Apa Sebenarnya Diceritakan Oleh PISA tentang Murid Kita
PISA ialah penilaian antarabangsa untuk murid berumur 15 tahun yang mengukur keupayaan mereka menggunakan pengetahuan Matematik, Membaca dan Sains bagi menyelesaikan masalah kehidupan sebenar, menilai kefahaman, penaakulan dan kemampuan berfikir kritikal merentasi sistem pendidikan moden. Keputusan PISA 2025 Malaysia menimbulkan naratif bercampur: di satu pihak, skor membaca meningkat kepada 393 berbanding 388 pada kitaran sebelumnya, tanda ekosistem literasi mula membuahkan hasil. Namun, Matematik susut kepada 397 mata berbanding 440 pada 2018 manakala Sains turun kepada 419 daripada 438. Dari sudut masyarakat, angka ini bukan sekadar graf; ia cerminan bagaimana sekolah, keluarga dan dasar pendidikan membentuk keupayaan anak untuk hidup dan bekerja dalam dunia yang semakin kompleks.
Skor Membaca Meningkat: Bukti Budaya Literasi Mula Mengakar
Kenaikan lima mata dalam skor membaca – daripada 388 kepada 393 – mungkin tampak kecil, tetapi dalam penilaian antarabangsa yang ketat, ia petanda penting bahawa usaha literasi mula menunjukkan hasil. Majlis Buku Kebangsaan menegaskan bahawa peningkatan bacaan dalam PISA menjadi “momentum kepada usaha membina budaya membaca secara lebih menyeluruh” dengan menekankan peranan sekolah, akses kepada buku, keluarga dan komuniti sebagai satu ekosistem. Ini selari dengan Dasar Perbukuan Negara baharu yang menyasar membaca sebagai kebiasaan sepanjang hayat, bukan sekadar keperluan peperiksaan. Jika kita serius mahu mengekalkan tren skor membaca meningkat, tumpuan tidak boleh hanya pada kempen slogan; ia mesti sampai ke tabiat harian – rak buku di rumah, perpustakaan hidup di sekolah, dan program komuniti yang membuat membaca terasa normal, bukan luar biasa.
Prestasi Matematik Pelajar: Masalah Bukan Sekadar Markah Rendah
Keputusan PISA jelas: prestasi Matematik pelajar turun daripada 440 mata pada 2018 kepada 397 mata, manakala sains daripada 438 kepada 419. Lebih penting daripada angka itu ialah punca kelemahan. Dapatan terkini menunjukkan masalah utama bukan keupayaan menjawab soalan terus, sebaliknya kegagalan memahami konsep asas dan kemahiran penaakulan. Murid boleh menyelesaikan tugasan pengaturcaraan dan permodelan dalam talian, tetapi bergelut untuk menjelaskan alasan logik di sebalik jawapan Matematik. Ini menandakan budaya hafal langkah tanpa faham idea. Dalam konteks pendidikan sains Malaysia, skor PISA 419 menunjukkan sedikit penambahbaikan, namun masih belum memadai untuk dunia kerja yang menuntut pemikiran saintifik dan analitis yang kukuh. Selagi Matematik dan Sains tak dididik sebagai bahasa untuk memahami dunia, bukan sekadar subjek peperiksaan, kita akan terus ketinggalan.
Murid Rajin, Ingin Tahu dan Pandai Mencari Bantuan – Tetapi Perlu Diajar Berfikir
Ironinya, apabila melihat sikap murid, gambarnya jauh lebih positif berbanding skor. PISA 2025 menunjuk bahawa 80 peratus murid berumur 15 tahun menggambarkan diri mereka ingin tahu tentang pelbagai perkara, dan 79 peratus sanggup berusaha lebih apabila kerja sekolah sukar. Malah, 92 peratus berkata mereka akan meminta bantuan guru, sementara 94 peratus mencari bantuan rakan sekelas bila tidak faham. Sikap ini adalah aset besar: mereka rajin, tekun dan tak malu bertanya. Cabarannya ialah bagaimana sistem mengubah keingintahuan menjadi pemikiran mendalam. Dalam bilik darjah yang semakin banyak guna AI, isu utama bukan lagi ketiadaan maklumat tetapi tumpuan dan keupayaan menilai maklumat yang boleh dipercayai. Jika pengajaran terus menekankan jawapan cepat, bukan proses berfikir, kelebihan sikap murid akan terbazir – mereka bersedia belajar, tetapi kita tidak mengajar mereka bagaimana berfikir.
Tindakan Dasar: Modul Miskonsepsi dan Keperluan Panel Bebas
Respons dasar terhadap dapatan PISA 2025 sedang terbentuk, dan inilah ruang menentukan hala tuju sebenar. Kementerian Pendidikan merangka pendekatan khusus melalui Modul Miskonsepsi Matematik serta pelarasan kepakaran guru untuk tangani kelemahan penguasaan subjek itu. Modul ini digabung dengan Pelan Transformasi Pendidikan Matematik dalam Rancangan Pendidikan 2026–2035 yang merangkumi latihan semula guru, pengukuhan kepimpinan sekolah dan khidmat nasihat pakar bagi memantapkan pengajaran konsep Matematik. Pada masa sama, ada gesaan supaya ditubuhkan panel bebas terdiri daripada penyelidik pendidikan, pakar penilaian, guru berpengalaman dan pakar kewangan awam untuk mengkaji semula dasar sedia ada dan menganalisis mengapa perbelanjaan pendidikan belum terjemah kepada pencapaian lebih baik. Cadangannya jelas: panel perlu membentang laporan kepada Parlimen dalam tempoh enam bulan, dengan sasaran pembelajaran interim dan laporan kemajuan tahunan. Jika langkah ini hanya menjadi dokumen cantik tanpa keberanian menukar amalan di sekolah, kita akan mengulang kitaran keputusan PISA yang mengecewakan.
