Warisan yang boleh menggerakkan ekonomi
Pesta Kalimaran ialah perayaan budaya masyarakat Murut di Tenom yang menghimpunkan warisan, kegiatan komuniti dan tarikan pelancongan dalam satu acara. Pesta ini wajar dinilai bukan sekadar sebagai acara tahunan, tetapi sebagai ruang untuk menghubungkan identiti setempat dengan sumber pendapatan masyarakat.
Ketua Menteri Sabah Datuk Seri Hajiji Haji Noor mahu pesta itu diperkasakan dengan penyertaan lebih ramai usahawan tempatan dan pemain industri pelancongan. Saranan itu disampaikan menerusi teks ucapan yang dibacakan Timbalan Ketua Menteri III Datuk Ewon Benedick pada majlis perasmian Ilau Kalimaran di Dewan Datuk Seri Panglima Antanom, Tenom, pada Sabtu lalu. Arah ini tepat: apabila masyarakat setempat turut membentuk pengalaman pengunjung, manfaat pesta lebih berpeluang kekal dalam komuniti.
Peluang perniagaan perlu sampai kepada penduduk
Kesan ekonomi pesta tidak sepatutnya terhenti pada gerai sementara atau kesibukan pada hari acara. Pengusaha kecil, pengusaha makanan, penginapan inap desa, penggiat kraftangan dan pemain industri pelancongan perlu diberi ruang nyata untuk menawarkan produk serta khidmat mereka. Dengan cara itu, pengunjung bukan sekadar menyaksikan budaya Murut, tetapi turut berbelanja pada produk tempatan dan mengenali komuniti yang menghasilkannya.
Kerajaan negeri melihat Pesta Kalimaran sebagai peluang memasarkan produk tempatan dan memperkukuh ekonomi komuniti luar bandar. Namun, peluang itu perlu disusun supaya penyertaan usahawan tempatan menjadi sebahagian daripada perancangan pesta, bukan tambahan di saat akhir. Hubungan antara kraftangan, makanan, penginapan dan pengalaman budaya boleh menjadikan pelancongan Tenom lebih bermakna kepada pengunjung, sambil membuka ruang pendapatan kepada penduduk.
Perarakan budaya sebagai tarikan dan cerita
Perarakan Kebudayaan Murut ialah antara tarikan utama Pesta Kalimaran di Tenom; pemenangnya menerima hadiah pada majlis berkenaan. Tarikan seperti ini memberi wajah yang jelas kepada pesta, tetapi nilainya boleh melangkaui persembahan. Tarian, muzik, pakaian, makanan, bahasa, cerita rakyat dan adat resam Murut ialah kandungan budaya yang boleh diperkenalkan kepada pengunjung dan dikongsi melalui saluran digital.
Seruan supaya golongan muda mendokumentasikan warisan dan menggunakan teknologi serta media sosial untuk memperkenalkan budaya Murut menunjukkan bahawa pemeliharaan budaya perlu bergerak seiring dengan cara orang berhubung hari ini. Penglibatan generasi muda sebagai pencerita dan penggerak acara dapat membantu memastikan tradisi disampaikan dengan hormat, bukan dijadikan hiasan untuk menarik pelawat semata-mata.
Kemabong perlu dibina sebagai destinasi beridentiti
Pesta ini turut menjadi sebahagian usaha menyediakan produk dan pengalaman pelancongan beridentiti bagi setiap daerah menjelang Tahun Melawat Sabah 2027. Matlamat itu memerlukan kesinambungan selepas pesta berakhir: promosi yang konsisten, kerjasama antara pengusaha dan pengalaman yang boleh ditawarkan kepada pelawat di luar tempoh acara. Tanpa susulan, perhatian pengunjung mungkin datang dan pergi bersama jadual pesta.
Kerajaan negeri menyatakan hasrat memperkasakan Kemabong melalui pembangunan pertanian, keusahawanan, pelancongan, infrastruktur dan ekonomi setempat, di samping komitmen memelihara, mendokumentasikan serta mempromosikan khazanah budaya Sabah. Pesta Kalimaran boleh menjadi pemangkin kepada usaha itu jika warisan Murut dan peluang niaga tempatan dirancang bersama. Kesimpulannya, kejayaan pesta patut diukur bukan semata-mata pada kemeriahan acara, tetapi pada sejauh mana budaya terus terpelihara dan manfaat ekonomi sampai kepada masyarakat setempat.
