Teknologi sebagai perkhidmatan, bukan beban pembelian
Pertanian pintar ialah penggunaan teknologi seperti kecerdasan buatan (AI), dron dan sistem berasaskan data untuk membantu petani membuat keputusan serta mengurus operasi dengan lebih cekap. Bagi petani kecil Johor, peluang mengakses alat ini tanpa membeli peralatan sendiri boleh mengubah teknologi daripada pelaburan yang sukar dicapai menjadi perkhidmatan yang boleh digunakan mengikut keperluan. IRDA dan PwC Malaysia sedang meneroka model Technology-as-a-Service (TaaS) di bawah Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura (JS-SEZ), yang membolehkan petani menggunakan teknologi tanpa menanggung kos modal tinggi. Ini langkah yang wajar: pemilikan mesin bukan ukuran kemajuan jika kosnya menghalang penggunaannya. Model sewaan atau khidmat berbayar berpotensi mengurangkan risiko awal, tetapi syarat, kadar bayaran dan cara akses perlu jelas supaya petani kecil tidak sekadar menjadi sasaran program, sebaliknya benar-benar mampu menggunakannya.
Perbincangan perlu beralih kepada pelaksanaan
Peluang itu dibincangkan dalam meja bulat Iskandar Malaysia CEO Roundtable (IMCEORT) 2026 di Iskandar Puteri, yang menghimpunkan pemain daripada pertanian, akuakultur, penternakan, inovasi makanan, teknologi digital dan pembiayaan untuk meneliti pembangunan agromakanan menerusi JS-SEZ. Perbincangan tersebut menumpukan teknologi pintar, pembiayaan dan rantaian bekalan rentas sempadan Johor-Singapura. Johor mempunyai asas pengeluaran yang besar: sektor pertaniannya merekodkan pendapatan RM30.15 bilion pada 2023, tertinggi antara negeri di Malaysia berdasarkan Banci Pertanian 2024 DOSM. Namun angka itu bukan alasan untuk berpuas hati. Keutamaan ialah memastikan teknologi sampai ke ladang kecil dan menyelesaikan masalah harian—daripada pemantauan tanaman hingga penggunaan input yang lebih tepat. Tanpa pelaksanaan yang boleh diuji dan disesuaikan, perbincangan berisiko kekal sebagai cita-cita di atas kertas.
AI dan dron mesti disokong rantaian bekalan
AI untuk pertanian, dron pertanian, automasi dan teknologi berasaskan data berpotensi meningkatkan kecekapan operasi serta menyokong pertanian berketepatan tinggi. Namun, akses kepada alat bukan jaminan hasil lebih baik. Petani memerlukan data yang boleh dipercayai, sokongan untuk mengendalikan teknologi dan model perniagaan yang menunjukkan manfaatnya. Mereka juga perlu mempunyai saluran jualan, kemudahan pemprosesan dan logistik yang mampu membawa hasil kepada pembeli. Inilah sebabnya keterjaminan makanan tidak boleh dinilai berdasarkan jumlah pengeluaran semata-mata. Rantaian bekalan, pembiayaan dan pengedaran sama pentingnya. Kerjasama Johor-Singapura boleh menghubungkan pengeluaran Johor dengan keupayaan teknologi, inovasi dan akses pasaran serantau Singapura, tetapi faedahnya mesti sampai kepada pengeluar kecil. Jika tidak, teknologi canggih mungkin menambah kelebihan pemain besar tanpa memperbaiki kedudukan petani yang paling memerlukan sokongan.
Ujian sebenar ialah akses yang berkekalan
Langkah seterusnya yang dikenal pasti termasuk mengkaji taman industri makanan, kerjasama awam-swasta, peluasan perkhidmatan teknologi kepada pekebun kecil dan pembiayaan yang lebih mudah dicapai. Cadangan jawatankuasa kerja turut dibincangkan untuk meneliti risiko serta memberi pandangan kepada pembuat dasar dan industri, termasuk melalui sistem pemantauan berasaskan AI. Dapatan meja bulat akan dirumuskan sebagai syor bagi melengkapi pelan JS-SEZ mengenai keterjaminan makanan. Ketika Iskandar Malaysia menyambut ulang tahun ke-20 pada 2026, masa sesuai untuk menetapkan ukuran kejayaan yang nyata: siapa boleh menggunakan perkhidmatan, bagaimana bayaran ditentukan, siapa mengurus penyelenggaraan dan apakah manfaat yang diterima petani. Kesimpulannya, TaaS boleh membuka pintu kepada pertanian pintar, tetapi kejayaan bergantung pada akses yang mampu dibayar, sokongan praktikal dan hubungan kukuh dengan pasaran. Tanpa tiga perkara itu, dron dan AI kekal sebagai janji, bukannya alat pengeluaran.
