Pencegahan jenayah sekolah: lebih daripada ceramah berkala
Pencegahan jenayah sekolah ialah rangkaian usaha terancang yang merangkumi pendidikan, sokongan psikososial, penguatkuasaan dan penglibatan komuniti bagi mengurangkan risiko tingkah laku ganas, buli, vandalisme serta pelbagai bentuk salah laku di semua institusi pendidikan, tanpa mengira lokasi, status atau saiz, supaya murid dan guru dapat belajar dan bekerja dalam persekitaran yang selamat dan terjamin. Hakikatnya, kita terlalu lama melihat program keselamatan sekolah sebagai aktiviti tambahan – ceramah sekali-sekala, poster di papan kenyataan, lawatan pegawai perhubungan sekolah (PPS) yang tidak menyeluruh. Insiden di sebuah sekolah swasta di Kuching yang dibangkitkan oleh Dr Kelvin Yii menunjukkan betapa rapuhnya andaian bahawa sekolah sudah cukup selamat. Jika seorang pelajar boleh menyerang guru dan rakan dengan objek tajam, maka sistem pencegahan kita jelas berlubang.
Mengapa tiada sekolah patut terpinggir daripada program keselamatan
Apabila Ketua Jabatan Pencegahan Jenayah dan Keselamatan Komuniti Kontinjen Sarawak, SAC Roselina Daud menegaskan bahawa sekolah yang sebelum ini dikecualikan daripada lawatan PPS perlu diberi perhatian khusus, beliau sebenarnya mengakui satu kelemahan sistemik: terdapat institusi pendidikan yang tidak pernah disentuh program pencegahan jenayah sekolah. Ini bukan sekadar isu liputan ceramah; ia soal keadilan dan hak keselamatan. Sekolah kecil, swasta, tahfiz, sekolah di pedalaman atau di pinggir bandar tidak boleh dianggap kurang penting berbanding sekolah harian besar di pusat bandar. Program keselamatan sekolah mesti sampai ke semua, sekurang-kurangnya sekali setahun seperti yang disarankan, kerana satu sekolah yang terpinggir sudah cukup untuk menjadi titik lemah dalam rangkaian keselamatan institusi pendidikan keseluruhan.
Jurang perlindungan: apabila lokasi dan status menentukan risiko
Jurang dalam liputan program pencegahan jenayah sekolah mencipta peta risiko yang tidak adil: sekolah di kawasan mudah dicapai, dengan pentadbiran tersusun, lebih berpeluang menerima lawatan PPS dan modul seperti MESRA; sekolah terpencil atau marginal pula bergantung pada nasib. Ini tidak boleh diterima. Murid di sekolah pedalaman terdedah kepada pengaruh internet dan media sosial sama seperti murid di bandar, seperti yang diingatkan oleh Dr Kelvin Yii. Namun, akses kepada pendidikan pencegahan jenayah dan sokongan kesihatan mental sering tertinggal. Apabila modul diserahkan tetapi penyimpanan dan pengurusan tidak dipantau dengan serius oleh Ketua Bahagian Pencegahan Jenayah dan Keselamatan Komuniti di peringkat daerah, bahan itu berisiko menjadi buku hiasan rak, bukan alat perubahan.
SOP, kesihatan mental dan peranan PPS: rangka kerja yang mesti inklusif
Dr Kelvin Yii menuntut SOP yang jelas, latihan sewajarnya dan sokongan kesihatan mental yang lebih kukuh di sekolah, sambil mengingatkan bahawa beliau tidak mahu melihat pengesan logam di pintu masuk sekolah. Itu amaran keras: jika kita gagal membina budaya pencegahan jenayah sekolah yang sihat, kita akan terdorong ke arah langkah keselamatan fizikal yang keras dan tidak mesra murid. Pegawai perhubungan sekolah sepatutnya menjadi jambatan antara polis dan komuniti sekolah, bukan sekadar penyampai ceramah. Dengan panduan modul MESRA, PPS boleh menggabungkan pendidikan undang-undang, kemahiran mengurus emosi dan kesedaran tentang kesan penularan kandungan ganas dalam talian. Namun semua ini hanya bermakna jika setiap sekolah, termasuk yang sebelum ini dikecualikan, berada dalam senarai lawatan berkala.
Kesimpulan: keselamatan institusi pendidikan sebagai tanggungjawab bersama
Keselamatan institusi pendidikan tidak boleh bergantung pada nasib baik atau ketiadaan insiden. Ia mesti dibina melalui sistem pencegahan jenayah sekolah yang inklusif, terancang dan disokong oleh semua pihak. Apabila Dr Kelvin Yii mengingatkan bahawa keselamatan sekolah ialah tanggungjawab bersama kerajaan, pihak sekolah, ibu bapa dan masyarakat, beliau mengangkat isu ini daripada sekadar masalah disiplin kepada agenda sosial yang lebih besar. SAC Roselina Daud pula menekankan integriti, kompetensi dan inisiatif warga polis dalam menyokong program keselamatan sekolah. Kedua-dua suara ini berkongsi satu mesej: tiada sekolah patut terpinggir. Jika kita serius mahu mengelak daripada memasang pengesan logam di pintu pagar, maka kita mesti memastikan PPS, modul pendidikan dan sokongan kesihatan mental sampai ke setiap sekolah, tanpa pengecualian.
