Pensijilan halal ialah jaminan proses, bukan sekadar label
Pensijilan halal bagi pusat sembelihan ayam ialah pengesahan rasmi bahawa premis dan proses penyembelihannya memenuhi keperluan halal yang ditetapkan pihak berkuasa agama. Semua pusat penyembelihan ayam diwajibkan memiliki sijil halal Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (Jakim), menurut kenyataan Pengerusi Persatuan Pengguna Kedah, Mohamad Yusrizal Yusoff. Kewajipan ini bukan urusan pentadbiran kecil: pengguna, khususnya umat Islam, tidak dapat melihat sendiri cara ayam disembelih sebelum produk sampai ke pasaran. Sijil halal membantu mereka membuat pilihan berdasarkan status yang disahkan, di samping memberi panduan kepada pemborong, pengedar dan pembekal tentang sumber bekalan. Dalam isu ayam yang didakwa direndam tanpa disembelih mengikut syariat, keperluan bukti dan pematuhan proses menjadi lebih mendesak. Namun, dakwaan berkaitan kes tertentu perlu dibezakan daripada keputusan siasatan; pengesahan halal menyokong keyakinan pengguna, bukan lesen untuk membuat kesimpulan tanpa bukti.
Teguran berulang tidak boleh menjadi rutin
Kes di Kampung Seri Aman, Puchong, menunjukkan mengapa penguatkuasaan perlu disusuli tindakan yang berkesan. Sebuah pusat sembelihan dilaporkan beroperasi lebih 10 tahun tanpa sijil halal dan beberapa kali menerima teguran Jakim, tetapi masih gagal mematuhi prosedur yang ditetapkan. Menurut Timbalan Pengarah Keselamatan Dalam Negeri dan Ketenteraman Awam Bukit Aman, Datuk Muhammad Abdul Halim, semakan mendapati premis itu tidak mempunyai pengesahan sijil mahupun status halal. Pusat tersebut sebelum ini membekalkan lebih 40,000 ekor ayam sehari ke pasaran Lembah Klang. Skala bekalan itu menjadikan pematuhan lebih daripada soal dokumen: pengguna dan rantaian pengedaran bergantung pada maklumat sumber yang boleh diperiksa. Apabila lawatan dan teguran tidak menghasilkan perubahan, pihak berkuasa wajar menjelaskan tindakan susulan serta memastikan operasi mematuhi syarat, tanpa mendahului dapatan siasatan.
Keyakinan pengguna bergantung pada maklumat yang boleh disemak
Bagi pengguna, pengesahan halal memberi asas untuk mempercayai bahawa ayam datang daripada sumber yang dinilai dan prosesnya mematuhi keperluan syarak. Ia juga penting kerana proses penyembelihan berlaku di premis yang kebanyakannya tidak dapat diperhatikan sendiri oleh pembeli. Yusrizal berkata pengguna mengharapkan makanan yang diyakini halal dan diproses dengan betul; isu ayam yang didakwa direndam tanpa disembelih menimbulkan kebimbangan tentang pematuhan syariat. Kenyataan itu perlu dibaca sebagai kebimbangan yang dilaporkan, bukan bukti bahawa semua ayam daripada sesuatu sumber bermasalah. Selain status penyembelihan, garis panduan operasi perlu merangkumi kebersihan, pengendalian dan penyimpanan supaya keselamatan serta keyakinan pengguna turut dijaga. Maka, pensijilan halal tidak patut dianggap formaliti selepas produk siap. Ia sebahagian daripada maklumat yang membolehkan pengguna menilai bekalan ayam halal dengan lebih yakin.
Periksa seluruh rantaian bekalan, bukan tunggu aduan
Tanggungjawab tidak terhenti pada pusat sembelihan. Pemborong, pengedar dan pembekal perlu memastikan bekalan datang daripada pusat yang mempunyai pensijilan halal Jakim. Pihak berkuasa pula perlu memeriksa premis pengedaran dan pemborongan untuk mengenal pasti sumber serta pusat yang membekalkan ayam, termasuk produk import, ayam sejuk beku dan ayam mentah. Yusrizal turut mencadangkan pangkalan data berpusat bagi merekodkan pusat penyembelihan dan sumber bekalan supaya pemeriksaan berkala dapat dibuat. Cadangan ini lebih munasabah daripada bergantung pada aduan pengguna, yang tidak mempunyai akses kepada proses di premis tertutup. Dalam kes Puchong, 12 pekerja warga Bangladesh dan Pakistan dilaporkan tidak mempunyai sijil perakuan menyembelih; mereka direman selama 14 hari bermula 1 November hingga 13 November dan disiasat di bawah Seksyen 6(1)(c) Akta Imigresen 1959/63. Perkara itu ialah siasatan imigresen yang dilaporkan dan tidak dengan sendirinya membuktikan status halal produk.
Kesimpulan: sijil mesti disertai pemantauan
Kewajipan sijil halal Jakim hanya bermakna jika pematuhan diperiksa dan teguran membawa kepada pembetulan atau tindakan sewajarnya. Kes pusat yang dilaporkan beroperasi lebih sedekad tanpa sijil memperlihatkan jurang antara syarat dengan pelaksanaan; pengguna tidak sepatutnya dibiarkan meneka asal-usul dan proses bekalan ayam. Penguatkuasaan berkala, rekod sumber yang jelas serta tanggungjawab pembekal boleh membantu membina rantaian bekalan yang lebih telus. Pada masa yang sama, kenyataan tentang dakwaan penyembelihan perlu disampaikan dengan cermat sehingga pihak berkuasa mengesahkan fakta. Bagi pengguna, semak pengesahan halal yang tersedia dan utamakan bekalan daripada saluran yang boleh menunjukkan sumbernya. Kesimpulannya, pensijilan halal ialah perlindungan penting kepada keyakinan pengguna, tetapi keberkesanannya bergantung pada pemantauan yang konsisten dan tindakan apabila peraturan tidak dipatuhi.
