Kenalan dipercayai boleh menjadi umpan
Penipuan fail ZIP atau RAR melalui WhatsApp ialah taktik apabila penjenayah menghantar lampiran berbahaya daripada akaun kenalan yang telah digodam untuk memperdaya penerima supaya memuat turun dan menjalankan fail tersebut.
Inilah sebab scam WhatsApp ZIP RAR lebih sukar dikesan berbanding mesej daripada nombor asing: nama pengirim mungkin milik ahli keluarga, rakan sekerja, bos atau kenalan perniagaan. Akaun yang diceroboh digunakan untuk menyebarkan fail kepada orang dalam senarai kenalan, lalu kepercayaan menggantikan sikap berjaga-jaga. Mesejnya pula boleh kelihatan seperti urusan pejabat biasa, misalnya meminta anda menyemak atau memajukan penyata akaun. Jangan anggap nama yang tertera sebagai bukti bahawa permintaan itu sah. Jika anda menerima lampiran yang tidak dijangka, berhenti dahulu dan sahkan dengan pengirim melalui panggilan atau saluran lain. Dalam penipuan fail lampiran ini, rasa tergesa-gesa dan kebiasaan dengan dokumen kerja ialah alat penipu.
Apa yang boleh berlaku apabila fail dibuka
Risiko tidak terhenti pada dokumen palsu. Kempen yang dikenal pasti menyasarkan pengguna WhatsApp Web dan WhatsApp Desktop pada komputer Windows; fail arkib boleh mengandungi skrip berbahaya seperti Visual Basic Script. Jika mangsa mengekstrak arkib dan menjalankan fail yang menyamar sebagai dokumen, skrip itu boleh memasang perisian hasad termasuk trojan akses jauh (RAT).
Menurut amaran MyCERT, kempen itu menyasarkan pengguna WhatsApp Web dan WhatsApp Desktop pada Windows. RAT boleh memberi penyerang kawalan jauh terhadap komputer, sementara kata laluan perbankan, fail peribadi dan data syarikat berisiko dicuri. Sesi log masuk yang masih aktif juga boleh digunakan untuk menceroboh e-mel, media sosial atau aplikasi pemesejan. Puluhan orang dilaporkan menerima fail mencurigakan, dan penyelidik Kaspersky mendokumentasikan penyebaran lampiran berbahaya melalui akaun WhatsApp yang digodam di beberapa negara, termasuk Malaysia. Jadi, anggap arahan membuka arkib di komputer sebagai tanda amaran, bukannya petua teknikal yang boleh dipercayai.
Tanda amaran dan langkah pencegahan
Petunjuk paling ketara ialah fail ZIP atau RAR yang tidak diminta, terutama jika disertakan arahan membuka fail di komputer kerana butiran kononnya tidak kelihatan pada telefon. Bahasa yang formal dan nama kenalan yang dikenali tidak menjadikan lampiran itu selamat. Untuk keselamatan siber WhatsApp yang lebih baik, jadikan pengesahan sebagai langkah wajib sebelum membuka fail.
- Jangan muat turun, ekstrak atau jalankan fail ZIP atau RAR yang tidak dijangka, walaupun ia datang daripada kenalan yang anda percayai.
- Hubungi pengirim melalui panggilan telefon atau saluran komunikasi lain untuk memastikan dia memang menghantar fail itu.
- Jangan klik fail di dalam arkib atau panjangkan mesej tersebut kepada orang lain.
- Aktifkan pengesahan dua langkah WhatsApp dan jangan kongsi kod pengesahan dengan sesiapa.
Jika pengirim tidak dapat dihubungi, jangan buka lampiran sementara menunggu pengesahan. Langkah ringkas ini lebih baik daripada menganggap fail itu selamat hanya kerana ia muncul dalam perbualan sedia ada.
Jika terlanjur membuka fail
Jika anda sudah membuka arkib mencurigakan pada komputer Windows, jangan terus menggunakannya seperti biasa. Putuskan sambungan peranti daripada Internet dan hubungi pasukan IT atau keselamatan siber organisasi jika berkaitan. Jangan masukkan kata laluan atau buka akaun sensitif pada komputer itu sementara anda mendapatkan bantuan. Beritahu kenalan yang mungkin menerima fail sama supaya mereka tidak membukanya.
Untuk perlindungan akaun WhatsApp, gunakan peranti lain yang dipercayai untuk mendapatkan bantuan menyelamatkan akaun dan menukar kata laluan yang mungkin terdedah. Laporkan mesej mencurigakan melalui fungsi laporan WhatsApp, dan beri amaran kepada kenalan melalui saluran berasingan. Kesimpulannya, jangan biarkan nama yang dikenali mengatasi pertimbangan anda: sahkan permintaan, elakkan lampiran tidak dijangka dan aktifkan pengesahan dua langkah. Dalam kes ini, menangguhkan satu klik ialah tindakan keselamatan yang paling berkesan.
