Deepfake AI: Kenali Helah, Sahkan Sebelum Bertindak

Kandungan palsu yang nampak meyakinkan

Deepfake ialah kandungan visual atau audio yang diubah atau dijana menggunakan kecerdasan buatan sehingga kelihatan atau kedengaran seperti orang dan peristiwa sebenar. Bahayanya bukan sekadar kandungan mengelirukan: penipu boleh menjadikannya alat untuk membina kepercayaan sebelum meminta wang atau maklumat peribadi. Pada 2025, deepfake membentuk 6.5% daripada percubaan penipuan, meningkat daripada 1% pada 2023. Angka ini wajar mendorong kita supaya tidak menganggap gambar, video atau rakaman suara sebagai bukti identiti. Pengesanan deepfake AI boleh membantu, tetapi keputusan alat semakan tidak patut dianggap pengesahan muktamad. Dalam ujian makmal, ketepatan pengesanan mencapai 96%, namun dalam keadaan sebenar ketepatannya hanya 48%. Jurang itu menunjukkan bahawa keselamatan pengguna digital bergantung pada gabungan teknologi, sikap berjaga-jaga dan pengesahan melalui saluran yang berasingan.

Helah gelaran Datuk dan sokongan tokoh

Kes yang dilaporkan di Kuala Lumpur menunjukkan bagaimana identiti palsu AI boleh dijadikan umpan pelaburan. Individu disyaki mencipta imej seorang wanita yang menggunakan gelaran Datuk, lalu mempromosikan pelaburan forex dan emas yang didakwa menawarkan pulangan lumayan. Imej Perdana Menteri, Yang di-Pertuan Agong serta pegawai kanan polis juga disalahgunakan untuk memberi gambaran bahawa skim itu mendapat sokongan pihak berpengaruh. Semakan pihak yang mengesan kes tersebut gagal mengesahkan gelaran kehormat wanita berkenaan; imej dan identitinya pula dipercayai dijana AI. Akaun Facebook yang dikaitkan dengan kegiatan itu dilaporkan terus membuat hantaran walaupun beberapa kali diturunkan dan diaktifkan semula. Setakat laporan berkenaan, belum ada aduan kerugian wang daripada mangsa. Itu bukan alasan untuk memandang ringan risikonya: penyamaran tokoh dan janji amal boleh membuat tawaran palsu kelihatan sah.

Cara mengesan dan mengesahkan sebelum bertindak

Jangan bergantung pada rupa yang meyakinkan atau satu aplikasi pengesan. Pengesanan imej palsu boleh mengkaji corak visual, isyarat frekuensi dan maklumat asal fail untuk mencari tanda manipulasi atau imej janaan AI. Namun, pengesan juga boleh tersilap, jadi anggap hasilnya sebagai petunjuk, bukan keputusan muktamad. Amalkan langkah berikut sebelum melabur, menderma atau berkongsi kandungan:

1. Semak gelaran kehormat dengan pihak berkuasa berkaitan; jangan terima dakwaan akaun media sosial sebagai bukti.
2. Cari pengesahan melalui saluran rasmi yang dicari sendiri, bukan pautan atau nombor yang diberikan oleh pihak yang menawarkan pelaburan.
3. Periksa sama ada imej mempunyai butiran yang janggal, seperti latar, bayang atau bentuk objek yang tidak konsisten. Gunakan lebih daripada satu kaedah semakan jika perlu.
4. Berhenti jika diminta membuat keputusan segera atau merahsiakan urusan. Jangan pindahkan wang sebelum menyemak organisasi dan tawaran secara bebas.

Disiplin mengesahkan identiti lebih berguna daripada cuba meneka setiap tanda palsu. Apabila ragu-ragu, tangguhkan keputusan dan dapatkan pandangan pihak yang tidak terlibat.