Teknologi sebagai perkhidmatan, bukan beban aset
Model perkhidmatan teknologi ialah cara petani menggunakan peralatan dan kepakaran digital mengikut keperluan tanpa perlu membeli serta memiliki semua aset itu sendiri. Bagi petani kecil Johor, pendekatan ini boleh menjadikan AI, dron pertanian dan sistem pertanian pintar lebih mudah dicapai, kerana kos modal tidak lagi menjadi syarat untuk mencuba teknologi moden. IRDA dan PwC Malaysia sedang meneroka model Technology-as-a-Service di bawah Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura (JS-SEZ), yang membolehkan teknologi canggih disediakan sebagai perkhidmatan. Ini langkah yang wajar: mesin mahal yang jarang digunakan boleh menjadi pelaburan yang sukar ditanggung oleh kebun kecil, sedangkan bayaran bagi perkhidmatan berpotensi dikaitkan dengan penggunaan sebenar. Namun, peluang ini masih pada peringkat penerokaan; kejayaannya bergantung pada aturan yang menjadikan kos, jadual dan hasil perkhidmatan jelas kepada petani.
Peluang besar, tetapi pulangan mesti sampai ke kebun
Johor mempunyai asas pengeluaran yang cukup kuat untuk menjadikan perubahan ini penting. Banci Pertanian 2024 oleh Jabatan Perangkaan Malaysia merekodkan pendapatan sektor pertanian negeri itu sebanyak RM30.15 bilion pada 2023, tertinggi antara negeri. Angka itu menunjukkan skala sektor, tetapi tidak membuktikan setiap kebun sudah mendapat akses kepada teknologi atau menikmati hasil produktiviti yang sama. AI pertanian dan dron boleh membantu operasi berasaskan data, tetapi peralatan sahaja bukan penyelesaian. Petani memerlukan khidmat yang boleh dipercayai, nasihat untuk mentafsir data serta sokongan apabila berlaku masalah. Jika penyedia teknologi mengenakan pakej yang tidak sesuai dengan musim dan kemampuan kebun kecil, halangan modal mungkin sekadar bertukar menjadi komitmen bayaran berterusan. Model perkongsian itu patut dinilai berdasarkan manfaat yang sampai kepada pengguna—misalnya keputusan kerja yang lebih tepat dan penggunaan sumber yang lebih cekap—bukan jumlah teknologi yang diperkenalkan.
JS-SEZ perlu menghubungkan teknologi dengan pasaran
Peluang ini dibincangkan dalam meja bulat Iskandar Malaysia CEO Roundtable 2026 di Iskandar Puteri, yang menghimpunkan pemain pertanian, akuakultur, penternakan, inovasi makanan, teknologi digital dan pembiayaan untuk meneroka pembangunan agromakanan di bawah JS-SEZ. Konteksnya lebih luas daripada penggunaan dron: keupayaan pengeluaran Johor perlu disambungkan dengan teknologi, pelaburan, logistik dan pasaran Singapura serta serantau. Perbincangan turut menekankan rantaian bekalan rentas sempadan, automasi, Internet Benda dan akses pembiayaan. Ini penting kerana hasil yang bertambah tidak menjamin pendapatan lebih baik jika pengangkutan, pemprosesan atau pembeli tidak tersedia. Pada pandangan saya, JS-SEZ patut mengukur kemajuan pertanian pintar melalui manfaat praktikal kepada pengeluar—termasuk akses pasaran yang lebih teratur—bukan sekadar bilangan projek teknologi. Penyelesaian mesti menghubungkan kerja di ladang dengan perjalanan hasil hingga kepada pembeli.
Ujian seterusnya ialah pelaksanaan yang adil
Langkah susulan yang dikenal pasti merangkumi kajian kebolehlaksanaan taman makanan, kerjasama awam-swasta, peluasan perkhidmatan teknologi kepada pekebun kecil serta rangka kerja pembiayaan yang lebih mudah dicapai. Perbincangan juga menyentuh tadbir urus dan perkongsian data pertanian; dapatan meja bulat akan dirumuskan sebagai syor untuk melengkapi Blueprint JS-SEZ mengenai Keterjaminan Makanan dan menyokong kerjasama agensi, institusi kewangan, penyedia teknologi, penyelidik serta pemain industri. Syor itu perlu diterjemahkan kepada aturan yang mudah difahami: siapa membayar, siapa menyelenggara peralatan, bagaimana data kebun digunakan dan bagaimana petani boleh membuat aduan. Tanpa jawapan jelas, teknologi mungkin lebih mudah dicapai atas kertas berbanding di ladang. Kesimpulannya, perkongsian perkhidmatan boleh membuka pintu kepada AI pertanian dan dron pertanian tanpa pembelian aset besar, tetapi kejayaan sebenar bergantung pada harga perkhidmatan yang sesuai, sokongan berterusan dan pulangan yang dirasai petani kecil Johor.
