Jerebu, otak dan hak pelajar untuk belajar tanpa risiko
Kesan jerebu terhadap kesihatan ialah gabungan risiko segera kepada paru-paru dan mata serta kesan jangka panjang terhadap otak, fungsi kognitif dan keupayaan pembelajaran pelajar yang terdedah berulang kali kepada pencemaran udara pelajar di sekolah dan di rumah. Dalam erti kata lain, jerebu bukan sekadar kabus berbau yang mengganggu penglihatan, tetapi satu ancaman senyap kepada kesihatan kognitif anak yang sedang membesar dan membentuk masa depan akademik mereka. Keadaan jerebu yang melanda ketika ini sudah menimbulkan dilema jelas: ibu bapa terpaksa memilih antara kesihatan anak dan kesinambungan peperiksaan serta pembelajaran bersemuka. Ramai tetap menghantar anak ke sekolah walaupun bimbang kesan jerebu kesihatan, kerana takut mereka ketinggalan dalam silibus dan penilaian penting. Pilihan ini bukan dibuat dengan hati yang tenang, tetapi dalam kekaburan garis panduan dan kriteria penutupan sekolah jerebu yang masih tidak meyakinkan. Hakikatnya, apabila udara tercemar, bukan sahaja paru-paru yang terancam, tetapi juga otak dan proses pemikiran pelajar dalam jangka panjang.
Dilema ibu bapa: antara batuk anak dan kertas peperiksaan
Di lapangan, dilema ini sangat nyata. Tinjauan di beberapa sekolah menunjukkan sebahagian ibu bapa bimbang terhadap kesan jerebu kesihatan anak, tetapi tetap menghantar mereka ke sekolah bagi mengelakkan pembelajaran dan peperiksaan terganggu. Ada yang mengakui anak sudah batuk dan mata pedih akibat udara tidak sihat, namun masih hadir ke sekolah kerana musim peperiksaan tidak menunggu sesiapa. Sebahagian ibu bapa berpendapat pembelajaran dari rumah (PdPR) patut diaktifkan semula buat sementara waktu selagi jerebu berpanjangan, kerana jadual dan sistem sudah wujud dan boleh diguna semula. Yang lain pula berpegang bahawa persekolahan bersemuka boleh diteruskan dengan syarat tahap pencemaran dan kesihatan anak dinilai secara individu. Di tengah-tengah perbezaan pandangan ini, satu perkara jelas: beban keputusan dipindahkan ke bahu ibu bapa, sedangkan penutupan sekolah jerebu sepatutnya berpandu kriteria yang telus, bukan sekadar kebijaksanaan masing-masing.
Jerebu dan kesihatan kognitif anak: amaran yang tidak boleh diabaikan
Kebimbangan terhadap pencemaran udara pelajar bukan lagi terhad kepada batuk, asma atau mata pedih. Raja Permaisuri Agong menzahirkan kebimbangan bahawa pendedahan berulang kepada udara tercemar boleh memberi kesan buruk jangka panjang bukan sahaja kepada paru-paru tetapi juga kepada fungsi otak dan pemikiran. Ini menyentuh terus isu kesihatan kognitif anak: bagaimana zarah halus dalam jerebu berpotensi menjejaskan keupayaan berfikir, menumpu dan memproses maklumat dalam tempoh bertahun-tahun. Apabila sistem pernafasan kanak-kanak masih berkembang, sebarang gangguan berulang akibat jerebu boleh meninggalkan kesan yang tidak mudah dipulihkan. Dalam konteks pendidikan, ini bermakna prestasi akademik pelajar mungkin terjejas bukan sahaja pada hari mereka tidak hadir ke sekolah, tetapi juga melalui penurunan fungsi kognitif yang halus tetapi berpanjangan. Titah baginda yang menekankan penggunaan pelitup muka termasuk jenis N95 sebagai perlindungan asas bukan sekadar nasihat kesihatan; ia isyarat bahawa dasar pendidikan mesti mengiktiraf jerebu sebagai ancaman neurokognitif, bukan sekadar masalah cuaca.
Penutupan sekolah: antara kos ekonomi dan kos kesihatan otak
Penutupan sekolah jerebu sering digambarkan sebagai langkah berani, tetapi dua badan bukan kerajaan mengingatkan bahawa keputusan ini tidak boleh dibuat secara tegas, pantas serta performatif tanpa analisis kos-faedah yang teliti. Arahan penutupan sekolah dan institusi pendidikan selama 12 hari persekolahan di sebuah negeri sehingga 23 Oktober menunjukkan betapa besar skala gangguan terhadap kehidupan harian. Anggaran konservatif mereka menunjukkan kos akibat gangguan waktu bekerja ibu bapa sahaja mencecah kira-kira RM1 juta bagi setiap hari penutupan sekolah rendah, dengan 336,045 murid di sekolah rendah kerajaan dan 168,022 isi rumah diambil kira. Di sebalik angka ini, realitinya ialah ibu bapa kehilangan pendapatan, terpaksa mengambil cuti tanpa gaji atau bergelut mencari penjaga anak; majikan pula kehilangan tenaga kerja, manakala pengusaha kantin, bas sekolah dan pembekal makanan menanggung kerugian perniagaan. Bagi isi rumah yang sudah terbeban dari segi kewangan, kehilangan pendapatan walaupun untuk sehari tetap memberi kesan. Namun kos ekonomi ini perlu ditimbang dengan kos kesihatan otak dan masa depan pembelajaran pelajar jika sekolah kekal dibuka dalam udara yang tercemar.
Daripada amaran diraja kepada dasar yang melindungi masa depan pelajar
Sokongan diraja terhadap isu kesan jerebu kesihatan memberi momentum penting untuk mengubah cara kita melihat pencemaran udara pelajar. Dalam sesi menghadap Menteri Pendidikan, Raja Permaisuri Agong menyampaikan pelbagai pandangan tentang kesan jerebu terhadap murid dan pelajar sekolah, termasuk keperluan melindungi fungsi otak dan pemikiran mereka. Titah ini wajar diterjemah kepada tindakan dasar yang jelas: ambang indeks pencemaran udara, ramalan cuaca dan kriteria kesihatan mesti diterbitkan awal, dan keputusan penutupan sekolah diumumkan pada waktu yang tetap, bukan secara ad hoc. Dua NGO menggesa pelitup muka N95 disediakan secara percuma kepada sekolah, keluarga B40 dan golongan rentan, selain baucar atau subsidi untuk penulen udara HEPA bagi isi rumah B40 yang mempunyai anak kecil, warga emas atau pesakit kronik. Mereka juga mencadangkan bantuan kewangan sementara kepada ibu bapa berpendapatan rendah yang kehilangan pendapatan ketika menjaga anak sepanjang penutupan sekolah, serta bantuan kecemasan terhad kepada perniagaan kecil yang bergantung kepada sekolah. Kesimpulannya, jerebu mesti dilihat sebagai krisis kesihatan kognitif anak dan krisis pendidikan, bukan sekadar gangguan sementara. Kriteria penutupan sekolah yang telus, sokongan sosial yang tersusun dan kesedaran kesihatan yang diperkukuh dengan suara diraja adalah minimum yang patut kita tuntut demi masa depan pelajar.
