Pertumbuhan digital ada had sumber
Pusat data AI ialah kemudahan yang menempatkan pelayan dan sistem pengkomputeran bagi memproses serta menyimpan data, termasuk tugasan kecerdasan buatan, dengan keperluan berterusan terhadap elektrik dan air. Inilah sebabnya peluasan industri digital tidak boleh dinilai daripada nilai pelaburan atau peluang pekerjaan semata-mata: ia turut bergantung pada kemampuan prasarana asas menampung beban tambahan. Pada 4 November, Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri Fadillah Yusof, berkata pertumbuhan pesat pusat data, AI dan industri semikonduktor meningkatkan tekanan terhadap sistem bekalan elektrik. Pelaburan teknologi tinggi boleh membuka pekerjaan berkualiti dan menguatkan syarikat tempatan, tetapi manfaat itu tidak menghapuskan risiko kekangan bekalan. Jika pembangunan tenaga, kapasiti grid dan kemudahan sokongan tertinggal, pertumbuhan yang dijanjikan boleh tersekat sebelum memberi pulangan kepada masyarakat.
Unjuran kerajaan menunjukkan permintaan elektrik puncak di Semenanjung boleh naik daripada 21.3 gigawatt pada 2026 kepada 33.5 gigawatt menjelang 2035, peningkatan kira-kira 57 peratus. Angka itu patut mengubah cara projek dinilai: kelajuan menarik pelaburan bukan ukuran kejayaan jika bekalan elektrik tidak mampu mengikutinya.
Air negeri kini menjadi penentu kelulusan
Isyarat dasar yang paling jelas ialah negeri yang tidak mempunyai bekalan air mencukupi tidak akan dibenarkan meluluskan dan membangunkan pusat data baharu. Langkah ini wajar: bekalan air negeri bukan perkara sampingan dalam keputusan pelaburan, kerana keperluan penduduk perlu didahulukan sebelum kemudahan yang menggunakan banyak air dan elektrik dibina. Ini bukan penghentian semua kelulusan pusat data; sebaliknya, ia meletakkan had berdasarkan kemampuan sumber setempat. Dengan kira-kira 117 projek dalam pelbagai peringkat, tapisan berasaskan kapasiti boleh mengelakkan tekanan tambahan dibebankan kepada isi rumah dan perkhidmatan awam. Namun, syarat itu hanya bermakna jika data tentang bekalan, penggunaan dan rancangan kapasiti dinilai dengan telus. Tanpa ukuran yang jelas, kelulusan pusat data berisiko menjadi rundingan projek demi projek, bukan keputusan yang konsisten untuk melindungi keperluan rakyat.
Bagi orang ramai, persoalannya praktikal: adakah pembangunan baharu mengancam kebolehpercayaan bekalan air dan elektrik, atau sudah disokong prasarana yang mencukupi? Perubahan iklim, gangguan rantaian bekalan dan turun naik harga bahan api juga boleh menjejaskan ketersediaan serta kos tenaga. Maka perancangan perlu menjaga bekalan yang boleh dipercayai dan mampu dibayar, bukan sekadar memenuhi permintaan industri.
Kelulusan mesti seiring kapasiti grid
Skala projek yang sudah dikenal pasti menuntut penilaian lebih terperinci daripada kiraan kelulusan. Daripada 117 projek, 55 sudah beroperasi, 19 sedang dibangunkan dan 16 telah menerima kelulusan tetapi belum dibina; baki projek berada dalam pelbagai peringkat lain. Angka ini menunjukkan bahawa beban sumber tidak datang sekaligus, tetapi boleh bertambah apabila projek bergerak ke fasa operasi. Sebahagian pusat data juga memerlukan bekalan daripada luar grid sedia ada, sementara pelanggan TNB dilaporkan perlu membayar kapasiti yang dibekalkan sepenuhnya walaupun penggunaan sebenar lebih rendah. Itu mengingatkan bahawa kapasiti yang ditempah dan kesediaan rangkaian sama penting dengan jumlah tenaga yang digunakan. Kelulusan tidak sepatutnya mendahului pengesahan bahawa penjanaan, penghantaran dan pengagihan mampu menyokong permintaan baharu.
Pembangunan infrastruktur tenaga perlu dibuat lebih awal, bukan selepas kekangan mula mengganggu industri atau pengguna. Penjanaan baharu sahaja tidak memadai jika rangkaian penghantaran dan pengagihan tidak dapat membawa elektrik ke lokasi yang memerlukannya. Turbin gas pula masih dianggap penting untuk kestabilan dan keluwesan bekalan ketika penggunaan tenaga solar serta sumber boleh diperbaharui meningkat. Keputusan hari ini perlu mengambil kira keseluruhan sistem, termasuk air, grid dan kemudahan asas.
Dahulukan daya tahan, bukan bilangan projek
Pembangunan pusat data wajar diteruskan apabila bekalan elektrik, bekalan air negeri dan kapasiti grid benar-benar tersedia, bukannya sekadar dijanjikan. Kerajaan perlu menyelaraskan jadual projek dengan pelaburan tenaga serta menguji kesan setiap kelulusan terhadap keperluan setempat. Ini bukan sikap menolak AI atau pelaburan teknologi; ini cara memastikan pertumbuhan tidak memindahkan kos risiko kepada rakyat melalui bekalan yang kurang boleh dipercayai atau lebih sukar ditanggung. Syarat penggunaan perkhidmatan tempatan sebanyak 30 peratus bagi projek yang disahkan juga boleh membantu memastikan pembangunan melibatkan syarikat dan pekerja tempatan, tetapi manfaat ekonomi itu perlu berjalan bersama perlindungan sumber.
Kesimpulannya, air dan elektrik kini menjadi prasyarat sebenar bagi infrastruktur AI, bukan isu yang boleh diselesaikan selepas pusat data dibina. Kelulusan pusat data yang bertanggungjawab mesti berpandukan kapasiti sumber, ketahanan grid dan keperluan masyarakat. Jika asas ini tidak dipenuhi, lebih baik projek ditangguhkan daripada membiarkan pertumbuhan digital mengatasi kemampuan bekalan.
