Keperluan, bukan keistimewaan
Peruntukan pembangunan ialah dana kerajaan untuk membina dan menaik taraf kemudahan awam serta prasarana yang menyokong kehidupan dan kegiatan ekonomi masyarakat. Dalam konteks Sabah dan Sarawak, jumlah yang lebih besar wajar dinilai berdasarkan jarak, bentuk muka bumi dan kekurangan infrastruktur, bukan dibandingkan semata-mata dengan bilangan penduduk. Kerajaan mempertahankan keputusan itu atas alasan keperluan geografi dan infrastruktur kedua-dua negeri.
Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, menjelaskan pendirian tersebut ketika menjawab soalan tambahan Datuk Seri Dr Ronald Kiandee di Dewan Rakyat pada Selasa. Ronald meminta penjelasan tentang dana bagi sebahagian projek di bawah Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah yang dikurangkan atau tidak diperuntukkan, serta membangkitkan kemungkinan perbezaan politik mempengaruhi keputusan itu. Soalan itu wajar dijawab dengan ketelusan; namun asas pembahagian yang adil tidak semestinya bermaksud setiap negeri menerima jumlah yang sama.
Jalan raya memberi kesan kepada kehidupan harian
Alasan paling nyata ialah keadaan jalan raya yang masih teruk di beberapa kawasan Sabah. Anwar berkata keperluan membaiki keadaan itu perlu diambil kira walaupun jumlah penduduk Sabah lebih kecil berbanding negeri lain. Ini mengingatkan bahawa ukuran per kapita sahaja boleh mengaburkan kos dan kesukaran menyediakan akses di wilayah yang luas dan berkeadaan geografi mencabar.
Bagi penduduk, jalan yang baik bukan angka dalam belanjawan: ia menentukan kemudahan untuk bergerak, mengakses perkhidmatan dan menghubungkan kawasan setempat. Oleh itu, pembangunan Sabah dan pembangunan Sarawak tidak patut dinilai hanya pada jumlah penerima manfaat. Keperluan membina sambungan dan memperbaiki kemudahan asas di kawasan yang sukar dicapai juga mesti diambil kira. Peruntukan lebih besar berasas apabila ia menjawab kekurangan yang nyata, bukannya menjadi kelebihan tanpa hasil yang boleh dirasai.
MA63 dan disiplin pelaksanaan
Anwar turut menegaskan bahawa Perjanjian Malaysia 1963 perlu dilihat sebagai waad nasional, bukan isu untuk mengutamakan satu negeri sahaja. Kerangka itu penting: memenuhi keperluan Sabah dan Sarawak ialah sebahagian daripada tanggungjawab bersama, bukan pertandingan antara wilayah. Pada masa sama, beliau menjelaskan bahawa peruntukan pembangunan yang diumumkan dalam Belanjawan 2027 tidak merangkumi perbelanjaan bagi projek KKDW yang dibangkitkan oleh Ronald; projek yang diumumkan, katanya, diluluskan mengikut perkiraan terkini. Perbezaan skop ini perlu diterangkan dengan terang supaya perbincangan awam tidak mencampuradukkan kategori dana.
Namun peruntukan sahaja bukan ukuran kejayaan. Anwar mengakui dana pembangunan tidak akan memenuhi semua keperluan dan menekankan tadbir urus yang baik bagi mengelakkan ketirisan. Beliau juga berkata proses perolehan dan pemberian kontrak perlu mematuhi peraturan serta mengambil kira keupayaan melaksanakan projek. Pengawasan ini penting: wang yang disediakan mesti berubah menjadi infrastruktur negeri yang berfungsi, bukan sekadar pengumuman atau projek yang terbantut.
Ukur keputusan melalui hasil
Peruntukan lebih besar untuk Sabah dan Sarawak munasabah apabila jurang geografi dan infrastruktur menuntut usaha tambahan. Menyamakan jumlah tanpa melihat keadaan sebenar boleh mengekalkan jurang akses, khususnya apabila jalan raya di beberapa kawasan Sabah masih teruk. Tetapi alasan yang kukuh mesti disertai penjelasan tentang skop peruntukan, pemilihan projek dan pelaksanaannya.
Kesimpulannya, keputusan kerajaan patut dinilai melalui dua perkara: sama ada dana benar-benar disasarkan kepada keperluan setempat dan sama ada projek disiapkan dengan tadbir urus yang baik. Prinsip itu menjadikan pembangunan Sabah dan pembangunan Sarawak sebahagian daripada keadilan nasional, selaras dengan semangat MA63. Peruntukan yang lebih besar bukan matlamat akhir; manfaatnya kepada penduduklah ukuran yang menentukan sama ada keputusan itu benar-benar berasas.
