Ilmu lebih mudah melekat apabila dapat dialami
Pembelajaran prasekolah ialah proses membina pengetahuan, kemahiran dan rasa ingin tahu kanak-kanak melalui pengalaman yang sesuai dengan usia mereka, termasuk penerokaan, pemerhatian dan permainan. Sebab itu, pengalaman di luar bilik darjah wajar dianggap sebahagian daripada pembelajaran, bukan sekadar selingan daripada rutin sekolah. Apabila kanak-kanak boleh melihat, menyentuh dan bertanya, sesuatu konsep menjadi lebih nyata berbanding penerangan semata-mata. Dua program berbeza di Bintulu dan Tenom menunjukkan bagaimana pendekatan itu boleh berlaku: satu mengundang keluarga meneroka haiwan dan hidupan akuatik, manakala satu lagi membawa murid prasekolah mengunjungi lokasi sebenar. Kedua-duanya menawarkan cara yang lebih hidup untuk mencetuskan rasa ingin tahu, asalkan aktiviti disesuaikan dengan keperluan kanak-kanak dan disertai bimbingan orang dewasa.
Hari Riang Ria menjadikan sains pengalaman langsung
Hari Riang Ria 4.0, anjuran Kelab Sains Perikanan dan Haiwan, berlangsung selama dua hari di kawasan parkir Dewan Sri Kenyalang, Universiti Putra Malaysia Sarawak. Program itu menjadi sebahagian daripada Pesta Konvokesyen universiti berkenaan yang berlangsung dari 30 Oktober hingga 3 November 2026. Matlamatnya bukan sekadar memeriahkan pesta, tetapi memperkenalkan aktiviti kelab dan bidang sains haiwan kepada masyarakat. Untuk kanak-kanak, zoo mini membuka peluang mendekati serta memberi makanan kepada haiwan, sementara pameran ikan memperkenalkan dunia akuatik. Mereka juga boleh melihat melalui mikroskop, membuat seni dan kraf, serta mendapat pendedahan tentang haiwan peliharaan. Inilah kekuatan belajar sambil bermain: pengalaman menyeronokkan boleh menjadi pintu kepada soalan tentang penjagaan, kesihatan dan kehidupan haiwan.
Program itu turut menunjukkan bahawa pembelajaran bukan milik kanak-kanak sahaja. Hasil kerja akademik pelajar Diploma Kesihatan Haiwan dan Peternakan, termasuk model tiga dimensi rumah sembelih, dipaparkan kepada pengunjung. Model fizikal membantu orang ramai melihat bagaimana pengetahuan yang dipelajari di peringkat diploma diterjemahkan kepada hasil nyata. Pendedahan seperti ini memperkaya pengalaman kanak-kanak: mereka bukan sahaja melihat haiwan, tetapi turut menyaksikan bagaimana pelajar menggunakan ilmu untuk menghasilkan sesuatu. Aktiviti kanak-kanak yang disusun bersama pameran pendidikan menjadikan lawatan lebih bermakna daripada hiburan semata-mata.
Lawatan ke Tenom membawa pembelajaran ke persekitaran sebenar
Di Tenom, 60 murid prasekolah Sekolah Kebangsaan Kiawayan bersama ibu bapa menyertai lawatan sambil belajar ke beberapa lokasi di daerah itu. Bagi kebanyakan murid, pengalaman tersebut merupakan kali pertama mereka belajar di luar bilik darjah. Lawatan itu dirancang untuk memperluas pengetahuan dan merangsang rasa ingin tahu melalui pemerhatian secara langsung. Antara lokasi yang dikunjungi ialah Taman Pertanian Sabah di Lagud Seberang, Young Farmstay Tenom dan kilang kopi Yit Foh Tenom. Setiap tempat membuka ruang untuk kanak-kanak melihat persekitaran dan kegiatan yang berbeza daripada rutin sekolah. Inilah nilai lawatan: perkara yang sukar dibayangkan melalui cerita atau gambar boleh diperhatikan dalam konteks sebenar, lalu menjadi bahan untuk berbual dan bertanya selepas pulang.
Sokongan guru, pihak sekolah dan ibu bapa turut membantu menjayakan perjalanan itu. Pengerusi Persatuan Ibu Bapa dan Guru prasekolah, Bassie Fong, menyifatkan program seumpama ini sebagai bermanfaat untuk membina keyakinan dan membuka minda kanak-kanak terhadap dunia luar. Harapannya, pengalaman tersebut mendorong murid menghargai ilmu serta memahami persekitaran dan perkara baharu yang diterokai. Penglibatan ibu bapa juga penting kerana mereka boleh membantu anak memberi perhatian, bertanya dan menghubungkan pengalaman lawatan dengan kehidupan seharian.
Permainan dan lawatan saling melengkapi
Hari Riang Ria dan lawatan murid SK Kiawayan menawarkan bentuk pengalaman yang berlainan, tetapi kedua-duanya membawa pembelajaran lebih dekat kepada kehidupan kanak-kanak. Program di Bintulu menyediakan aktiviti terancang seperti zoo mini, pameran ikan dan hasil kerja pelajar; lawatan di Tenom pula mengajak murid mengenali beberapa lokasi melalui pemerhatian langsung. Gabungan pengalaman seperti ini boleh meluaskan pembelajaran prasekolah: bermain memberi ruang untuk mencuba dan meneroka, manakala lawatan membantu kanak-kanak melihat persekitaran sebenar. Kuncinya bukan sebanyak mana tempat dikunjungi atau aktiviti disediakan, tetapi peluang untuk kanak-kanak memerhati, bertanya dan berkongsi apa yang dipelajari. Apabila orang dewasa membimbing perbualan itu, pengalaman luar kelas lebih berpeluang menjadi pengetahuan yang diingati.
Kesimpulannya, pengalaman belajar yang bermakna tidak perlu terhad pada meja dan papan putih. Aktiviti bermain yang bertujuan serta lawatan sambil belajar memberi kanak-kanak peluang meneroka ilmu melalui pengalaman nyata, sama ada dengan mengenali haiwan, melihat hasil kerja pelajar atau mengunjungi Taman Pertanian Sabah. Kedua-dua contoh ini menunjukkan bahawa pembelajaran prasekolah boleh menjadi lebih hidup apabila kanak-kanak diberi ruang untuk mengalami sendiri perkara yang dipelajari.
