Tribunal Antibuli: Takrif, matlamat dan kenapa pendekatan baharu diperlukan
Tribunal Antibuli sekolah ialah satu mekanisme intervensi formal yang menerima, menilai dan mengurus aduan keganasan sekolah serta kes gangguan secara sistematik, dengan fokus kepada perlindungan mangsa, rehabilitasi pelaku dan memastikan setiap laporan tidak diabaikan, bagi membina persekitaran pembelajaran yang selamat dan mencegah buli berulang melalui tindakan yang jelas, telus dan boleh dipertanggungjawabkan. Proses ini sengaja direka untuk menggantikan budaya "buat tak tahu" dan hukuman ad hoc yang selama ini gagal cegah buli berulang dan hanya menyapu masalah ke bawah karpet. Apabila pelajar dan ibu bapa diberi saluran khusus seperti Tribunal Antibuli, mesej yang dihantar jelas: keganasan sekolah bukan isu disiplin kecil, tetapi salah laku serius yang memerlukan intervensi buli efektif dan berstruktur, bukan sekadar rotan, amaran atau pindah kelas tanpa siasatan menyeluruh.
Kegagalan tindak balas sekolah dan kes 10 tahun yang dibelasah
Realiti di banyak sekolah ialah aduan buli hanya diambil tindakan selepas keadaan menjadi parah, walaupun amaran sudah lama wujud. Sikap menunggu sehingga tercetus kecederaan fizikal atau trauma mendalam menunjukkan kegagalan sistemik, bukannya kes terpencil. Seorang kanak-kanak lelaki berusia 10 tahun di sebuah sekolah rendah jenis kebangsaan Cina di Negeri Sembilan telah menjadi mangsa buli berulang kali sejak tahun lalu sehingga mengalami kecederaan dan trauma untuk kembali ke sekolah. Lebih mengejutkan, bapanya mendakwa anaknya dibelasah rakan sekelas di dalam kelas berkunci pada 16 Mei 2025, disaksikan lima murid lain. Jika sekolah mempunyai protokol jelas untuk terima, siasat dan mengendalikan aduan buli, kes sebegini tidak sepatutnya dibiarkan berlarutan hingga mangsa memikul parut fizikal dan emosi. Di sinilah kelemahan pendekatan disiplin ad hoc paling ketara: tiada kesinambungan, tiada pemulihan, tiada perlindungan sistematik.
Tribunal Antibuli sebagai intervensi buli efektif, bukan mesin hukuman
Tribunal Antibuli sekolah menawarkan sesuatu yang selama ini kurang dalam sistem: intervensi yang terancang dan tidak bergantung kepada budi bicara pentadbir dan guru semata-mata. Proses intervensi melalui Tribunal bagi Antibuli (TAB) diyakini lebih berkesan untuk membendung kesalahan berulang membabitkan keganasan sekolah berbanding pendekatan menghukum semata-mata. Pendekatan tribunal bukan untuk menghukum, sebaliknya memberi ruang kepada proses pemulihan dan rehabilitasi serta menyediakan saluran lebih mudah untuk pelajar mendapatkan bantuan. Ini mengakui hakikat bahawa pelajar bawah 18 tahun masih membentuk pemikiran dan sahsiah; hukuman tanpa intervensi tidak membina empati, tanggungjawab atau perubahan tingkah laku. Tribunal Antibuli kini menerima lebih 60 laporan sebulan, menunjukkan keperluan mendesak terhadap saluran rasmi untuk mangsa tampil mendapatkan bantuan. "Saya tidak melihat hukuman sebagai jawapan. Saya melihat kepada intervensi" ialah pernyataan penting seorang menteri yang mengalihkan fokus daripada balas dendam kepada pemulihan.
Mengapa mekanisme formal lebih mampu cegah buli berulang
Kekuatan Tribunal Antibuli bukan sekadar nama baharu, tetapi cara kerja yang memaksa akauntabiliti. Sekolah diseru mempunyai mekanisme jelas bagi menerima, menyiasat dan mengendalikan aduan buli supaya kebajikan serta keselamatan mangsa tidak terabai. Namun realitinya, tidak semua kes buli atau gangguan dilaporkan kepada pihak berkuasa kerana pelajar takut atau tidak percaya aduan akan diambil serius. Tribunal menyediakan "lapisan kedua" apabila pihak sekolah gagal bertindak: jika seseorang tidak berpuas hati kerana sekolah tidak mengambil tindakan terhadap laporan yang dibuat, mereka boleh terus pergi kepada tribunal. Ini mengubah imbangan kuasa; sekolah tidak lagi boleh menutup kes demi menjaga imej. Sistem formal juga membantu mengiktiraf buli bukan sekadar fizikal, tetapi emosi dan psikologi. Dengan proses siasatan tersusun, rekod jelas dan keperluan susulan, peluang untuk buli berulang tanpa dikesan menjadi jauh lebih kecil berbanding sistem disiplin ad hoc yang bergantung kepada ingatan dan kesanggupan individu.
Daripada tragedi ke reformasi: protokol wajib, bukan pilihan
Perbincangan tentang Tribunal Antibuli berlaku dalam bayang beberapa kes kematian di sekolah, termasuk kes Irene Sofiya Mohd. Khairool Faisal, 16, yang ditemukan maut disyaki dibunuh di dalam sebuah sekolah di Yong Peng, Batu Pahat. Tragedi sebegini ialah bukti paling keras bahawa keganasan sekolah bukan isu disiplin biasa, tetapi ancaman nyawa. Pihak sekolah dan badan pendidikan perlu menangani isu buli dengan lebih serius, memastikan setiap aduan disiasat dan tindakan sewajarnya diambil segera bagi melindungi mangsa. Ini bermakna protokol anti-buli tidak boleh lagi menjadi buku panduan yang berhabuk di rak pejabat, sebaliknya sistem hidup dengan garis masa, tanggungjawab dan saluran aduan yang mudah dicapai. Penggunaan kamera litar tertutup (CCTV) di lokasi bersesuaian juga wajar dipertimbangkan untuk mencegah dan menyiasat insiden buli. Akhirnya, yang perlu kita terima ialah: tanpa Tribunal Antibuli dan protokol tegas di peringkat sekolah, kita sedang berjudi dengan keselamatan kanak-kanak dan remaja, dan itu perjudian yang tidak patut wujud.
