Komunikasi terbuka perlu diterjemahkan kepada tindakan
Jerebu rentas sempadan ialah pencemaran udara yang bergerak merentasi sempadan negara, lazimnya akibat kebakaran hutan atau tanah, lalu menjejaskan kesihatan dan kehidupan masyarakat di negara jiran. Singapura dan Indonesia berjanji mengekalkan komunikasi terbuka serta kerjasama pada peringkat tertinggi untuk menangani masalah yang memberi kesan kepada kedua-dua negara. Komitmen itu penting, tetapi ukuran kejayaannya bukan pada nada mesra dalam pertemuan; yang lebih mustahak ialah pertukaran maklumat dan tindakan bersama yang menghalang kebakaran daripada berulang.
Pada 27 Oktober, Menteri Ehwal Luar Singapura, Vivian Balakrishnan, dan rakan sejawatannya dari Indonesia, Arrmanatha Nasir, bersetuju menubuhkan pasukan petugas bersama bagi memudahkan pertukaran maklumat serta penyelarasan. Langkah ini memberi kerjasama Singapura Indonesia saluran kerja yang lebih nyata. Lawatan delegasi Singapura ke Indonesia dari 27 hingga 29 Oktober pula berlangsung ketika kedua-dua pihak menangani isu jerebu dan pengurangan bekalan gas asli melalui saluran paip. Ini mengingatkan bahawa hubungan jiran memerlukan perbincangan langsung, terutama apabila isu alam sekitar dan keperluan asas saling berkait.
Kesan jerebu dirasai dalam kehidupan keluarga
Jerebu bukan pertikaian diplomatik yang jauh daripada kehidupan harian. Asap dan pencemaran udara boleh menimbulkan kebimbangan tentang kesihatan, mengganggu rutin serta membuat keluarga tertanya-tanya berapa lama keadaan akan berlarutan. Vivian Balakrishnan berkata jerebu telah menimbulkan kebimbangan dan keresahan dalam kalangan keluarga di Singapura sejak beberapa minggu lalu, dan pemerintah perlu bertindak. Reaksi orang ramai itu wajar diberi perhatian: komunikasi antara kerajaan perlu disertai langkah yang dapat mengurangkan risiko kepada penduduk.
Menteri Negara Zhulkarnain Abdul Rahim pula menegaskan bahawa Singapura dan Indonesia ialah jiran rapat serta rakan kongsi yang perlu terus memperkukuh hubungan dua hala. Perbezaan keutamaan atau tekanan politik boleh menyukarkan perbincangan, tetapi mengelak perbualan terus terang tidak akan memadamkan asap. Sebaliknya, pertemuan bersemuka dan saluran komunikasi yang terbuka memberi ruang untuk menjelaskan kebimbangan, menyelaras tindak balas dan mencari penyelesaian bersama. Kerjasama mesti kekal berfungsi ketika keadaan tegang, bukan sekadar ketika hubungan sedang lancar.
Undang-undang jerebu perlu mampu mengesan dan menghukum
Diplomasi sahaja tidak cukup jika pihak yang menyebabkan kebakaran tidak dapat dikenal pasti atau dipertanggungjawabkan. Singapura sedang meneliti langkah untuk memperkukuh Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan (THPA) kerana kelemahan penguatkuasaan menjejaskan keupayaan menangani pelaku. Menteri Kemampanan dan Sekitaran Grace Fu berkata langkah itu bertujuan meningkatkan kebertanggungjawaban korporat serta memperkukuh keupayaan siasatan dan tindakan terhadap pihak yang bertanggungjawab. Kerajaan sedang menilai keberkesanan undang-undang sedia ada, termasuk kemungkinan meminda THPA atau memperkenalkan undang-undang baharu jika perlu.
Skala tindakan semasa menunjukkan usaha itu bukan sekadar perbincangan: Agensi Sekitaran Kebangsaan Singapura mengeluarkan notis di bawah THPA kepada 10 syarikat Indonesia dan 10 syarikat berdaftar di Singapura berhubung dakwaan kaitan dengan kebakaran hutan serta jerebu rentas sempadan. Notis tersebut meminta maklumat tentang konsesi tanah, hubungan korporat dan langkah mencegah atau memadamkan kebakaran. Namun, mendapatkan bukti dan kerjasama syarikat di luar Singapura kekal sukar. Undang-undang yang lebih kukuh hanya berkesan jika kuasa siasatan, proses mendapatkan bukti dan pelaksanaan tindakan dapat mengatasi halangan rentas bidang kuasa.
Kerjasama mesti berakhir dengan akauntabiliti
Pasukan petugas bersama boleh membantu menyelaraskan maklumat dan mencegah kegiatan syarikat yang menyebabkan jerebu, sambil memastikan pihak bertanggungjawab dipertanggungjawabkan. Namun, kejayaannya bergantung pada tindak lanjut: perkongsian maklumat perlu membawa kepada siasatan yang boleh dipercayai, tindakan pencegahan dan penguatkuasaan yang jelas. Jika tidak, komunikasi peringkat tertinggi berisiko tinggal sebagai janji tanpa kesan yang dirasai penduduk.
Arah yang patut diambil jelas: kekalkan dialog terbuka, kuatkan kerjasama dua hala dan pastikan undang-undang jerebu mempunyai kemampuan sebenar untuk menyiasat serta menuntut kebertanggungjawaban korporat. Singapura sedang mempertimbangkan pengukuhan perundangan, sementara hubungan dengan Indonesia menyediakan ruang untuk penyelarasan. Kedua-duanya perlu bergerak seiring. Perlindungan keluarga daripada jerebu tidak boleh bergantung pada diplomasi semata-mata; ia memerlukan pencegahan kebakaran dan tindakan yang berkesan terhadap pihak yang menyebabkannya.
