Tawaran pentadbiran mengikat kerjasama pilihan raya
Kerjasama pilihan raya ialah persefahaman antara parti untuk bertanding dan berkempen bersama, yang boleh turut menentukan pembahagian peranan dalam kerajaan jika gabungan itu menang. Menjelang PRN Melaka, BN menyatakan kesediaan menjemput PN menyertai pentadbiran kerajaan negeri sekiranya berjaya membentuk kerajaan pada 14 November. Pengerusi BN Ahmad Zahid Hamidi berkata langkah itu bertujuan menghormati mandat rakyat dan persefahaman politik antara kedua-dua gabungan. Tawaran ini lebih daripada isyarat muhibah: ia memberi gambaran bahawa kerjasama BN dan PN dirancang melangkaui hari mengundi. Persefahaman yang dimeterai pada 28 Oktober turut merangkumi kempen bersama dan rancangan melancarkan manifesto bersama. Namun, kesediaan berkongsi kuasa masih bersyarat pada kemenangan, maka pengundi wajar membezakan komitmen politik sebelum pilihan raya daripada pentadbiran yang hanya terbentuk selepas keputusan diketahui.
Kerusi EXCO disebut sebagai sebahagian persetujuan
Tawaran untuk menyertai pentadbiran menjadi lebih konkrit apabila satu laporan menyebut jawatan EXCO sudah dipersetujui dalam rundingan BN-PN. Timbalan Pengerusi PN Tuan Ibrahim Tuan Man berkata peruntukan jawatan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri kepada PN dibincangkan dan dipersetujui sejak awal rundingan. Kenyataan itu memberi petunjuk bahawa peranan PN mungkin melangkaui sokongan politik dari luar kerajaan. Dalam PRN ini, BN bertanding di 23 daripada 28 kerusi, manakala PN bertanding di lima kerusi. Pembahagian tersebut menjadikan rundingan kerusi pentadbiran penting untuk memahami cara kedua-dua pihak mahu bekerjasama jika menang. Namun, setakat bahan yang dilaporkan, tiada butiran tentang jumlah jawatan atau pemegangnya. Maka, tawaran EXCO wajar dibaca sebagai komitmen politik yang perlu dinilai bersama keputusan pilihan raya dan penjelasan lanjut.
Ahmad Zahid menyamakan pendekatan itu dengan penyertaan wakil gabungan lain dalam pentadbiran di Negeri Sembilan serta pengalaman wakil PH dalam kerajaan negeri Melaka sebelum mereka keluar. Hujah menghormati mandat boleh diterima sebagai alasan untuk membentuk pentadbiran yang lebih luas, tetapi ia tidak menghapuskan keperluan menjelaskan bagaimana tanggungjawab dan kuasa akan dibahagikan. Pengundi perlu tahu sama ada kerjasama ini berasaskan agenda bersama atau sekadar aturan untuk mengukuhkan gabungan selepas menang.
Dakwaan tentang Adun lantikan perlu dibezakan
Di sebalik tawaran kepada PN, Pengerusi DAP Melaka Khoo Poay Tiong membuat dakwaan berasingan: BN mungkin melantik wakil PAS sebagai Adun lantikan jika kerjasama BN-PN memenangi pilihan raya. Khoo berpendapat PAS mungkin tidak berpuas hati dengan dua kerusi yang ditandinginya, walaupun memenangi kedua-duanya. Beliau turut mendakwa Ketua BN negeri Ab Rauf Yusoh menggunakan jawatan Adun lantikan sebagai modal rundingan dengan PAS dan MCA, termasuk selepas bantahan MCA terhadap pembahagian kerusi. Khoo mendakwa dua daripada tujuh jawatan itu telah dijanjikan kepada MCA. Semua ini ialah dakwaan pengerusi DAP Melaka, bukannya pengesahan tentang pelantikan yang telah dibuat. Perbezaan itu penting: tawaran jawatan EXCO kepada PN dilaporkan sebagai persetujuan rundingan, sementara penggunaan jawatan Adun lantikan sebagai alat tawar-menawar datang daripada pihak yang mengkritik.
Isu ini sensitif kerana pindaan perlembagaan negeri membolehkan sehingga tujuh Adun yang tidak dipilih melalui pilihan raya dilantik. PH keluar daripada kerajaan negeri pimpinan BN pada Julai selepas pindaan itu diluluskan, dengan alasan ia bercanggah dengan prinsip demokrasi. Ab Rauf pula sebelum ini mempertahankan pelantikan tersebut sebagai ruang untuk golongan pakar dan profesional. Pertembungan antara alasan kepakaran dan dakwaan rundingan politik menjadikan ketelusan tentang pemilihan calon sama pentingnya dengan jumlah jawatan yang tersedia.
Ketelusan mesti mengiringi janji berkongsi kuasa
Pengundian awal ditetapkan pada 10 November dan pengundian biasa pada 14 November. Menjelang tarikh itu, pengundi patut menilai bukan sahaja siapa bertanding di kerusi masing-masing, tetapi juga apa yang telah dipersetujui tentang pembentukan kerajaan negeri Melaka. Kerjasama BN-PN boleh memberi laluan kepada pentadbiran bersama jika gabungan itu menang, namun dakwaan tentang jawatan lantikan menuntut penjelasan yang sama terbuka. Perkara asas—kriteria memilih Adun lantikan, peranan wakil PN dan asas pembahagian jawatan—tidak boleh dibiarkan sebagai urusan rundingan tertutup jika ia memberi kesan kepada bentuk kerajaan. Kesimpulannya, tawaran BN membuka ruang kepada PN, tetapi kredibiliti kerjasama itu bergantung pada kejelasan komitmen dan ketelusan pelaksanaan selepas keputusan pilihan raya.
