Sijil halal ialah amanah, bukan sekadar tanda
Sijil halal ialah pengesahan bahawa produk dan proses pengeluarannya mematuhi piawaian halal, daripada sumber bahan mentah hingga ke tangan pengguna. Oleh itu, salah guna sijil bukan kesalahan pentadbiran kecil: ia boleh memperdaya pembeli dan merosakkan keyakinan terhadap keseluruhan sistem.
PSF Trading Sdn Bhd menyatakan bahawa pihaknya akan mengambil tindakan undang-undang terhadap peniaga yang menggunakan nama syarikat serta sijil halalnya tanpa kebenaran; syarikat itu ialah pemegang sah Sijil Pengesahan Halal bernombor MS1500 1 222-04/2019. Amaran tersebut wajar diberi perhatian kerana penyalahgunaan itu, menurut syarikat, mengelirukan pengguna dan mencabuli haknya. Jika perlu, PSF Trading berkata tindakan boleh melibatkan Seksyen 468 Kanun Keseksaan dan Akta Perihal Dagangan 2011.
Namun, ancaman tindakan oleh syarikat sahaja tidak memadai. Pengguna perlu dapat menyemak status pensijilan dengan mudah, manakala pihak berkuasa perlu bertindak sebelum dakwaan yang tidak disahkan tular dan menjejaskan perniagaan yang mematuhi peraturan.
Hukuman berat mesti menyasar penipuan yang disengajakan
Majlis Perundingan Pertubuhan Islam Malaysia (Mapim) mencadangkan supaya hukuman penjara minimum mandatori dipertimbangkan bagi penipuan halal yang serius dan terancang. Presidennya, Mohd Azmi Abdul Hamid, turut menyokong hukuman lebih berat terhadap pihak yang sengaja memalsukan logo atau sijil halal, menyembunyikan sumber bahan mentah atau menggunakan bahan haram tanpa pendedahan. Pendekatan itu munasabah jika undang-undang membezakan penipuan terancang daripada kesilapan teknikal atau kecuaian pentadbiran. Cadangan sebatan pula memerlukan penelitian lanjut dan tidak wajar dijadikan hukuman automatik bagi semua kes.
Undang-undang sedia ada sudah menetapkan penalti yang besar. Bagi kesalahan di bawah Perintah Perihal Dagangan (Takrif Halal) 2011, syarikat boleh didenda sehingga RM5 juta bagi kesalahan pertama dan RM10 juta bagi kesalahan berikutnya. Individu pula boleh dikenakan denda sehingga RM1 juta atau penjara sehingga tiga tahun bagi kesalahan pertama. Angka ini menunjukkan bahawa cabaran utama bukan semata-mata menambah hukuman maksimum, tetapi memastikan kes disiasat dan didakwa dengan segera serta hukuman setimpal dikenakan.
Pengarah, pemilik dan pengurus yang mengarahkan atau mengetahui penipuan juga perlu dipertanggungjawabkan; syarikat yang meraih keuntungan daripadanya patut dikenakan penalti kewangan yang sesuai. Tanpa pertanggungjawaban pada setiap lapisan, denda korporat berisiko dianggap sekadar kos menjalankan perniagaan.
Penguatkuasaan halal perlu bermula sebelum aduan tular
Penguatkuasaan halal yang berkesan tidak boleh bergantung pada aduan awam atau video tular. Prof Datuk Dr Mohd Izhar Ariff Mohd Kashim menggesa pemantauan yang lebih proaktif, sistematik dan berasaskan risiko, termasuk pemeriksaan berkala, audit mengejut serta pemantauan rantaian bekalan terhadap pemegang sijil. Ini penting kerana pematuhan tidak berakhir apabila sijil diperoleh: ia merangkumi bahan mentah, penyembelihan, pemprosesan, penyimpanan dan pengangkutan.
Gesaan itu hadir ketika tular dakwaan bahawa pembekal ayam di Kuala Lumpur tidak menyembelih ayam, sebaliknya mencampakkannya ke dalam air panas. Dalam serbuan di sebuah gudang penyembelihan ayam di Puchong, pihak berkuasa menahan 12 lelaki warga asing dan merampas 6,555 kilogram ayam mentah yang dianggarkan bernilai RM85,400. Kes seperti ini mengingatkan kita bahawa logo pada bungkusan tidak dapat menjamin setiap langkah pengeluaran mematuhi piawaian.
Penyelarasan antara JAKIM, jabatan agama negeri, KPDN, Jabatan Perkhidmatan Veterinar dan Kementerian Kesihatan perlu diperkukuh, bersama penggunaan teknologi kebolehkesanan serta kepakaran teknikal. Pada masa yang sama, pihak berkuasa perlu menjelaskan perkembangan aduan, pemeriksaan dan siasatan supaya orang ramai dapat menilai tindakan berdasarkan maklumat, bukan khabar angin.
Kepercayaan pengguna mesti menjadi ukuran
Penipuan halal bukan semata-mata pertikaian tentang logo. Ia mencabar amanah, hak pengguna Islam, keselamatan makanan dan kepercayaan terhadap pensijilan. Pengguna yang bergantung pada tanda halal berhak mendapat maklumat tepat; peniaga yang mematuhi peraturan pula berhak dilindungi daripada pihak yang menumpang nama dan sijil mereka.
Kesimpulannya, desakan hukuman berat wajar diterjemahkan kepada tindakan yang konsisten, dengan penjara minimum dipertimbang bagi penipuan terancang dan cadangan sebatan dikaji secara teliti. Penguatkuasaan halal mesti bergerak lebih awal daripada kontroversi, menjejaki produk sepanjang rantaian bekalan dan menghukum pihak yang terbukti bersalah. Tanpa langkah itu, paparan sijil halal tidak cukup untuk memelihara keyakinan orang ramai.
