Krisis elektrik di asrama: bila persediaan peperiksaan bergantung pada cahaya lilin
Krisis gangguan bekalan elektrik sekolah di Tongod merujuk kepada situasi tiga sekolah menengah berasrama yang berdepan kerosakan dua transformer utama sehingga pelajar, termasuk calon peperiksaan SPM dan STPM, terpaksa meneruskan pembelajaran semasa pemadaman dengan menggunakan cahaya lilin di asrama dan di rumah selama beberapa hari berturut-turut.
Isu ini bukan sekadar cerita dramatik pelajar belajar menggunakan lilin; ia adalah cermin kegagalan perancangan infrastruktur sekolah berasrama. Apabila calon peperiksaan SPM dan STPM yang bakal menduduki semester akhir bermula 26 November terpaksa mengulang kaji dalam gelap, itu tanda sistem telah mengabaikan kumpulan paling rentan dalam pendidikan. Gangguan sejak minggu lalu akibat kerosakan dua transformer utama menunjukkan betapa rapuhnya asas tenaga di daerah ini. Dalam konteks keadilan pendidikan, keadaan ini tidak boleh dianggap sebagai “cabaran biasa luar bandar”, tetapi sebagai kecuaian struktur yang menafikan hak pelajar kepada persekitaran belajar yang selamat dan stabil.
Pelajar SPM dan STPM jadi mangsa utama pembelajaran semasa pemadaman
Tiga sekolah menengah berasrama di Tongod — SMK Tongod, SMK Penangah dan SMK Entilibon — bergelap sejak seminggu lalu akibat kerosakan dua transformer utama yang menjejaskan bekalan elektrik di daerah itu. Asrama yang sepatutnya menjadi ruang selamat untuk fokus belajar kini bertukar menjadi bilik-bilik suram yang bergantung pada cahaya lilin. Menurut ADUN Kuamut, beliau menerima aduan bahawa pelajar terpaksa mengulang kaji menggunakan cahaya lilin di asrama dan di rumah sejak minggu lalu kerana ketiadaan bekalan elektrik.
Kesan paling ketara dirasai calon peperiksaan SPM dan STPM. Mereka bukan sahaja kehilangan masa ulang kaji pada waktu malam, malah terganggu dari segi emosi dan fizikal. Tidur tidak menentu, mata letih, dan rasa cemas kerana persediaan peperiksaan SPM tidak berjalan seperti dirancang. Apabila pelajar yang bakal menduduki peperiksaan penting terpaksa memilih antara tidur cukup atau memaksa diri belajar dalam gelap, kita sedang menyaksikan kegagalan sistemik melindungi masa depan mereka.
Empat genset, 2,000kW: angka yang nampak besar tetapi tidak menyelesaikan masalah
Sebagai reaksi segera, empat unit set janakuasa bergerak dengan kapasiti keseluruhan 2,000kW telah digerakkan sebagai sokongan sementara di Tongod. Namun, langkah tampalan ini terbukti tidak memadai. “Empat genset bergerak berkapasiti keseluruhan 2,000kW sudah ditempatkan sebagai sokongan sementara di Tongod, namun bekalan itu masih tidak mencukupi sehingga menjejaskan operasi tiga sekolah berkenaan.” Kenyataan ini menunjukkan jurang besar antara angka di atas kertas dan realiti di lapangan.
Gangguan bekalan elektrik sekolah yang berulang mengesahkan bahawa pendekatan jangka pendek tidak menyentuh akar masalah. Pegawai Pembangunan Masyarakat memaklumkan gangguan sering berlaku sejak bulan lalu, menjejaskan bukan sahaja sekolah, malah pentadbiran beberapa jabatan kerajaan. Ini petanda jelas bahawa kapasiti transformer sedia ada mungkin tidak lagi mampu menampung permintaan semasa berikutan peningkatan jumlah pengguna dari tahun ke tahun. Selagi perancangan tenaga tidak diselaraskan dengan pertambahan bangunan kerajaan, kediaman dan asrama, pelajar akan terus menjadi mangsa kitaran pemadaman yang sama.
Lompong perancangan: bila pembangunan sekolah tidak seiring kualiti infrastruktur
Krisis ini mendedahkan ketidakselarasan antara peruntukan pembangunan sekolah dan kualiti kemudahan sedia ada. Sekolah menengah berasrama dibina, asrama dipenuhi pelajar, tetapi infrastruktur tenaga tidak dinaik taraf mengikut pertambahan pengguna. Tokyo Hasim Omar sendiri mengakui kapasiti transformer sedia ada mungkin tidak lagi mampu menampung permintaan semasa dan menggesa penggantian dengan unit berkapasiti lebih besar bagi menampung pertambahan bangunan kerajaan dan kediaman di daerah itu.
Ini menimbulkan persoalan: adakah penilaian impak infrastruktur dibuat setiap kali projek pendidikan baharu diluluskan? Jika asrama dibina tanpa jaminan bekalan elektrik stabil, ia bukan pelaburan pendidikan, tetapi beban kepada pelajar. Gangguan berulang yang memaksa pembelajaran semasa pemadaman bukan “nasib malang”, tetapi tanda perancangan yang terpisah antara fizikal bangunan dan ekosistem sokongan seperti elektrik, air dan internet. Selagi logik “siap bangunan dahulu, infrastruktur kemudian” dibiarkan, pelajar luar bandar akan kekal di belakang walaupun kertas dasar menjanjikan kesamarataan.
Darurat pendidikan: apa yang perlu berlaku selepas transformer dibaiki?
ADUN Kuamut memaklumkan beliau sudah menghubungi pejabat syarikat utiliti di Telupid dan berharap genset tambahan dapat dihantar ke tiga sekolah itu sementara kerja membaiki transformer utama dijalankan. Tindakan ini perlu, tetapi tidak cukup. Jika fokus hanya pada membaiki kerosakan semasa, kita akan berdepan krisis sama beberapa bulan atau tahun lagi. Gangguan yang sering berlaku sejak bulan lalu sudah menjadi amaran awal yang jelas.
Selepas transformer dibaiki, beberapa perkara perlu berlaku: pelan naik taraf kapasiti tenaga yang selari dengan pertumbuhan infrastruktur sekolah berasrama, pelan kontingensi pembelajaran semasa pemadaman (termasuk jadual ulang kaji siang dan sokongan bahan bercetak), serta audit menyeluruh gangguan bekalan elektrik sekolah di kawasan berisiko. Persediaan peperiksaan SPM dan STPM tidak boleh lagi bergantung pada “nasib baik tiada blackout”. Hak pelajar untuk belajar dalam keadaan terang dan selamat mesti dilihat sebagai keutamaan dasar, bukan sekadar isu teknikal utiliti.
