Skor tinggi, tetapi bukan jawapan penuh
Kesediaan AI belia ialah ukuran sejauh mana golongan muda mempunyai akses, kemahiran dan perlindungan untuk menggunakan kecerdasan buatan dalam kehidupan, pendidikan dan pekerjaan. Pada 5 November, Malaysia dilaporkan berada di tempat keenam daripada 56 negara Komanwel dalam Indeks Kesediaan AI Belia Komanwel 2026, dengan skor 69 daripada 100. Kedudukan itu meletakkannya di belakang Singapura dalam kalangan negara Komanwel Asia, namun di hadapan India, New Zealand dan Afrika Selatan. Pencapaian ini wajar diraikan, tetapi angka kedudukan tidak patut disamakan dengan jaminan bahawa setiap anak muda mampu menggunakan AI dengan selamat atau mendapat manfaat daripadanya. Indeks AI Komanwel menilai golongan berusia 15 hingga 29 tahun menggunakan 1,128 sumber penyelidikan; laporan ringkas yang tersedia tidak menghuraikan sepenuhnya wajaran setiap ukuran atau cara skor keseluruhan dibentuk.
Kemahiran dan akses menjadi kelebihan
Dapatan paling menggalakkan ialah 41.9% golongan muda dilaporkan pernah menulis program komputer, berdasarkan tinjauan isi rumah pada 2024. Itu peratusan tertinggi dalam kalangan 10 negara teratas indeks. Malaysia turut mendapat 8.6 daripada 10 bagi akses kepada teknologi dan 8.5 bagi keupayaan digital serta AI. Gabungan akses dan kemahiran ini memberi asas untuk kira-kira 8.9 juta anak muda mencuba peluang pekerjaan baharu atau membangunkan perniagaan dengan bantuan AI. Namun, kebolehan menulis kod bukan ukuran lengkap literasi AI: laporan ringkas tidak menjelaskan sama ada kemahiran itu diuji secara praktikal, atau bagaimana jurang mengikut pendapatan, lokasi dan latar pendidikan mempengaruhi skor. Maka, kemahiran AI belia perlu dinilai bukan sekadar melalui pendedahan kepada teknologi, tetapi juga melalui keupayaan menggunakannya dengan berkesan dan menilai hasilnya.
Perlindungan ialah jurang yang nyata
Bahagian yang paling membimbangkan ialah skor 3.8 daripada 10 bagi hak, keselamatan dan penyertaan golongan muda—komponen terendah dalam penilaian Malaysia. Ini menampakkan batas pendekatan yang terlalu meraikan akses dan kemahiran tanpa memberi perhatian setara kepada risiko. Anak muda perlu tahu apabila sistem automatik membuat keputusan tentang mereka, dan perlu mampu mempersoalkan keputusan itu. Kajian turut mendapati dasar guru kebangsaan yang diteliti tidak menyebut AI secara jelas walaupun teknologi tersebut sudah digunakan dalam pendidikan. Laporan ringkas tidak menerangkan ukuran khusus bagi keselamatan atau penyertaan, mahupun tindakan pembetulan yang disyorkan dengan terperinci. Kekosongan itu penting: sekolah, keluarga dan pengguna sukar mengetahui perlindungan apa yang sudah tersedia. Kesediaan AI belia yang bermakna mesti merangkumi hak, keselamatan data dan peluang untuk bersuara, bukan sekadar kemahiran menggunakan alat.
Unjuran ekonomi memerlukan konteks
Kajian mengunjurkan AI boleh menambah saiz ekonomi negara dalam tempoh 10 tahun, dengan anggaran daripada senario konservatif hingga optimistik. Namun, laporan ringkas tidak menyatakan andaian yang menghasilkan julat itu, sektor yang dijangka mendapat manfaat paling besar, atau bahagian pertumbuhan yang boleh dikaitkan dengan golongan muda. Unjuran itu lebih sesuai dibaca sebagai potensi, bukannya hasil yang pasti. Pada Oktober 2026, kerajaan mengumumkan sasaran membangunkan 200,000 individu berkemahiran AI, membantu 4,000 perniagaan kecil menggunakan teknologi itu dan melatih 5,000 profesional AI. Program AI untuk Rakyat pula menyasarkan akses kepada peralatan dan latihan AI bagi 100,000 belia menjelang 2027. Sasaran ini boleh menutup sebahagian jurang, tetapi keberhasilannya patut diukur melalui penggunaan sebenar, perlindungan pengguna dan peluang yang sampai kepada belia, bukan angka penyertaan semata-mata.
Kedudukan ialah permulaan, bukan keputusan akhir
Tempat keenam dan skor 69 menunjukkan Malaysia mempunyai asas yang baik untuk ekonomi AI, khususnya dari segi akses teknologi dan kebolehan digital. Namun, jurang keselamatan serta ketiadaan rujukan AI yang jelas dalam dasar guru mengingatkan bahawa kemajuan teknikal tidak mencukupi. Penilaian seterusnya perlu menunjukkan dengan lebih telus cara skor dikira, siapa yang mendapat akses dan sama ada latihan menghasilkan kemahiran yang boleh digunakan. Kerajaan pula perlu memastikan golongan muda bukan sekadar pengguna AI, tetapi mampu memahami batas sistem dan mencabar keputusan yang tidak adil. Kesimpulannya, kedudukan dalam indeks ialah petunjuk berguna, bukan bukti bahawa semua belia sudah bersedia. Ukuran sebenar ialah sama ada kemahiran berkembang bersama perlindungan, penyertaan dan peluang ekonomi yang boleh dicapai oleh golongan muda.
