Kenapa Tanggungjawab Emosi Anak Lelaki Tidak Lagi Boleh Diabaikan
Mendidik anak lelaki bertanggungjawab emosi ialah proses sengaja membentuk cara mereka memahami, mengawal dan meluahkan perasaan, menghormati orang lain serta menangani konflik tanpa keganasan, supaya kekuatan fizikal dan kedudukan sebagai lelaki tidak disalah guna untuk menyakiti, membuli atau menguasai sesiapa di sekeliling mereka. Proses ini menuntut ibu bapa mengajar empati, mengawal marah dan mengaitkan setiap tindakan dengan akibatnya, sejak anak masih kecil dan bukan menunggu sehingga dewasa. Isu keganasan pelajar yang kian kerap – buli, penderaan dan kes bunuh dalam kawasan sekolah yang sepatutnya paling selamat – ialah petanda jelas bahawa kita gagal mendidik sebahagian anak lelaki mengurus emosi dan kuasa. Pelakon dan pengacara Saidatul Naseha Uyaina Arshad, 34, yang mempunyai tiga anak lelaki, sendiri mengakui takut memikirkan sama ada dia sudah cukup mendidik mereka agar tidak memudaratkan orang lain. Ketakutan ini wajar dikongsi semua ibu bapa: soalnya bukan sekadar "bagaimana elak anak jadi mangsa?" tetapi "bagaimana elak anak kita menjadi pemangsa?".
Kes Irene Sofiya: Amaran Pedih Tentang Kegagalan Kolektif Kita
Kematian pelajar Tingkatan Empat, Irene Sofiya Mohd Khairool Faisal, 16, yang ditemui tidak bernyawa di dewan sebuah sekolah menengah di Yong Peng sekitar 5.30 petang, Sabtu 3 Oktober, bukan sekadar tragedi peribadi; ia cermin retak kepada cara kita membesarkan anak lelaki. Mangsa dilaporkan ditemui di bawah pentas dewan dengan kecederaan parah pada muka dan badan selepas dipercayai dipukul menggunakan objek keras. Kes ini dikaitkan pula dengan dakwaan isu cinta tidak berbalas – hanya kerana penolakan, seorang remaja mampu bertindak sampai meragut nyawa. Apa yang hilang di sini? Tanggungjawab emosi anak, keupayaan menerima penolakan tanpa melenting di luar kawalan, dan empati terhadap kesakitan orang lain. Bila anak lelaki dibesarkan dengan idea bahawa marah boleh dilepaskan kepada tubuh orang lain, bahawa "lelaki kuat" berhak menguasai jawapan orang, kita sebenarnya membaja keganasan pelajar. Tragedi Irene ialah amaran keras: jika pembangunan empati anak diabaikan, sekolah akan terus menjadi medan luka, bukan tempat belajar.
Empati Tidak Datang Sendiri: Peranan Ibu Bapa Sebagai Model Emosi
Ramai ibu bapa menganggap empati sebagai sifat semula jadi – sama ada anak "baik hati" atau tidak. Pandangan ini berbahaya. Empati perlu diajar, diulangi dan ditunjuk melalui tingkah laku kita sendiri. Uyaina Arshad mengingatkan, mendidik anak lelaki bukan sekadar memastikan mereka pandai dan berjaya; kita perlu membesarkan anak yang faham kekuatan bukan lesen untuk menyakiti orang lain. Itu bermula di rumah. Pembangunan empati anak menuntut latihan konsisten: kita bercakap dengan mereka tentang perasaan orang lain, tentang marah, kuasa, hormat, buli, undang-undang dan hakikat setiap tindakan salah pasti ada akibatnya. Anak lelaki perlu nampak bagaimana ibu bapa mengawal marah, meminta maaf, menghormati pasangan dan orang sekeliling. Mereka belajar daripada cara kita menjerit di jalan raya, menghina orang di media sosial atau mempersendakan orang yang lemah. Jika rumah mengajar bahawa "kuasa menang", jangan terkejut bila di sekolah mereka memilih membuli, bukan berempati.
Akademik Bukan Segalanya: Mengajar Anak Lelaki Mengurus Kuasa dan Marah
Obses dengan keputusan peperiksaan tetapi buta terhadap akhlak anak lelaki ialah kesilapan klasik banyak keluarga. Tanggungjawab kita sebagai ibu bapa bukan sekadar memastikan anak pandai dan berjaya. Anak lelaki yang cemerlang akademik tetapi gagal mengawal marah, tidak menghormati orang dan mudah melenting apabila ditolak, tetap berisiko memudaratkan orang lain. Itulah maksud tanggungjawab emosi anak: dia tahu mengurus kuasa yang ada pada dirinya. Secara praktikal, mendidik anak lelaki mesti memasukkan latihan mengawal marah (contohnya bernafas, berundur, menulis), menerima "tidak" tanpa mengugut, dan menyelesaikan konflik dengan kata-kata, bukan tumbukan. Kita perlu jelas: kekuatan fizikal, status sebagai pelajar popular atau anak sulung bukan alasan untuk mengasingkan atau menekan orang lain. Bila anak mula guna kekuatan sebagai lesen menyakiti, kita wajib hentikan, bukan menyapu di bawah karpet. Menutup mata demi "tak mahu memalukan keluarga" hanya menunda keganasan pelajar ke hari lain – mungkin dengan mangsa yang lebih parah.
Rumah, Sekolah, Komuniti: Mengikat Tanggungjawab Bersama Membentuk Akhlak Anak Lelaki
Setiap kali berlaku insiden keganasan pelajar, sekolah dan guru biasanya dipersalahkan terlebih dahulu. Sikap ini melepaskan tangan ibu bapa dan masyarakat daripada tanggungjawab yang sama besar. Uyaina menegaskan, isu keselamatan dan pembentukan sahsiah anak tidak seharusnya diletakkan di bahu sekolah semata-mata; ini tanggungjawab kita sebagai ibu bapa dan masyarakat. Rumahlah yang membentuk anak, sekolah membentuk persekitaran dan komuniti membentuk generasi seterusnya. Jika kita mahu mendidik anak lelaki dengan empati, kita perlu budaya bersama yang menolak keganasan. Di rumah, norma mesti jelas: tiada gurauan kasar yang menghina, tiada romantisasi lelaki ganas, tiada normalisasi "lelaki memang kasar". Di sekolah, guru perlu disokong bila menegur akhlak anak, bukan diserang. Di komuniti, orang dewasa perlu campur tangan bila melihat buli, bukan mendiamkan diri. Kita tidak boleh tunggu anak dewasa untuk "cakap perkara besar"; kita mesti mula sekarang tentang empati, kuasa dan akibat. Jika setiap rumah mengubah cara mendidik anak lelaki hari ini, tragedi seperti Irene esok bukan lagi sesuatu yang kita anggap mustahil terjadi – ia sesuatu yang kita cegah bersama.
