Sejarah sebagai panduan di tengah perubahan
Penghayatan sejarah ialah usaha memahami pengalaman dan warisan negara sebagai asas membentuk nilai bersama, jati diri serta rasa cinta kepada negara, bukan sekadar mengingati fakta untuk peperiksaan. Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim mengingatkan bahawa usaha ini semakin penting ketika teknologi kecerdasan buatan berkembang pesat, supaya perubahan tidak menghakis nilai, budaya dan identiti bangsa. Seruan itu disampaikan ketika beliau mempengerusikan Mesyuarat Majlis Sejarawan Negara di Bangunan Parlimen pada 29 Oktober. Inti pendirian ini wajar diberi perhatian: kemajuan teknologi tidak berlaku dalam ruang kosong. Apabila alat baharu mengubah cara maklumat dihasilkan dan diterima, masyarakat memerlukan pegangan untuk menilai apa yang patut dipelihara. Dalam perbincangan tentang AI dan sejarah, warisan bukan beban yang menghalang perubahan; ia menyediakan konteks supaya perubahan tidak memutuskan hubungan dengan siapa kita.
Jati diri tidak lahir daripada hafalan
Anwar menegaskan sejarah perlu dihayati sebagai asas pembentukan jati diri, pengukuhan semangat kebangsaan dan penyemaian rasa cinta kepada negara. Penekanan ini lebih bermakna daripada tuntutan supaya generasi muda menghafal tarikh atau nama tokoh. Fakta tetap penting, tetapi tanpa pemahaman tentang sebab sesuatu peristiwa berlaku dan kesannya kepada masyarakat, sejarah mudah menjadi bahan hafalan yang terpisah daripada kehidupan. Penghayatan membolehkan orang ramai mengenali nilai dan pengalaman yang membentuk identiti bangsa, lalu menilai perubahan hari ini dengan lebih berakar. Ketika kandungan digital bergerak pantas, keupayaan membezakan pengetahuan yang berasas daripada gambaran yang mengelirukan turut bergantung pada sikap kritis terhadap sumber dan konteks. Sejarah yang difahami dengan baik memberi masyarakat titik rujukan untuk menimbang kemajuan tanpa menyerahkan jati diri kepada arus perubahan.
Kemajuan AI bukan alasan menolak teknologi
Seruan memelihara sejarah tidak patut disalah anggap sebagai penolakan terhadap kemajuan kecerdasan buatan. Tumpuannya ialah memastikan kemajuan itu tidak menghakis nilai, budaya dan identiti bangsa. Perbezaan ini penting: teknologi boleh diterima dan digunakan, sementara masyarakat tetap berhak menentukan nilai yang mahu dibawa ke masa hadapan. Cabarannya bukan memilih antara sejarah dengan AI, sebaliknya memastikan penggunaan teknologi bergerak seiring dengan pemahaman tentang warisan dan tanggungjawab kebangsaan. Jika sejarah ditinggalkan daripada perbincangan, kemajuan mudah disempitkan kepada kecekapan alat semata-mata. Sebaliknya, apabila jati diri menjadi sebahagian daripada pertimbangan, masyarakat dapat bertanya bukan sahaja apa yang boleh dilakukan oleh AI, tetapi juga bagaimana perubahan itu selaras dengan nilai bersama. Keseimbangan inilah yang menjadikan kemajuan lebih bermakna.
Penyampaian sejarah mesti dekat dengan generasi muda
Anwar turut menegaskan bahawa sejarah negara perlu dipelihara berlandaskan fakta dan penyelidikan sahih, manakala penyampaiannya perlu menggunakan pendekatan lebih segar dan dekat dengan generasi muda. Kedua-dua tuntutan ini saling melengkapi. Penyampaian yang menarik tanpa asas bukti boleh mengaburkan sejarah; penyampaian yang tepat tetapi jauh daripada pengalaman generasi muda pula berisiko gagal menimbulkan minat. Majlis Sejarawan Negara, menurut beliau, berperanan sebagai tonggak pemeliharaan warisan dan sumber rujukan utama negara. Peranan itu penting, namun penghayatan sejarah juga perlu hidup dalam cara masyarakat berbincang dan belajar. Pendekatan baharu boleh membuka ruang agar warisan lebih mudah didekati, dengan syarat ketepatan fakta tidak dikorbankan demi tarikan. Masa depan yang berpaksikan jati diri nasional menuntut sejarah terus dipelihara dan disampaikan dengan cermat.
Kesimpulannya, sejarah bukan lawan kepada AI, tetapi asas untuk memastikan teknologi berkembang tanpa memadam nilai dan identiti bangsa. Kemajuan perlu diraikan dengan fikiran terbuka, sementara pemahaman sejarah membekalkan arah dan ukuran. Tanpa keseimbangan itu, masyarakat mungkin bergerak pantas tetapi kehilangan pegangan yang menjadikan kemajuan bermakna.
