Teknologi mesti mendidik, bukan sekadar mengajar
AI dalam pendidikan ialah penggunaan sistem kecerdasan buatan untuk menyokong pengajaran dan pembelajaran, sambil menuntut manusia menilai ketepatan, kesan dan batas penggunaannya secara bertanggungjawab di sekolah. Pendirian yang wajar jelas: kemahiran teknologi tidak boleh mengatasi pembentukan sahsiah. Pada 24 Oktober di Labuan, Dr Zakiah Shafiee dari Kementerian Pendidikan Malaysia menegaskan penggunaan AI perlu seiring nilai dan etika supaya pembangunan pelajar selari dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan. Beliau turut menekankan kepentingan melahirkan murid berintegriti dan mampu berfikir matang, bukan sekadar cekap menggunakan aplikasi. Perkara ini bukan tuntutan sampingan. Jika murid menerima jawapan mesin tanpa menyoal sumber atau mempertimbangkan akibat, kemudahan itu boleh melemahkan latihan berfikir. Kolokium Penyelidikan Pendidikan Antarabangsa Labuan yang membincangkan digitalisasi, pembentukan karakter dan AI disertai lebih 300 guru selama tiga hari secara hibrid. Perbincangan itu patut diterjemahkan kepada amalan kelas yang menghubungkan ilmu dengan adab.
Guru kekal penting apabila AI masuk ke bilik darjah
AI boleh membantu murid menyiapkan tugasan, tetapi itu tidak menjadikan guru kurang diperlukan. Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek menegaskan bahawa keprihatinan, kasih sayang dan pertimbangan manusia tidak boleh diserahkan kepada mesin; guru dan ibu bapa tetap berperanan membimbing murid. Inilah garis pemisah yang mesti dijaga: teknologi boleh menyokong kerja pembelajaran, sementara hubungan dan pertimbangan manusia membentuk pengalaman mendidik. Asas AI dijadualkan masuk ke mata pelajaran teknologi digital di sekolah rendah mulai 2027, dengan pembelajaran berkaitan turut diperkukuh di sekolah menengah. Garis Panduan Celik AI Kementerian Pendidikan yang dirujuk oleh Fadhlina berkuat kuasa sejak 8 Mei dan meletakkan tanggungjawab penggunaan selamat pada ibu bapa, guru serta kanak-kanak. Keperluan panduan ini bukan teori: seorang ahli Parlimen membangkitkan kes dakwaan wajah lebih 300 pelajar perempuan di Seremban disunting menjadi imej bogel menggunakan AI. Literasi kecerdasan buatan mesti merangkumi cara mengenali risiko, menjaga maruah dan berfikir sendiri.
Keselamatan data ialah sebahagian daripada pendidikan
Penggunaan AI di sekolah turut menimbulkan persoalan tentang maklumat yang dimasukkan murid ke dalam aplikasi. Siraj Jalil, presiden Persatuan Pengguna Siber Malaysia, menggesa kementerian memperincikan pemilihan teknologi dan memastikan keselamatan siber diberi perhatian. Beliau turut menyarankan teknologi tempatan diutamakan supaya negara tidak bergantung sepenuhnya pada penyelesaian luar. Ini ialah gesaan pihak persatuan, bukan pengesahan bahawa pilihan teknologi tertentu sudah dibuat. Perlindungan data murid perlu dianggap sebagai syarat asas, bukan kerja susulan. AI memproses maklumat yang dimasukkan pengguna, maka sekolah dan keluarga wajar tahu bagaimana data itu dikendalikan sebelum murid menggunakannya. Dalam konteks lebih luas, AI turut digunakan untuk memantau dan mengesan kandungan sensitif 3R dalam talian; langkah tersebut berbeza daripada penggunaan AI untuk pengajaran di kelas. Etika pendidikan digital merangkumi kedua-dua sisi: mendidik murid menggunakan teknologi dengan berhemah dan memastikan sistem yang digunakan mempunyai tadbir urus serta perlindungan yang jelas.
