Guru mesti menentukan arah penggunaan AI
Resolusi pendidikan AI ialah garis panduan yang menetapkan cara kecerdasan buatan digunakan dalam pendidikan tanpa mengetepikan kuasa profesional guru, hubungan manusia dan hak murid. Prinsip itu menjadi inti empat resolusi yang diterima pakai Konvensyen Majlis Guru-Guru ASEAN + Korea (ACT+1) ke-40, sekali gus menolak anggapan bahawa teknologi patut menentukan sendiri cara murid belajar. Konvensyen bertemakan “Navigating Our Future: Steered by Teachers, Anchored in Relationships, Propelled by AI” berlangsung pada 22 hingga 25 Oktober di Singapura, menghimpunkan 870 guru dari sembilan negara; pemimpin kesatuan dan persatuan guru menandatangani resolusi pada 25 Oktober.
Resolusi pertama meletakkan guru sebagai peneraju pengajaran dan pembelajaran, manakala AI menjadi alat sokongan. Guru berkelayakan kekal menentukan matlamat, susunan pembelajaran, pentaksiran dan pertimbangan pedagogi, selain menetapkan batas penggunaan AI serta menjaga hak harta intelek mereka. Ini pendirian yang tepat: pengajaran berasaskan AI tidak patut menghakis autonomi guru atau menjadikan cadangan mesin sebagai keputusan muktamad. Kerajaan pula diseru menyediakan masa profesional untuk guru merancang penggunaan teknologi dan melibatkan mereka dalam keputusan di peringkat sekolah serta sistem pendidikan.
Teknologi perlu menguatkan hubungan di bilik darjah
Resolusi kedua mengingatkan bahawa mutu pendidikan tidak boleh diukur melalui kecekapan teknologi semata-mata. AI sepatutnya mengukuhkan hubungan guru dengan murid, bukan menggantikan interaksi, empati atau keprihatinan manusia. Oleh itu, setiap cadangan penggunaan AI di bilik darjah wajar dinilai berdasarkan kesannya terhadap hubungan sebenar antara guru dan murid; teknologi yang mengurangkan interaksi perlu ditolak atau diperbaik sebelum digunakan.
Pendirian ini penting untuk guru era AI dan keluarga: alat digital mungkin menyokong pembelajaran, tetapi ia tidak boleh mengambil tempat guru yang memahami keperluan, respons dan keadaan murid. Cabarannya ialah memastikan keputusan tentang teknologi tidak dibuat semata-mata atas alasan kemudahan atau kebaharuan. Jika penggunaan AI menjauhkan guru daripada murid, manfaatnya perlu dipersoalkan, bukan diterima secara automatik. Hubungan manusia bukan ciri sampingan dalam pendidikan; resolusi ACT+1 menjadikannya ukuran yang patut menentukan sama ada sesuatu alat sesuai digunakan.
Kurangkan kerja berulang, tutup jurang akses
Resolusi ketiga mengetengahkan peluang yang lebih praktikal: AI boleh mengurangkan tugas berulang dan meningkatkan produktiviti, supaya guru mempunyai lebih banyak masa untuk mengajar serta membina hubungan dengan murid. Nilai pengajaran berasaskan AI patut dinilai melalui perubahan itu—sama ada teknologi meringankan kerja rutin dan mengembalikan masa kepada tugas pendidikan yang memerlukan pertimbangan manusia.
Namun, peluang tersebut tidak akan dinikmati secara sama rata jika akses kepada infrastruktur, peranti dan sambungan Internet tidak mencukupi. Resolusi menyeru kerajaan, badan ASEAN dan Pertubuhan Menteri-Menteri Pendidikan Asia Tenggara menangani jurang digital, khususnya di kawasan luar bandar, pedalaman dan komuniti kurang mendapat kemudahan. Ini bukan perkara sampingan: pelaksanaan AI tanpa akses adil berisiko memperlebar perbezaan peluang antara murid dan sekolah. Sebelum teknologi diperluas, pihak berwajib perlu memastikan asas penggunaannya tersedia kepada komuniti yang paling mudah tercicir.
Etika dan akauntabiliti tidak boleh diserahkan kepada guru
Resolusi keempat menghendaki penggunaan AI dalam pendidikan berteraskan etika, keadilan, privasi, ketelusan dan akauntabiliti. Tadbir urus yang jelas diperlukan supaya teknologi digunakan dengan selamat dan tidak menjejaskan hak murid atau autonomi profesional guru. Paling penting, guru tidak boleh dipersalahkan seorang diri atas kesilapan, bias atau kecacatan sistem AI; kerajaan, pihak berkuasa pendidikan, pembangun dan penyedia teknologi masing-masing perlu memikul tanggungjawab.
Konvensyen ACT+1 itu turut disertai 103 guru yang dihantar oleh Kesatuan Perkhidmatan Perguruan Kebangsaan sebagai wakil Malaysia. Kesatuan tersebut membentangkan laporan “Beyond AI-Driven Learning: Teacher Agency in AI-Supported Pedagogy”, yang meneliti autonomi profesional, pertimbangan pedagogi serta peluang dan cabaran penggunaan AI. Keutamaan seterusnya jelas: kerajaan perlu memberi guru masa merancang, melibatkan mereka dalam keputusan teknologi dan memastikan akses digital lebih adil. Empat resolusi ini meletakkan asas yang wajar—AI boleh membantu pendidikan, tetapi guru mesti kekal memimpin dan pihak yang membina serta melaksanakannya mesti bertanggungjawab.
