan pembangun dan prestasi TuJu telah mencetuskan persoalan yang nyata. Tetapi tender bukan jawapan lengkap: kerajaan perlu membuktikan prosesnya adil, menetapkan ukuran mutu, menguji produk secara bebas dan menjelaskan penggunaan dana. Pengguna memerlukan aplikasi yang selamat serta boleh dipercayai, bukan sekadar label tempatan atau janji sebagai pengganti Waze. Ketelusan dalam pemilihan mesti berjalan seiring dengan ketelusan tentang keputusan dasar—dan setakat ini, gesaan tender masih belum boleh disamakan dengan keputusan rasmi.
