Kos awal terlalu tinggi, kerugian diakui
Pelaburan Battersea ialah penyertaan dalam projek pembangunan semula Stesen Janakuasa Battersea di London, United Kingdom, yang kini diakui mengalami kerugian kerana kos pelaburan asalnya terlalu tinggi. Perdana Menteri Anwar Ibrahim membuat pengakuan itu dalam sesi Pertanyaan Perdana Menteri di Dewan Rakyat pada Selasa, ketika menjawab teguran mengenai keputusan melabur di luar negara. Pengakuan ini penting kerana ia meletakkan punca kerugian pada harga masuk yang tidak sepadan dengan rasional pelaburan, bukan sekadar turun naik prestasi yang boleh diketepikan. Projek itu mengambil masa kira-kira 15 tahun untuk dibangunkan semula, lalu menimbulkan persoalan munasabah tentang manfaatnya kepada ekonomi negara berbanding penggunaan dana untuk pembangunan domestik. Apabila pelaburan besar mengambil masa panjang dan bermula pada kos berlebihan, pihak yang mengurus dana awam perlu menjelaskan bagaimana pulangan dan risiko dinilai.
Pemulihan perlu disertai penjelasan
Kerajaan berkata usaha pemulihan pelaburan masih berjalan, tetapi kenyataan itu belum menghapuskan persoalan tentang keputusan asal. Pemulihan ialah langkah perlu untuk menangani kedudukan projek; ia bukan bukti bahawa kerugian sudah dipulihkan atau bahawa pulangan akhirnya akan memuaskan. Oleh itu, orang ramai wajar menilai kemajuan berdasarkan perkembangan yang dapat diterangkan, bukan sekadar jaminan bahawa usaha sedang dilakukan. Teguran Ahli Parlimen Pasir Gudang, Hassan Abdul Karim, turut menumpukan kepada jumlah pelaburan GLIC dan GLC serta manfaat kepada ekonomi Malaysia. Itu inti perbahasan yang patut dikekalkan: bukan semua pelaburan luar negara salah, tetapi modal yang besar mesti disokong alasan yang jelas, penilaian risiko yang ketat dan ukuran hasil yang boleh dipantau. Tanpa maklumat itu, perkataan “pemulihan” terlalu mudah menjadi pengganti kepada akauntabiliti.
Utamakan rasional dan kemampuan
Pengalaman Battersea sepatutnya mengubah cara institusi menilai pelaburan luar negara: peluang global perlu dibandingkan dengan keperluan domestik, kos peluang dan kemampuan menanggung risiko. Anwar mengakui teguran bahawa negara mungkin terlalu terburu-buru melabur di luar, sambil menjelaskan bahawa institusi besar tetap perlu mencari peluang dalam dan luar negara untuk menjana pulangan. Kerajaan menetapkan sekurang-kurangnya 20 peratus pelaburan institusi disalurkan ke dalam negara, dengan kadar itu boleh ditingkatkan mengikut kesediaan dan keupayaan ekonomi. Kerajaan juga menjangkakan GLIC menggerakkan pelaburan berjumlah RM150 bilion dalam beberapa tahun akan datang. Angka itu menambah keperluan untuk tatakelola yang telus: penilaian profesional, alasan pelaburan yang boleh diuji dan pemantauan selepas keputusan dibuat. Saiz dana bukan alasan untuk melonggarkan penelitian.
Pengajaran bukan menolak semua pelaburan global
Kerugian Battersea tidak dengan sendirinya membuktikan semua pelaburan luar negara gagal. Anwar mengingatkan bahawa kerugian dalam sesetengah pelaburan tidak menggambarkan prestasi keseluruhan institusi, dan menyebut KWAP mencatatkan keuntungan RM8 bilion tahun ini. Namun, hujah tentang prestasi keseluruhan tidak patut menutup penelitian terhadap keputusan yang rugi. Pengajaran yang lebih berguna ialah memisahkan penilaian portfolio daripada tanggungjawab menjelaskan setiap pelaburan berisiko tinggi. Institusi perlu menunjukkan mengapa sesuatu projek dipilih, bagaimana kos awal ditentukan dan apakah tanda aras untuk mengukur pemulihan. Keputusan juga wajar dibuat oleh badan pelaburan profesional, bukan didorong tekanan politik, selaras dengan prinsip yang dinyatakan kerajaan. Kesimpulannya, pemulihan projek Battersea penting, tetapi pencegahan kesilapan seterusnya lebih penting: pelaburan mesti berasas, sepadan dengan kemampuan dan telus kepada pihak yang menanggung risikonya.
