AI berdaulat dan cip Huawei: isu kedaulatan data, bukan sekadar prestasi
AI berdaulat merujuk kepada pendekatan membina infrastruktur kecerdasan buatan yang dikawal sepenuhnya dalam bidang kuasa sendiri, dengan pemprosesan data sensitif, model dan sistem disimpan, diurus dan ditentukan dasar penggunaannya oleh kerajaan tanpa pergantungan kepada teknologi awan atau perkakasan asing yang tertakluk kepada undang‑undang luar. Dalam konteks ini, penilaian cip Huawei AI untuk projek bernilai RM2 bilion bukan isu teknikal semata‑mata, tetapi ujian terhadap keberanian politik untuk mengutamakan kedaulatan data berbanding keselesaan ekosistem barat. Keputusan memilih Ascend 910C chips sebagai tonggak infrastruktur AI berdaulat akan dibaca sebagai isyarat jelas: mahu membina ekosistem AI nasional yang berdiri sendiri, dengan risiko hubungan dengan Washington yang semakin tegang.
Mengapa Ascend 910C menjadi taruhan besar dalam infrastruktur AI berdaulat
Kerajaan kini dilaporkan menilai cip Huawei Ascend 910C untuk menguasakan projek AI berdaulat bernilai RM2 bilion, dengan Telekom Malaysia dipilih melalui tender terbuka sebagai pengendali rangka tulang infrastruktur tersebut. Secara teknikal, Ascend 910C chips diposisikan sebagai alternatif kepada perkakasan NVIDIA dan AMD, dan Huawei sendiri telah melabur besar membangunkan teknologi cip yang tidak bergantung kepada rantaian bekalan Amerika sejak dikenakan sekatan. Dari sudut dasar, pemilihan ini selari dengan sasaran mengurangkan kebergantungan kepada vendor teknologi barat dan membina ekosistem AI nasional yang lebih bebas dan boleh dipercayai. "Malaysia is evaluating Huawei artificial intelligence hardware to power its RM2 billion national sovereign AI project," menurut satu laporan yang dekat dengan proses tersebut. Namun, taruhan ini bukan tanpa kos geopolitik.
US Cloud Act, amaran eksport dan keamanan geopolitik teknologi
Pemacu utama ke arah infrastruktur AI berdaulat ialah kegusaran tentang US Cloud Act, yang membolehkan mahkamah Amerika memaksa syarikat teknologi mereka menyerahkan data elektronik walaupun disimpan di pusat data luar negara. Bagi data kerajaan, ketenteraan dan risikan, itu adalah risiko yang sukar diterima. Namun, beralih kepada cip Huawei AI pula menjemput risiko lain: keamanan geopolitik teknologi. Amerika Syarikat bukan sahaja tidak menggemari kemajuan teknologi China, malah pegawai pentadbiran Trump pernah memberi amaran bahawa penggunaan Ascend 910C processors oleh rakan global boleh melanggar peraturan eksport mereka. Washington berhujah bahawa pembekal yang dianggap tidak dipercayai menimbulkan ancaman keselamatan apabila mengendalikan risikan sensitif, dan sedang menyediakan pakej perkakasan serta pembiayaan bersaing untuk negara membangun. Inilah dilema sebenar: kedaulatan data di satu sisi, tekanan peraturan dan diplomatik di sisi lain.
Telekom sebagai tulang belakang dan cita‑cita membina ekosistem AI nasional
Pemilihan Telekom Malaysia sebagai pengendali infrastruktur melalui tender awam menggambarkan niat jelas untuk menambat rangka AI berdaulat pada pemain tempatan yang sudah terbiasa dengan teknologi Huawei dalam rangkaian awan mereka. Menariknya, perkhidmatan pengkomputeran AI sedia ada syarikat itu masih berjalan di atas perkakasan Nvidia, menonjolkan realiti hibrid antara teknologi China dan Amerika dalam ekosistem semasa. Perdana Menteri Anwar Ibrahim menegaskan bahawa sasaran jangka panjang ialah membina kemampuan teknologi di dalam negara, bukan kekal sebagai pengguna pasif teknologi luar. Dalam bahasa mudah, infrastruktur AI berdaulat dilihat sebagai batu asas ekosistem AI nasional yang mampu mengasuh bakat, menguji model besar sendiri dan melindungi data strategik daripada undang‑undang asing. Tetapi ekosistem sebegini hanya akan berdaya tahan jika pilihan perkakasan dan dasar tidak menjadikan negara terperangkap di antara dua blok teknologi yang saling curiga.
Diplomasi cip, tender alternatif dan apa yang perlu dilakukan seterusnya
Buat masa ini, segala‑galanya masih di fasa penilaian, tanpa keputusan muktamad tentang cip Huawei AI yang akan digunakan. Majlis Keselamatan Negara dilaporkan akan ke Washington dalam masa terdekat untuk membincangkan kebimbangan Amerika secara terus dengan rakan sejawat di sana. Pada masa yang sama, kerajaan dikatakan mempertimbang satu proses tender tambahan yang membolehkan pengeluar cip Amerika seperti Nvidia dan AMD bersaing secara langsung untuk kontrak AI berdaulat ini. Episod ini mengingatkan insiden Mei 2025 apabila pengumuman tentang pelan menggunakan 3,000 Huawei Ascend chips bagi sistem AI nasional ditarik balik susulan reaksi Washington, walaupun kementerian berkaitan menegaskan hak kedaulatan untuk bertindak atas kepentingan nasional. Kesimpulannya, jika kerajaan benar‑benar mahu infrastruktur AI berdaulat yang resilient dan berpanjangan, keputusan cip Ascend 910C perlu dibuat dengan strategi jelas: menimbang keuntungan teknologi, risiko sekatan, dan keupayaan membina ekosistem AI nasional yang tidak mudah digoncang oleh geopolitik.
