Peraturan yang menguji kesiapsiagaan, bukan sekadar dokumen
Daya tahan siber ialah keupayaan institusi kewangan untuk mencegah, mengesan dan membendung serangan, kemudian mengekalkan atau memulihkan operasi dengan selamat. Bank Negara Malaysia (BNM) menetapkan keperluan kawal selia supaya institusi kewangan mengekalkan perlindungan keselamatan siber yang mencukupi dan terus memperkukuh pertahanan mereka, kata Gabenor Datuk Seri Abdul Rasheed Ghaffour.
Langkah ini hadir ketika siri serangan siber di seluruh dunia meningkatkan kebimbangan tentang kelemahan infrastruktur digital kritikal, termasuk sektor kewangan; Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim turut mengingatkan supaya negara terus berwaspada. Bagi saya, mesej kawal selia BNM tepat: keselamatan bank tidak boleh dianggap selesai selepas sistem dipasang atau garis panduan dipatuhi di atas kertas. Ancaman berubah, maka pertahanan juga mesti sentiasa dikaji dan diperkuat. Hal ini penting bukan sahaja untuk melindungi sesebuah bank, tetapi juga untuk menjaga keyakinan orang ramai dan kestabilan kewangan.
Latihan tahunan sebagai ujian sebenar
Di bawah dokumen dasar Pengurusan Risiko dalam Teknologi (RMiT), institusi kewangan diwajibkan mengadakan latihan simulasi serangan siber setiap tahun. Latihan ini menguji sistem, membantu mengesan kelemahan dan menilai sama ada operasi boleh bertahan walaupun berlaku pencerobohan. Kekerapan tahunan itu penting kerana pelan tindak balas yang tidak pernah diuji mudah gagal ketika tekanan sebenar.
Namun, latihan itu tidak sepatutnya menjadi acara pematuhan semata-mata. Nilainya terletak pada tindakan susulan: kelemahan yang ditemui perlu ditangani, peranan pasukan perlu jelas dan keputusan ketika insiden perlu dibuat dengan pantas. Dalam ancaman siber kewangan, kelewatan mengesan pencerobohan boleh memberi ruang kepada penularan. Sebab itu BNM menjangkakan institusi mengambil pendekatan proaktif untuk mencegah insiden serta mengesan dan membendung ancaman dengan segera.
Satu kelemahan boleh menggugat seluruh rangkaian
Kesiapsiagaan perlu meliputi semua institusi kewangan tanpa mengira saiz. Entiti dalam sistem kewangan saling berhubung, maka kelemahan di sebuah institusi kecil pun boleh mendedahkan pihak lain kepada risiko. Ini menjadikan kawal selia BNM lebih daripada senarai semak untuk setiap bank: ia sebahagian daripada usaha mempertahankan rangkaian yang dikongsi bersama.
BNM menyediakan pengaturan dan platform pelaporan insiden supaya bank pusat dengan institusi kewangan dapat bertukar maklumat risikan ancaman. Perkongsian ini membantu mengenal pasti ancaman baharu lebih awal dan mengurangkan risiko penularan dalam sektor kewangan. BNM juga sentiasa menyemak serta mengemas kini garis panduan, keperluan dan piawaian agar keupayaan institusi seiring dengan ancaman yang muncul. Gabungan perkongsian maklumat dan semakan berterusan lebih berkesan daripada setiap bank bertindak sendirian selepas serangan bermula.
Apa yang pelanggan mungkin alami jika serangan berlaku
Jika serangan berlaku, keutamaan segera ialah mengasingkan sistem yang terjejas, memutuskan sambungan jika perlu dan menjalankan pemeriksaan bagi mengehadkan penularan kepada sistem atau institusi lain. Bank mungkin menggantung sementara sesetengah operasi dalam talian sementara siasatan dan penilaian keselamatan dijalankan sebelum perkhidmatan disambung semula dengan selamat.
Bagi pelanggan, ini bermakna gangguan sementara mungkin berlaku, tetapi langkah mengehadkan perkhidmatan boleh menjadi tindakan perlindungan yang wajar. BNM menjangkakan institusi memulihkan operasi dengan gangguan minimum sambil terus melindungi maklumat pelanggan. Kesimpulannya, tuntutan baharu ini membawa satu prinsip yang patut disokong: pertahanan siber mesti diuji, dikemas kini dan diselaraskan merentas institusi. Daya tahan siber bukan janji bahawa serangan tidak akan berlaku; ia ukuran sama ada sistem mampu mengehadkan kerosakan dan pulih tanpa mengorbankan keselamatan pelanggan.
