Pencegahan Buli Sekolah: Masalah Kompleks, Tanggungjawab Bersama
Pencegahan buli sekolah ialah usaha tersusun untuk mengurangkan, menangani dan mengubah budaya tingkah laku ganas, penghinaan serta pengasingan dalam kalangan murid melalui peraturan jelas, sokongan emosi, pendidikan nilai dan kerjasama berterusan antara guru, ibu bapa serta komuniti sekolah. Tanggungjawab menangani kes buli tidak boleh diletakkan sepenuhnya di bahu guru dan pihak sekolah, sebaliknya memerlukan penglibatan lebih aktif semua pihak termasuk ibu bapa. Hakikatnya, sebahagian besar kehidupan pelajar dihabiskan di rumah dan dalam komuniti, maka sekolah ialah satu simpul dalam rangka pencegahan, bukan satu-satunya benteng. Apabila kita menuntut guru menyelesaikan semuanya sendirian, kita bukan sahaja membiarkan mereka keletihan, malah membuka ruang keselamatan pelajar terjejas. Buli ialah masalah sosial, dan sebarang masalah sosial menuntut jawapan sosial yang kolektif, bukan sekadar hukuman disiplin di bilik guru disiplin.
Peran Ibu Bapa dalam Pendidikan dan Keselamatan Pelajar
Peran ibu bapa dalam pendidikan tidak berhenti di pagar sekolah; ia bermula di rumah dan mesti bersambung di bilik darjah. Ibu bapa perlu diberi peluang dan dilibatkan dalam urusan pendidikan anak-anak di sekolah. Tanggungjawab mendidik dan membentuk sahsiah anak bukan hanya terletak pada guru, sebaliknya memerlukan kerjasama ibu bapa supaya nilai akhlak, adab serta sikap menghormati orang lain diterapkan secara berterusan. Ini berkait terus dengan pencegahan buli sekolah, kerana corak tingkah laku anak dibentuk melalui contoh harian, bukan sekadar ceramah disiplin. Isu melibatkan keselamatan anak-anak tidak boleh dipertanggungjawabkan kepada guru-guru sahaja; ibu bapa juga perlu turut serta memainkan peranan bersama sekali gus dapat mewujudkan persekitaran sihat. Apabila ibu bapa hadir ke sekolah, terlibat dalam perbincangan dan program, mereka menghantar mesej jelas kepada anak: perlakuan menindas bukan sesuatu yang akan disenyapkan atau dipandang ringan.
PIBG, Kerjasama Sekolah–Komunitas dan Dukungan Guru
Jika kita serius tentang keselamatan pelajar, kerangka kerjasama sekolah komuniti mesti diperbaharui, bukan sekadar disesuaikan di atas kertas. Peranan dan fungsi Persatuan Ibu Bapa dan Guru (PIBG) perlu dirombak dengan dasar serta kerangka baharu khususnya dalam kerjasama bagi meningkatkan keselamatan murid di sekolah. Hubungan antara ibu bapa dan guru melalui PIBG perlu dipertingkatkan kerana sistem sedia ada dianggap tidak lagi relevan. Perdana Menteri mengusulkan supaya beberapa bantuan diserahkan secara terus kepada ibu bapa di sekolah bagi menggalakkan kehadiran mereka dan meningkatkan libat urus dengan guru; langkah ini boleh menjadi pemangkin kepada budaya sekolah yang terbuka dan saling menyokong. Dalam konteks dukungan guru buli, guru dan staf sekolah perlukan sokongan moral, psikologi dan praktikal daripada komuniti supaya mereka mampu mencipta persekitaran yang aman dan inklusif, bukannya terus berada dalam posisi defensif setiap kali kes baharu timbul.
Langkah Sistemik: Infrastruktur, Kaunseling dan Kuasa Melapor
Pencegahan buli sekolah tidak memadai dengan slogan; ia memerlukan sistem yang jelas dan sumber yang konkrit. Antara usaha yang sudah dilaksanakan termasuk pemasangan kamera litar tertutup (CCTV) di sekolah, penambahan 107 jawatan guru bimbingan dan kaunseling, serta pelantikan 300 pembantu warden asrama menerusi MySTEP. PDRM juga diberi izin untuk masuk ke sekolah bila-bila masa secara rasmi dengan pakaian seragam dan seramai 400 warden diberi latihan bagi kemahiran dan sokongan psikologi psikososial, di samping kuasa disiplin lebih berat kepada pengetua dan guru besar. Namun, tanpa kerjasama semua pihak, langkah ini boleh menjadi kosmetik semata. Pentadbiran yang menyembunyikan kes buli demi menjaga imej sekolah sebenarnya mengkhianati murid: angka 5,681 kes buli yang dilaporkan antara Januari hingga Ogos berkemungkinan lebih besar kerana sebahagian kes tidak dilaporkan. Sistem pelaporan telus yang melibatkan murid, ibu bapa dan sekolah ialah benteng pertama mencegah buli berulang.
Ke Arah Strategi Kolektif Menangani Buli
Kolaborasi antara pihak sekolah, keluarga dan komuniti bukan tambahan opsyenal; ia syarat asas keselamatan pelajar. Ibu bapa perlu dilibatkan dalam bengkel keselamatan di sekolah dan tidak boleh ketinggalan daripada proses pendidikan anak. Jumlah kes buli yang dilaporkan dan kemungkinan angka sebenar yang lebih besar menunjukkan perlunya kesedaran masyarakat dan ibu bapa terus dipertingkatkan bagi membantu mengekang pelbagai bentuk buli. Sekolah masih kawasan yang relatif selamat, tetapi penambahbaikan segera perlu dilakukan, disokong oleh kesedaran dalam kalangan ibu, bapa, penjaga, guru dan rakan-rakan terhadap sebarang aduan. Dalam sistem pelaporan dan respons yang melibatkan semua pihak, setiap insiden bukan sekadar diselesaikan secara tertutup, tetapi dijadikan pelajaran bersama untuk mengubah budaya. Kesimpulannya, selagi buli dilihat sebagai masalah "di sekolah", kita akan bergelut; bila ia diakui sebagai tanggungjawab bersama, barulah pencegahan mula benar-benar berkesan.
