Keselamatan sekolah mesti diukur, bukan diasumsikan
Sistem penilaian keselamatan sekolah ialah rangka kerja yang menilai risiko terhadap pelajar dan warga sekolah berdasarkan data, pemetaan kawasan berisiko, keadaan fasiliti, tahap pengawasan fizikal dan teknologi, serta kejelasan protokol tindak balas apabila insiden berlaku, dengan matlamat memastikan perlindungan pelajar boleh dinilai, diaudit dan ditambah baik dari semasa ke semasa. Kes tragedi pelajar 16 tahun yang ditemui tidak sedarkan diri dan berlumuran darah di sebuah dewan sekolah di Yong Peng pada kira-kira 5.50 petang, sebelum disahkan maut, menunjukkan kegagalan sistemik, bukan sekadar nasib malang. Selagi keselamatan sekolah dilihat sebagai senarai semak umum, bukan penilaian risiko sekolah yang terperinci, nyawa pelajar kekal terdedah. Kementerian perlu berpindah daripada logik "ada pengawal dan CCTV" kepada logik "boleh buktikan di mana, bagaimana dan siapa mengawal setiap ruang kritikal".
Mengapa rekod keselamatan KPM sama penting dengan pagar dan kunci
Keselamatan sekolah tidak boleh diurus dengan ingatan lisan dan andaian di peringkat pentadbir; ia perlu direkod, dipetakan dan diaudit. Penilaian risiko sekolah yang berkesan menuntut Kementerian mempunyai rekod keselamatan KPM yang jelas tentang tahap keselamatan setiap sekolah, termasuk kedudukan CCTV dan kawasan yang masih mempunyai jurang pemantauan. Tanpa rekod ini, sukar untuk menjawab soalan asas: di mana titik buta, bila rondaan dibuat, siapa bertanggungjawab jika rakaman hilang. Teguran “berapa banyak lagi tragedi seumpama ini perlu berlaku sebelum kita melihat keselamatan sekolah sebagai perkara serius” datang daripada rasa kecewa terhadap kelemahan struktur, bukannya sekadar kekurangan alat. Rekod yang telus akan memaksa tindakan: sekolah yang berisiko tinggi tidak lagi dapat bersembunyi di sebalik statistik umum.
CCTV hanya alat sokongan, bukan tulang belakang keselamatan
Pelaburan besar dalam CCTV bukan jawapan jika ia tidak berpaksikan pemetaan kawasan berisiko dan protokol pengawasan sekolah yang jelas. Penilaian keselamatan sekolah perlu melihat kepada kedudukan kamera, keadaan peralatan, sistem penyimpanan rakaman dan pihak yang memantau, bukan jumlah kamera semata-mata. Seorang pakar kriminologi menegaskan pengurusan sekolah perlu mengenal pasti dan memetakan kawasan berisiko seperti kelas, tandas, surau dan dewan yang cenderung menjadi titik buta, sebelum menentukan keperluan CCTV, pengawal dan rondaan. CCTV hanyalah alat sokongan yang menampung kelemahan pengawasan fizikal dan tidak mampu menggantikan mata manusia di lapangan. Tanpa rondaan berkala yang tidak dapat dijangka dan latihan staf tentang apa yang perlu dipantau, rakaman video sering sekadar bukti selepas tragedi, bukan pencegah sebelum ia berlaku.
Pendekatan terintegrasi: fizikal, teknologi dan pengurusan risiko
Pendekatan keselamatan sekolah yang berkesan harus menggabungkan tiga komponen: infrastruktur fizikal, teknologi dan protokol pengurusan risiko. Dari segi fizikal, pemetaan kawasan berisiko mesti diterjemah kepada susun atur pagar, pencahayaan, laluan keluar masuk dan rondaan pengawal sekurang-kurangnya beberapa kali sehari, pada masa yang sukar dijangka. Dari segi teknologi, pemasangan CCTV yang sedang dilaksanakan secara berfasa dengan peruntukan jutaan ringgit di ratusan sekolah berasrama hanya akan berbaloi jika diikat kepada pelan 2D atau 3D sekolah yang dikemas kini dan dikongsi dengan pihak berkuasa bagi mengenal pasti titik buta. Dari segi pengurusan risiko, protokol pengawasan sekolah perlu melibatkan kerjasama pengawal, guru, pelajar dan ibu bapa dalam melaporkan tingkah laku mencurigakan, bukan menyerahkan tugas keselamatan kepada satu pihak sahaja.
Daripada tragedi kepada akauntabiliti: apa yang perlu berlaku seterusnya
Tragedi di Yong Peng dan kes kematian pelajar lain di asrama sekolah sepatutnya menjadi titik perubahan, bukannya sekadar berita seketika. Pelajar berhak belajar dengan rasa selamat, dengan keyakinan bahawa keselamatan mereka diberikan perhatian sewajarnya, bukan hanya selepas ada nyawa melayang. Peranan polis melalui rondaan dan pemantauan berkala di kawasan sekolah boleh mengukuhkan lagi rantaian pencegahan, walau tanpa kehadiran anggota tetap di setiap sekolah. Pada masa sama, ibu bapa disaran lebih peka terhadap keberadaan anak dan boleh guna peranti seperti jam digital yang mempunyai fungsi pengesanan lokasi untuk memantau mereka selepas waktu persekolahan. Keselamatan sekolah perlu dilihat sebagai ekosistem: Kementerian wajib menyediakan rangka kerja dan rekod, sekolah melaksana dan mengemas kini pemetaan risiko, manakala komuniti menjadi mata dan telinga yang melengkapkan sistem.
