Program STEM Pedalaman: Mengubah Akses Ilmu Dari Bandar ke Baram dan Kuching
Program STEM pedalaman ialah inisiatif jangkauan pendidikan sains, teknologi, kejuruteraan dan matematik yang membawa robotika, coding dan bengkel sains interaktif terus ke sekolah luar bandar dan kawasan terpencil, supaya murid yang jauh daripada pusat bandar turut menikmati pembelajaran digital yang praktikal, kreatif dan relevan dengan masa depan pekerjaan berasaskan teknologi. Dalam konteks ini, dua contoh jelas ialah Program Science On Wheels (STEM & Coding Bengkel) di SMK Tutoh Apoh Baram, yang melibatkan seramai 117 murid dengan bengkel pengekodan dan robotika interaktif, serta Program STEM Camp MOSTI 2026: Kem STEM Biosains dan Ekoinovasi 2.0 di SK Gersik, Kuching yang berteraskan kelestarian alam sekitar. Kedua-duanya menunjukkan satu perkara: jurang pendidikan teknik tidak akan tertutup jika murid pedalaman terus menunggu teknologi datang ke mereka; teknologi mesti dibawa masuk ke kampung dan sekolah sungai.
Science On Wheels: Robotika Sekolah Luar Bandar Bukan Lagi Angan-Angan
Program Science On Wheels mengangkat idea robotika sekolah luar bandar daripada slogan kepada pengalaman sebenar di makmal sementara SMK Tutoh Apoh. Seramai 117 murid dari SMK Tutoh Apoh dan empat sekolah rendah sekitar Baram menyertai STEM & Coding workshop selama empat hari bermula 16 hingga 19 September. Daripada jumlah itu, 90 murid ialah pelajar Tingkatan 1 hingga Tingkatan 3, manakala selebihnya datang dari SK Long Panai, SK Long Linei dan SK Penghulu Bayang Mallang dengan penyertaan tahap dua yang kecil tetapi signifikan. "Sepanjang program empat hari itu murid mempelajari asas pengekodan menggunakan Microsoft MakeCode dan micro:bit". Projek utama mereka ialah Monster Robot yang menggabungkan coding dengan komponen elektronik kecil, menjadikan coding workshop murid sebagai pengalaman bermain sambil berfikir. Di sinilah pendidikan STEM jangkauan mencabar naratif lama bahawa murid pedalaman tidak bersedia untuk teknologi digital; yang tidak bersedia sebenarnya ialah sistem yang lambat menyediakan peluang.
Kem Biosains dan Ekoinovasi MOSTI: Sains Bengkel Interaktif Berjiwa Alam
Jika Science On Wheels menekankan robotika dan pengekodan, Program STEM Camp MOSTI 2026 di SK Gersik, Kuching menambah dimensi biosains dan ekoinovasi kepada pendidikan STEM pedalaman. Dengan penyertaan 200 pelajar dari enam buah sekolah sekitar Kuching, kem ini mempamerkan bahawa sains bengkel interaktif boleh berakar pada kelestarian, bukan sekadar gajet dan skrin. Modul hands-on merangkumi kaedah pengkomposan, aplikasi Lalat Askar Hitam (BSF) dalam kitar semula, pembinaan ekosistem terrarium, penghasilan globe kertas mampat serta demonstrasi inovasi mesin suntikan plastik. Penganjur dari sektor swasta bersama rakan strategik seperti Sarawak Digital Economy Corporation Berhad, institusi pendidikan dan agensi sumber semula jadi menunjukkan model kolaborasi yang konkrit. Di sini murid bukan hanya belajar formula, tetapi bagaimana sisa makanan boleh ditukar menjadi baja, bagaimana serangga dan plastik berkait dengan ekosistem; inilah STEM yang membuatkan alam sekitar terasa dekat, bukan bab kecil di buku teks.
Kolaborasi Kementerian, PPD dan Institusi Lokal: Cara Nyata Mengurangkan Jurang
Hakikat yang sering diabaikan ialah jurang antara sekolah bandar dan pedalaman bukan hanya soal jarak, tetapi jaringan. Dalam kedua-dua program, kolaborasi menjadi asas: STEM Camp MOSTI 2026 dianjurkan oleh Fly Technology Agriculture Sdn. Bhd. dengan kerjasama SDEC, UCSI Education, Green Science and Technology Association Malaysia dan NREB Sarawak, manakala Science On Wheels digerakkan melalui kerjasama Pejabat Pendidikan Daerah Baram, Sarawak Digital Economy Corporation dan Realfun Learning Centre. Objektif yang dinyatakan jelas: memberi pendedahan awal kepada murid luar bandar dan pedalaman Baram dalam teknologi digital, robotik dan pengekodan. Ini lebih daripada aktiviti sekali-sekala; ia satu usaha terancang mengenal pasti bakat STEM di kawasan luar bandar, membina keyakinan murid dan menukar sekolah terpencil menjadi tapak eksperimen teknologi. Tanpa campur tangan terancang seperti ini, bakat di kampung akan terus terpendam di sebalik kertas ujian yang tidak pernah menyentuh micro:bit atau ekoinovasi.
Daripada Bengkel Interaktif ke Masa Depan Kerjaya: Jurang Teknik Yang Makin Menyempit?
Persoalan besar ialah sama ada pendidikan STEM jangkauan seperti ini benar-benar mengurangkan jurang pendidikan teknik antara bandar dan pedalaman. Tanda-tanda awal ada. Program Science On Wheels memberi peluang kepada murid pedalaman untuk merasai sendiri pembelajaran STEM berasaskan teknologi melalui pengekodan dan pembinaan robot menggunakan micro:bit, menjadikan pembelajaran lebih praktikal, kreatif dan bermakna. Pengetua menegaskan bahawa impak program ialah memperluas pendedahan STEM dan teknologi digital kepada murid pedalaman sambil menggalakkan kreativiti, inovasi dan minat terhadap teknologi. Di Kuching, kem biosains dan ekoinovasi bukan sahaja membuka ruang untuk meneroka keajaiban biosains, malah menanam rasa tanggungjawab terhadap kelestarian ekosistem. Namun jika program-program ini kekal terpencil dan tidak disusuli sokongan berterusan, jurang itu hanya akan menyempit sedikit sebelum melebar kembali. Kesimpulannya, robotika dan sains yang tiba di kawasan terpencil ialah permulaan yang berani, tetapi perlu ditukar menjadi rutin sistemik, bukan acara tahunan. Murid luar bandar sudah membuktikan mereka mampu; kini sistem pendidikan pula yang perlu mengejar.
