Pencegahan buli pelajar bukan tugas guru semata-mata
Pencegahan buli pelajar ialah usaha bersepadu yang menuntut kerjasama sekolah, guru, ibu bapa dan Persatuan Ibu Bapa dan Guru (PIBG) bagi membina persekitaran pembelajaran yang selamat, beradab dan berakhlak, merangkumi kejadian di dalam kawasan sekolah dan di luar waktu persekolahan yang turut melibatkan ruang sosial, komuniti dan dunia siber sebagai tempat interaksi murid yang terdedah kepada pelbagai bentuk salah laku serta tekanan rakan sebaya. Isyarat paling jelas yang kita terima daripada kenyataan Perdana Menteri ialah: era memandang buli sebagai masalah "dalam pagar sekolah" sudah tamat. Beliau menegaskan bahawa tanggungjawab menangani isu buli bukan hanya terletak pada guru dan pihak sekolah, sebaliknya memerlukan kerjasama ibu bapa, khususnya menerusi PIBG. Penekanan ini tepat, kerana tanpa penglibatan ibu bapa, sebarang polisi disiplin di sekolah akan terputus di pintu pagar – sedangkan sebahagian besar interaksi murid berlaku selepas loceng terakhir berbunyi.
Peranan PIBG buli: daripada mesyuarat formal kepada gerakan komuniti
Apabila Perdana Menteri menyebut "Apakah peranan PIBG?" itu bukan sekadar soalan retorik, tetapi cabaran supaya PIBG keluar daripada zon selesa sebagai badan mesyuarat tahunan semata-mata. Peranan PIBG buli perlu dilihat sebagai gerakan komuniti yang menghubungkan budaya sekolah dengan budaya rumah. Beliau menegaskan peranan PIBG perlu diperkasa bagi memastikan penglibatan ibu bapa dalam menangani isu buli dan salah laku pelajar di sekolah. Hakikatnya, walaupun banyak PIBG bergerak, penyertaan ibu bapa dalam aktiviti sekolah masih terbatas. Ini kelemahan struktur yang memberi ruang kepada buli berkembang tanpa disedari. Tanpa suara ibu bapa yang kuat dalam PIBG, naratif disiplin akan dikuasai satu pihak sahaja – guru dan pentadbir – sedangkan perubahan tingkah laku murid memerlukan isyarat yang sama tegas daripada rumah. PIBG yang pasif membuka ruang kepada sikap lepas tangan, seolah-olah buli ialah masalah "orang sekolah".
Penglibatan ibu bapa di luar waktu sekolah: jurang yang mesti ditutup
Fokus Perdana Menteri bahawa banyak kejadian salah laku dan buli berlaku selepas waktu persekolahan adalah peringatan pedih kepada ibu bapa. Di luar pagar sekolah, penglibatan ibu bapa sekolah bukan pilihan, tetapi tanggungjawab moral. Apabila beliau menekankan peranan ibu bapa dan PIBG perlu diperkasakan terutama bagi kejadian yang berlaku di luar waktu persekolahan, mesejnya jelas: jika anak dibuli di taman permainan, di pusat tuisyen atau dalam kumpulan WhatsApp, ibu bapa tidak boleh menunggu guru bertindak terlebih dahulu. Di sinilah kerjasama sekolah ibu bapa menjadi benteng utama. Sekolah boleh mendidik tentang empati dan akhlak, tetapi ibu bapa mesti memantau interaksi anak selepas sekolah, memerhati perubahan emosi, dan berani melapor serta berunding dengan guru melalui saluran PIBG. Tanpa aliran maklumat dua hala ini, buli yang bermula di luar sekolah akhirnya akan menular ke dalam kelas, dan sebaliknya.
Strategi kerjasama sekolah–PIBG: hadir, berhubung, bertindak
Cadangan kerajaan supaya sebahagian bantuan disampaikan kepada ibu bapa melalui sekolah bukan sekadar urusan pentadbiran; ia strategi menolak ibu bapa kembali ke ruang fizikal sekolah. "Sekurang-kurangnya ia dapat mewajibkan ibu bapa datang ke sekolah dan di situ ada engagement dengan guru-guru," kata Perdana Menteri. Ini mungkin kedengaran remeh, tetapi kehadiran fizikal membuka peluang untuk membina kepercayaan, berkongsi maklumat kes buli, dan menyelaras tindakan susulan. Dalam konteks pencegahan buli pelajar, angka 5,681 kes salah laku dan buli yang dilapor dari Januari hingga Ogos menunjukkan masalah ini bukan terpencil. Ia merangkumi buli fizikal, lisan, bukan lisan dan siber – satu spektrum luas yang memerlukan tindak balas yang sama luas. Tanpa kerjasama sekolah ibu bapa dan PIBG, sekolah akan terus bermain "pemadam api", hanya muncul selepas insiden berlaku, bukan mencegah daripada awal.
Menjadikan PIBG barisan hadapan pembentukan akhlak dan adab
Penting untuk kita memahami bahawa peranan PIBG dalam isu buli bukan setakat membincang kes demi kes, tetapi menyusun budaya. Perdana Menteri mengingatkan bahawa pendidikan ilmu dan pencerahan tidak boleh dipisahkan daripada pembentukan akhlak dan adab. Jika akhlak dan adab diabaikan di rumah, sekolah tidak mampu menampal kerosakan itu sepenuhnya. Di sinilah PIBG yang diperkasa menjadi penghubung falsafah pendidikan dengan realiti kehidupan murid. Melalui forum, bengkel dan perbincangan berkala, PIBG boleh menekankan bahawa buli – sama ada fizikal, lisan, bukan lisan atau siber – ialah "ujian besar" yang mesti ditangani bersama oleh sekolah, guru, ibu bapa serta PIBG. Kesedaran masyarakat dan ibu bapa perlu ditingkatkan supaya perubahan positif dalam menangani salah laku pelajar dapat dikekalkan. Kesimpulannya, jika kita mahu sekolah bebas buli, PIBG dan ibu bapa tidak boleh berdiri di belakang; mereka mesti memimpin di hadapan.
