Peruntukan tersedia, projek tetap terhenti
Projek luar bandar ialah kerja pembangunan kemudahan dan prasarana di kawasan kampung yang dirancang untuk memenuhi keperluan penduduk serta menyokong kemajuan setempat. Isu yang timbul bukan sekadar projek tertangguh: sebahagian projek pembangunan luar bandar di Sabah dan Sarawak yang diluluskan bagi 2026 dilaporkan dibatalkan kerana dana tidak disalurkan walaupun peruntukan tersedia. Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Kemajuan Desa dan Wilayah, Ahmad Zahid Hamidi, mendedahkan perkara itu ketika menggulung perbahasan Belanjawan 2027 di Dewan Rakyat. Beliau turut berkata pembatalan melibatkan projek yang sudah mendapat Surat Setuju Terima (SST), menjadikan ketidakpastian lebih serius bagi pelaksanaan dan pihak yang menunggu kemajuan projek. Pada pandangan saya, kelulusan yang tidak disusuli penyaluran dana tidak memadai: keputusan dan status projek perlu diterangkan dengan jelas kepada rakyat.
Arahan penangguhan mencetuskan pertikaian
Latar langsung kepada isu ini ialah arahan Kementerian Kewangan bertarikh 10 September 2026 supaya pengeluaran SST bagi projek Jalan Luar Bandar yang belum dimulakan ditangguhkan serta-merta. Ahmad Zahid berkata kementeriannya perlu mematuhi arahan itu, dan projek yang telah menerima SST turut terjejas. Namun, Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Sabah dan Sarawak), Mustapha Sakmud, menafikan kerajaan membatalkan atau memotong peruntukan projek berkenaan. Beliau menegaskan penangguhan SST baharu tidak sama dengan pembatalan projek yang diluluskan. Perbezaan istilah ini penting, tetapi tidak menyelesaikan kebimbangan penduduk jika kerja tidak dapat dimulakan atau jadualnya tidak jelas. Kerajaan perlu menjelaskan projek mana yang ditangguhkan, mana yang dibatalkan dan bagaimana keputusan dibuat; tanpa penjelasan seragam, kekeliruan tentang dana pembangunan akan berlarutan.
Kesan setempat dan desakan UMNO
Kesan keputusan itu melangkaui status pentadbiran. Apabila projek yang diumumkan tidak berjalan mengikut perancangan, kemajuan kemudahan setempat turut tertunda dan penduduk luar bandar perlu menunggu lebih lama untuk melihat hasil yang dijanjikan. Ahmad Zahid berkata keadaan itu menjejaskan masyarakat kampung di Sabah, Sarawak dan Semenanjung, tanpa memperincikan kesan kepada komuniti tertentu. Dalam mesyuarat Majlis Kerja UMNO, wakil parti dari Sabah membangkitkan keresahan rakyat susulan laporan projek dibatal dan ditangguh. Setiausaha Agung UMNO, Asyraf Wajdi Dusuki, kemudian menggesa kerajaan, khususnya Kementerian Kewangan, menarik semula arahan terhadap projek yang berkepentingan kepada rakyat, termasuk jalan serta bekalan air dan elektrik. Gesaan itu wajar dijawab dengan semakan terbuka, bukan pertukaran dakwaan semata-mata.
Keutamaan perlu disertai kepastian
Skala Program Jalan Luar Bandar menunjukkan mengapa kepastian pelaksanaan penting: setakat 30 September, program itu merangkumi 415 projek pada pelbagai peringkat dengan kos keseluruhan kira-kira RM34.23 bilion bagi komitmen beberapa tahun. Angka ini tidak bermakna semua projek terbabit dibatalkan; ia menggambarkan besarnya program yang perlu diurus dengan tertib. Ahmad Zahid berkata keutamaan kementerian ialah meneruskan projek yang sedang berjalan, menyelesaikan tuntutan bayaran sah dan mengawal komitmen baharu mengikut kemampuan kewangan kerajaan. Beliau juga berharap projek yang terjejas dapat disambung semula pada tahun hadapan. Langkah seterusnya sepatutnya merangkumi jadual pemulihan dan penerangan projek demi projek, supaya penangguhan tidak menjadi ketidakpastian tanpa penghujung. Untuk pembangunan Sabah Sarawak dan kawasan luar bandar lain, kerajaan perlu menyelaraskan arahan kewangan dengan komitmen yang telah diumumkan. Jika keputusan pembatalan boleh ditarik balik atau disemak, kepentingan rakyat mesti menjadi ukuran utama.
