AI Generatif: Senjata Baharu Dalam Pertarungan Jenayah Siber
AI penguatkuasaan hukum merujuk kepada penggunaan kecerdasan buatan, termasuk AI generatif, oleh agensi keselamatan dan pihak berkuasa untuk mengesan, menganalisis dan mengganggu kegiatan jenayah fizikal serta jenayah siber yang semakin kompleks, dengan matlamat mempercepat siasatan, meningkatkan ketepatan risikan dan mengurangkan kebergantungan kepada kerja manual yang lambat terutamanya dalam persekitaran digital berkelajuan tinggi.
Isunya kini mudah: sama ada penguat kuasa menguasai AI generatif dengan cepat, atau penjenayah yang akan menang dalam perlumbaan ini. Menteri Dalam Negeri menegaskan AI sudah menjadi “game changer” yang mengubah landskap keselamatan dan penguatkuasaan. Dalam konteks jenayah siber Malaysia, ini bukan soal teknologi canggih semata-mata, tetapi soal siapa yang lebih pantas menggunakan alat baharu untuk menyerang atau mempertahan. Jika agensi terus bersikap sebagai pemerhati, penjenayah akan mengaut kelebihan, daripada penipuan dalam talian hingga eksploitasi kelemahan sistem. Oleh itu, pendirian editorial di sini tegas: menangguh adopsi AI dalam penguatkuasaan adalah satu bentuk kecuaian dasar.
Mengapa Penguat Kuasa Mesti Menang Dulu Dalam Perlumbaan AI
Kementerian Dalam Negeri sendiri mengakui bahawa pelaku jenayah kini menguasai AI dengan pantas untuk melaksanakan kegiatan mereka. Sindiket jenayah rentas sempadan bergerak laju mengambil peluang daripada perkembangan teknologi ini. Lebih membimbangkan, AI digunakan untuk menghasilkan mesej penipuan, mengklon suara dan mencipta video deepfake yang sukar dibezakan daripada yang tulen. Dalam situasi begini, deteksi penipuan AI bukan lagi isu teknikal semata-mata, sebaliknya isu keselamatan rakyat.
Dari sudut kuasa, siapa yang menguasai AI generatif akan mengawal rentak serangan dan pertahanan. Seperti yang dinyatakan, “Siapa yang menang dalam pertarungan berjaya menguasai generatif AI ini, dialah yang berjaya”. Jika penjenayah mara dulu, mereka boleh mengendalikan ribuan perbualan penipuan serentak dan mengesan kelemahan sistem untuk dieksploitasi. Jika penguat kuasa mendahului, mereka boleh menganalisis corak jenayah, menyekat serangan lebih awal dan mengurangkan mangsa. Pilihan ini bukan neutral – ia soal keberanian politik dan kecekapan institusi.
CCFC: Menyatukan Data, Otak dan AI Dalam Satu Pusat
Langkah mengkaji penubuhan Pusat Integrasi Jenayah Siber (Cyber Crime Fusion Centre, CCFC) ialah isyarat jelas bahawa strategi jenayah siber Malaysia sedang beralih daripada reaktif kepada bersepadu. KDN kini berada di fasa kedua kajian, menumpu kepada Model Tadbir Urus dan Model Operasi, dipimpin oleh Prof Ts Dr Madihah Mohamad Saudi dengan kerjasama CSAM. Ini penting kerana ancaman jenayah siber tidak mampu ditangani oleh satu agensi sahaja, sebaliknya memerlukan kerjasama kerajaan, industri, akademik, penyedia teknologi dan rakan antarabangsa.
CCFC yang direka dengan betul boleh menjadi pusat syaraf untuk AI penguatkuasaan hukum: menggabungkan risikan, forensik digital dan analitik transaksi secara masa nyata. Penyelidikan terdahulu melalui Kajian Pelan Tindakan Menangani Ancaman Jenayah Siber Negara sudah pun disiapkan oleh IPSOM bersama beberapa universiti dan CSAM. Namun menteri mengingatkan, penyelidikan tidak boleh berhenti sebagai artikel jurnal; ia mesti diterjemah kepada dasar dan tindakan penguatkuasaan yang melindungi rakyat. Di sinilah CCFC perlu dinilai – bukan pada kertas kerja, tetapi pada keupayaan nyata menurunkan jumlah mangsa penipuan dan serangan siber.
Dari Deepfake ke Deteksi Penipuan: Potensi AI Di Barisan Hadapan
Perkembangan AI generatif memudahkan penjenayah menghasilkan kandungan palsu yang meyakinkan. Mesej penipuan, suara diklon dan video deepfake kini boleh dibuat dengan kos rendah dan pada skala besar. Teknologi yang sama membolehkan sindiket mengendalikan ribuan perbualan penipuan serentak sambil menjejak kelemahan sistem untuk dieksploitasi. Tanpa alat deteksi penipuan AI yang setara, pengguna biasa hampir tiada peluang membezakan antara mesej tulen dan perangkap digital yang direka rapi.
Namun kelebihan sebenar AI bergantung kepada siapa yang mengawalnya. Teknologi ini boleh digunakan untuk membantu polis mengesan corak penipuan, menganalisis jutaan transaksi, memproses bukti digital, mengesan deepfake dan menjejaki wang yang dicuri. Dari sudut pengguna, aplikasi AI yang betul boleh mengurangkan kerugian, mempercepat tindakan balas dan meningkatkan keyakinan terhadap sistem dalam talian. Apabila menteri menegaskan keutamaan ialah aplikasi AI untuk menyelesaikan masalah, meningkatkan produktiviti, menjimatkan perbelanjaan dan menghasilkan mutu kerja lebih baik, mesejnya jelas: teknologi mesti dirasai kesannya di hujung talian, bukan hanya di bilik mesyuarat.
Transformasi Digital KDN: Cukup Cepat atau Masih Perlahan?
KDN melaporkan tahap kesiapsiagaan warga kementerian terhadap penggunaan AI berada pada sekitar 75 peratus, meliputi 11 agensi termasuk PDRM, Imigresen, JPN dan Jabatan Penjara. Angka ini kelihatan menggalakkan di atas kertas, tetapi soalan kritikalnya ialah: 75 peratus kesediaan ini telah diterjemah kepada berapa banyak sistem AI yang berfungsi di lapangan? Dalam dunia di mana alatan AI baharu boleh muncul dalam beberapa hari, kelewatan berbulan-bulan dalam melatih pengguna atau menaik taraf sistem boleh menghapuskan kelebihan yang ada.
Menteri menegaskan modal insan ialah barisan pertahanan pertama, dan pegawai penguat kuasa mesti dilatih guna alat AI, sementara pendakwa raya serta hakim perlu memahami bukti digital. Universiti pula diminta melahirkan lebih ramai graduan keselamatan siber dan latihan perlu berterusan kerana teknologi berubah pantas. Dari perspektif editorial, transformasi digital bukan lagi projek sokongan; ia tulang belakang keselamatan nasional. Jika pelaburan dalam latihan, data dan infrastruktur AI dilihat sebagai kos sampingan, maka jenayah siber akan kekal selangkah di hadapan – dan rakyat menanggung akibatnya.
