Apa Sebenarnya Cerita di Sebalik PISA dan Skor Bacaan yang Naik?
PISA ialah satu penilaian antarabangsa yang mengukur keupayaan murid 15 tahun menggunakan kemahiran membaca, Matematik dan Sains untuk menyelesaikan masalah dunia sebenar, yang memberi gambaran tentang sejauh mana sistem pendidikan berjaya melahirkan pelajar yang celik, berfikiran kritis dan mampu belajar sepanjang hayat. Dalam PISA 2025, skor bacaan murid naik daripada 388 kepada 393 mata, peningkatan lima mata yang dilihat sebagai isyarat bahawa literasi sedang bergerak ke arah yang betul. Namun pada masa sama, skor Matematik jatuh kepada 397 dan Sains berada pada 419 mata, lebih rendah berbanding 2018. Di sinilah paradoksnya: budaya membaca mula menguat, tetapi keupayaan mengira dan memahami sains belum mengejar.
Keingintahuan Tinggi, Tetapi Pemikiran Mendalam Masih Cetek
Data PISA menunjukkan sesuatu yang jarang kita akui: murid sebenarnya bukan malas, mereka ingin belajar. Sebanyak 80% murid 15 tahun menggambarkan diri mereka ingin tahu tentang banyak perkara, dan 79% mengaku berusaha lebih apabila kerja sekolah sukar. "Sebanyak 92% murid berkata mereka akan meminta bantuan guru, manakala 94% akan bertanya rakan sekelas apabila tidak faham," kata laporan itu. Sikap ini jauh lebih baik daripada purata antarabangsa. Namun, keingintahuan tanpa keupayaan berfikir mendalam hanya menjadikan murid sibuk tetapi tidak semestinya bijak. Ramai selesa mencari jawapan, tetapi belum cukup kuat untuk menilai sama ada jawapan itu boleh dipercayai, memahami bagaimana ia diperoleh, dan bila ia patut dipersoalkan.
Skor Naik Turun: Apa yang Berjaya, Apa yang Gagal?
Di atas kertas, prestasi pelajar kelihatan berlapis-lapis. Skor Sains dan bacaan meningkat dalam PISA 2025 kepada 419 dan 393 mata, tetapi Matematik jatuh 11 mata kepada 397. Berbanding 2018, skor Matematik merosot daripada 440 kepada 397, bacaan daripada 415 kepada 393 dan Sains daripada 438 kepada 419. Ini bukan sekadar graf turun naik; ia tanda bahawa sebahagian dasar pendidikan gagal menyasar kelemahan sebenar. Jurucakap dasar Bersama mencadangkan panel bebas untuk mengkaji semula dasar pendidikan, termasuk Pelan Pembangunan Pendidikan 2013–2025, bagi menentukan dasar mana yang berjaya, mana yang gagal, serta mengapa sasaran pembelajaran tidak tercapai. Cadangan supaya panel melapor kepada Parlimen dalam enam bulan dan mengemukakan laporan kemajuan tahunan bukan birokrasi tambahan; ia satu bentuk akauntabiliti yang selama ini kurang.
Ekosistem Pembelajaran: Guru Kuat, Ibu Bapa Kendur, Buku Cuba Mengisi Jurang
Satu lagi ironi: murid rasa disokong kuat oleh guru, tetapi sokongan ibu bapa dikatakan menurun. Dalam pada itu, pihak seperti Majlis Buku Kebangsaan dan sebuah perbadanan buku menyambut baik kenaikan skor bacaan, melihatnya sebagai momentum untuk membina budaya membaca yang lebih luas. Mereka menegaskan bahawa membina generasi pembaca memerlukan seluruh ekosistem: sekolah memberikan asas, akses kepada buku membuka peluang, keluarga membentuk kebiasaan, dan komuniti menyuburkan budaya membaca. Melalui Dasar Perbukuan Negara 2026, usaha dipacu untuk menjadikan membaca sebahagian daripada kehidupan masyarakat, termasuk inisiatif baucar buku, perolehan pintar, mini hab buku dan platform digital yang memperluas akses serta pilihan bacaan. Fokus utama ialah memastikan setiap murid mempunyai bahan bacaan yang mencetus minat dan menjadikan membaca kebiasaan sepanjang hayat.
AI, Pemikiran Kritis dan Keperluan Kajian Dasar yang Jujur
PISA turut mendedahkan bagaimana murid menggunakan teknologi: 56% menggunakan chatbot AI sekurang-kurangnya sekali seminggu untuk pembelajaran, lebih tinggi daripada purata antarabangsa. Ia digunakan untuk kajian awal, meringkaskan teks dan draf tugasan. Digunakan dengan baik, alat ini boleh membantu; tetapi seperti diingatkan Andreas Schleicher, kita tidak menjadi cergas dengan menonton sukan, sebaliknya dengan melakukan senaman sendiri. Cabaran sebenar ialah menjadikan AI sebagai alat mengukuh pemikiran kritis pelajar, bukan tongkat yang menggantikan usaha. Panel bebas yang dicadangkan untuk mengkaji dasar pendidikan perlu berani bertanya: mengapa perbelanjaan meningkat tetapi prestasi tidak seiring? Dasar pendidikan yang dikaji tanpa jujur hanya akan menghasilkan laporan cantik tetapi kelas yang sama. Masa depan memerlukan murid yang bukan sekadar lulus ujian, tetapi mampu menumpu, menilai maklumat dan menyelesaikan masalah sulit sendiri.
