Skala besar, tetapi latihan guru belum selesai
Latihan AI untuk guru ialah usaha membina kemahiran pendidik menggunakan kecerdasan buatan dalam pengajaran dengan cara yang terkawal, beretika dan sesuai untuk pembelajaran murid. Setakat ini, seramai 329,414 guru di seluruh negara telah menerima latihan berkaitan AI, menurut Menteri Pendidikan, Datuk Seri Fadhlina Sidek.
Angka itu menunjukkan usaha yang besar, tetapi bukan bukti bahawa semua sekolah sudah bersedia. Latihan diberikan kepada guru daripada pelbagai bidang, bukan setakat mereka yang mengajar sains, teknologi, kejuruteraan dan matematik. Pendedahan akan diteruskan secara berperingkat sehingga semua guru mendapat latihan. Maka, ukuran seterusnya bukan sekadar jumlah penyertaan, tetapi sama ada guru mampu menggunakan AI untuk membantu pembelajaran tanpa menyerahkan pertimbangan profesional kepada mesin.
Kementerian Pendidikan mengaitkan usaha ini dengan persediaan menghadapi ekosistem digital secara beretika dan terkawal menerusi platform DELIMa. Ini pendekatan yang wajar: kemahiran menggunakan alat perlu bergerak seiring dengan kefahaman tentang batas dan tanggungjawabnya.
1.5 juta murid didedahkan, bukan semuanya pakar AI
Seramai 1.5 juta murid telah mendapat pendedahan berkaitan AI melalui aktiviti STEM, pengaturcaraan, robotik dan inovasi digital. Jumlah ini memberi gambaran tentang jangkauan program, tetapi pendedahan kepada bidang berkaitan teknologi tidak semestinya bermaksud setiap murid sudah menguasai AI. Perbezaan itu penting agar angka besar tidak disalah anggap sebagai ukuran kemahiran yang telah dicapai.
Matlamat yang lebih bernilai ialah murid belajar AI sambil membina kebolehan menilai hasilnya. Mereka perlu menyemak fakta, mempersoalkan jawapan yang meragukan dan membuat pertimbangan sendiri. Kemahiran tersebut menjadikan AI di sekolah alat untuk berfikir, bukannya jalan pintas untuk mengelakkan proses berfikir.
Kurikulum Persekolahan 2027 akan memperkenalkan asas AI dalam mata pelajaran teknologi digital di sekolah rendah, sebelum kandungannya diperkukuh di sekolah menengah. Perancangan ini boleh memberi laluan pembelajaran yang lebih tersusun, asalkan aktiviti kelas mengajar murid memahami dan menilai teknologi, bukan sekadar menggunakannya.
Etika dan akses mesti bergerak bersama
Pendedahan kepada AI perlu disertai panduan yang jelas tentang penggunaan secara selamat dan beretika. Kementerian menekankan penggunaan terkawal menerusi platform pembelajaran digital, sementara pendekatan pengajaran turut mengutamakan kebolehan murid menyemak maklumat dan menilai jawapan. Prinsip ini patut menjadi sebahagian daripada amalan harian, bukan sekadar pesanan umum.
Akses pula tidak boleh dianggap sama rata. Bagi murid di kawasan pedalaman dan luar bandar yang berdepan masalah capaian Internet, kaedah pembelajaran luar talian diperkenalkan supaya latihan dapat diteruskan. Langkah ini penting; jika pengalaman AI bergantung sepenuhnya pada sambungan Internet, jurang digital boleh menjadi jurang pembelajaran pula.
Keberkesanan latihan akhirnya bergantung pada sokongan yang sampai ke bilik darjah: masa untuk guru berlatih, bahan yang sesuai dan pilihan pembelajaran yang boleh digunakan tanpa Internet. Tanpa perkara ini, dasar yang baik berisiko memberi manfaat lebih besar kepada sekolah yang kemudahannya sudah lengkap.
27 bilik darjah rintis ialah permulaan, bukan penamat
Sebanyak 27 bilik darjah rintis berkuasa AI telah diwujudkan untuk memperkukuh integrasi teknologi dalam sistem pendidikan. Bilik darjah AI ini boleh menjadi ruang menguji cara teknologi menyokong pengajaran, tetapi bilangannya masih menandakan projek rintis, bukan perubahan yang sudah meliputi semua sekolah.
Nilai projek tersebut patut dinilai melalui pengalaman sebenar guru dan murid: adakah AI membantu pemahaman, menggalakkan soalan yang lebih baik dan kekal selamat digunakan? Jawapan kepada soalan ini lebih bermakna daripada bilangan bilik darjah semata-mata.
Kesimpulannya, jangkauan latihan AI sudah besar: 329,414 guru dilatih, 1.5 juta murid diberi pendedahan dan 27 bilik darjah rintis diwujudkan. Namun, kejayaan tidak ditentukan oleh angka sahaja. Latihan berterusan, etika, pemikiran kritis dan akses untuk murid luar bandar perlu menjadi ukuran utama apabila AI semakin diterapkan di sekolah.
