Rampasan yang membuka jejak rentas sempadan
Rampasan ketamin Indonesia ialah operasi pihak berkuasa yang memintas kapal tangki MT Global 168 di luar perairan Sumatera Utara dan menemui 1.16 tan dadah dalam 58 guni. Kes ini penting bukan sekadar kerana jumlah rampasan, tetapi kerana kapal, laluan laut dan urusan pemilikannya membawa siasatan melangkaui satu negara. Kapal itu ditahan pada 20 Oktober di perairan berhampiran Tanjung Balai Asahan selepas hampir seminggu dipantau oleh polis, badan narkotik, kastam dan polis marin Indonesia. Lapan anak kapal—tujuh warga Indonesia dan seorang warga asing—turut ditahan. Kapal itu mengibarkan bendera Mongolia, namun dimiliki syarikat berdaftar di Malaysia yang beralamat di Johor Bahru. Gabungan fakta ini menjadikan kes tersebut gambaran nyata tentang betapa sukarnya penyeludupan dadah laut dibendung apabila kapal, muatan dan pihak berkaitan bergerak merentasi bidang kuasa.
Pengesanan bermula pada 14 Oktober, ketika kapal itu dikesan belayar berhampiran Malaysia sebelum menuju ke utara Aceh dan Thailand. Penyiasat turut mengesan ketidakselarasan pada sistem pengenalan automatik kapal, yang memaparkan dua nama berbeza: MT Global dan Gross Dolphin. Menurut Pengarah JSJN Bukit Aman, Datuk Hussein Omar Khan, MT Global 168 berlepas dari Pasir Gudang pada awal Oktober, singgah di Pelabuhan Klang untuk mengisi bahan api dan kemudian menuju ke Laut Andaman.
Laluan laut dan isyarat yang mencurigakan
Siasatan awal menunjukkan bekalan ketamin dipercayai dipindahkan daripada sebuah kapal induk asing kepada MT Global 168 melalui pemindahan kapal ke kapal di Laut Andaman. Kaedah ini membolehkan kargo dipindahkan terus di laut tanpa kapal perlu berlabuh. Walaupun pemindahan sedemikian digunakan dalam perdagangan sah, ia juga boleh dieksploitasi sindiket untuk mengelakkan pemeriksaan di pelabuhan. Di sinilah laluan kapal menjadi petunjuk penting, bukan sekadar rekod perjalanan.
Selepas kedudukannya dikesan di perairan Aceh pada 15 Oktober, MT Global 168 menunjukkan pergerakan luar biasa di barat Thailand antara 16 hingga 18 Oktober. Sistem pengenalan automatiknya tidak menghantar isyarat selama tiga hari, sebelum kapal itu dikesan semula di perairan Indonesia dan bergerak ke arah Pelabuhan Klang. Pihak berkuasa kemudian memintasnya selepas pemantauan bersama. Ketidakselarasan nama kapal, tempoh tanpa isyarat dan perjalanan merentas perairan memberi penyiasat beberapa petunjuk untuk dicantumkan. Namun, petunjuk itu belum dengan sendirinya membuktikan siapa yang mengetahui atau mengatur penghantaran dadah; perkara tersebut masih perlu ditentukan melalui siasatan dan bukti.
Daripada urus niaga kapal kepada tangkapan
Susulan rampasan, polis menahan dua lelaki tempatan berusia 45 dan 44 tahun di Johor Bahru. Seorang ialah pengarah syarikat pemilik asal kapal, manakala seorang lagi broker yang menguruskan penjualannya. Kedua-duanya direman selama tujuh hari untuk membantu siasatan. Menurut Hussein, kapal itu dibeli pada April untuk dibaik pulih dan dijual semula bagi mendapatkan keuntungan. Pada 28 Jun, kapal berkenaan dijual melalui broker kepada sebuah syarikat beralamat di Yangon, Myanmar.
Rantaian jual beli itu menjelaskan mengapa siasatan tidak berhenti pada lapan anak kapal. Pihak polis turut mengenal pasti tiga individu yang dipercayai warga Singapura, Taiwan dan Myanmar untuk dikesan bagi membantu siasatan tentang urusan penjualan kapal. Status mereka sebagai individu yang perlu dikesan tidak bermakna penglibatan dalam penyeludupan telah dibuktikan. Begitu juga, penahanan pengarah dan broker bukan bukti bersalah. Siasatan perlu membezakan urusan jual beli kapal daripada pengetahuan atau bantuan yang mungkin berkaitan dengan penghantaran dadah.
Kerjasama rentas sempadan ialah kunci seterusnya
Kes ini menuntut perkongsian maklumat yang pantas antara pihak berkuasa, kerana laluan yang disyaki bermula di laut terbuka dan kapal kemudian melintasi beberapa perairan. JSJN memaklumkan kerjasama dengan pihak berkuasa Indonesia dan agensi berkaitan akan diteruskan melalui perkongsian risikan, pengesanan individu yang disyaki mempunyai kaitan serta tindakan susulan mengikut bidang kuasa masing-masing. Siasatan di Malaysia dijalankan mengikut Seksyen 34 Akta Dadah Berbahaya 1952, yang membolehkan penelitian terhadap kemungkinan bantuan atau persediaan berkaitan kesalahan dadah di luar negara.
Keutamaan kini ialah mengesahkan setiap mata rantai dengan bukti: siapa mengatur pemindahan di Laut Andaman, siapa mengendalikan kapal selepas jualan dan sama ada urusan itu berkait dengan muatan ketamin. Rampasan besar memang memutuskan satu penghantaran, tetapi hasil siasatan bergantung pada kemampuan pihak berkuasa menghubungkan pergerakan kapal dengan individu tanpa membuat kesimpulan melampaui bukti. Kes ini memperlihatkan bahawa penyeludupan dadah laut memerlukan tindak balas rentas sempadan yang sama tersusun seperti rangkaian yang sedang diburu.
