Satukan akses sebelum mengehadkan saluran jualan
Portal tiket bas berpusat ialah saluran digital nasional yang membolehkan penumpang mencari, membandingkan jadual dan membeli tiket bas ekspres merentas pengendali serta terminal dalam satu tempat. Persatuan Pengusaha Bas Ekspres Malaysia (PBEM) menggesa Kementerian Pengangkutan (MOT) dan Agensi Pengangkutan Awam Darat (APAD) memastikan portal sedemikian diwujudkan dan beroperasi sepenuhnya sebelum terminal diberi hak mutlak menjual tiket.
Urutan ini penting. Dasar yang memindahkan kawalan jualan kepada terminal mungkin bertujuan memperkemas pengurusan, tetapi jika setiap pengendali terminal menggunakan sistem berbeza, penumpang boleh terpaksa membuka portal berlainan untuk melengkapkan perjalanan. Bagi pengguna yang merancang perjalanan dengan pertukaran terminal, kemudahan mencari dan membeli tiket bas dalam talian melalui satu platform bukan perkara sampingan; ia sebahagian daripada akses kepada perkhidmatan itu. Menyekat saluran bersepadu sebelum penggantinya bersedia berisiko menjadikan pembaharuan pentadbiran satu beban baharu kepada penumpang.
Pilihan penumpang bergantung pada kesiapsiagaan sistem
Platform agensi pelancongan dalam talian (OTA) kini membolehkan pengguna membandingkan perjalanan dan membeli tiket daripada pelbagai pengendali serta terminal melalui satu saluran. PBEM memberi amaran bahawa hak jualan eksklusif yang dilaksanakan ketika sistem terminal belum seragam boleh memaksa pengguna bertukar-tukar portal, terutama bagi perjalanan merentas terminal dengan pengurusan berlainan. Risiko itu lebih ketara di terminal yang belum mempunyai sistem tiket berpusat atau yang masih belum dilesenkan.
Kesan gangguan akses bukan sekadar kesulitan digital. Penumpang mungkin perlu mengulang carian dan menyusun semula pembelian, manakala pengendali bas pula melaporkan jualan tiket merosot antara 30 hingga 50 peratus sejak dasar diumumkan pada 20 Oktober. Angka itu wajar diberi perhatian, tetapi keutamaan dasar tetap perlindungan pilihan pengguna: satu sistem nasional yang boleh berhubung dengan terminal akan lebih masuk akal daripada mewujudkan rangkaian saluran berasingan yang belum tentu mudah digunakan.
PBEM meminta MOT campur tangan segera dan menangguhkan sekatan terhadap jualan melalui OTA sehingga terminal mencapai tahap kesiapsiagaan sistem dan operasi yang memuaskan. Persatuan itu turut menggesa garis panduan serta prosedur operasi standard yang seragam, penilaian kesiapsiagaan terminal dan mekanisme rundingan serta pemantauan bersama industri.
Pelaksanaan di TBS menuntut peralihan yang jelas
FAQ Terminal Bersepadu Selatan (TBS) menyatakan penjualan tiket bas ekspres secara eksklusif melalui terminal berlesen mula dikuatkuasakan pada 1 November 2026. Di TBS, sistem itu dikendalikan oleh Terminal Management and Services (TMAS) Sdn Bhd. Matlamat yang dinyatakan termasuk memperkemas pengurusan tiket serta mengurangkan risiko penipuan dan penjualan tiket yang tidak mematuhi piawaian. Matlamat ini munasabah, namun ia tidak menjawab persoalan utama PBEM: adakah sistem bersepadu tersedia untuk mengekalkan kemudahan membeli tiket merentas terminal?
Bagi penumpang, komunikasi peralihan perlu terang dan konsisten—termasuk saluran pembelian yang diterima dan langkah selepas pembelian. FAQ TBS menyatakan pembelian dalam talian masih boleh dibuat melalui aplikasi dan laman web rasmi TBS. Penumpang dengan tiket sah tidak perlu membeli tiket baharu; apabila tiba, mereka perlu mengimbas kod QR di kiosk terminal untuk mencetak pas pelepasan. Panduan khusus ini membantu pengguna TBS, tetapi tidak menggantikan keperluan portal nasional yang menyatukan akses ke terminal lain.
Jangan jadikan kemudahan digital korban pelaksanaan
Hak terminal untuk mengawal jualan tiket boleh menyokong penyeliaan dan tanggungjawab terhadap urus niaga. Namun, hak eksklusif tanpa penyelarasan sistem berisiko mengorbankan kemudahan yang telah biasa digunakan penumpang. Dasar tiket bas ekspres patut dinilai bukan sekadar pada siapa yang mengendalikan jualan, tetapi juga pada sama ada orang ramai boleh mencari, membandingkan dan membeli perjalanan merentas terminal dengan mudah.
MOT dan APAD perlu menjadikan portal tiket bas nasional yang berfungsi sepenuhnya sebagai prasyarat pelaksanaan, disertai standard operasi seragam dan penilaian kesiapsiagaan setiap terminal. Jika matlamatnya ialah sistem yang lebih teratur, peralihan juga mesti mengelakkan pengguna terperangkap antara portal yang tidak saling berhubung. Kesimpulannya, terminal boleh diberi peranan lebih besar, tetapi pilihan membeli tiket bas dalam talian perlu dilindungi melalui sistem berpusat yang benar-benar tersedia terlebih dahulu.
