Ukuran bandar pintar bukan kecanggihan semata-mata
Bandar pintar ialah kawasan yang menggunakan teknologi dan perkhidmatan tersusun untuk memudahkan kehidupan penduduk, mempercepat urusan serta menjadikan persekitaran lebih selamat, mampan dan selesa. Takrif ini penting kerana lampu jalan automatik atau aplikasi serba lengkap tidak membawa banyak makna jika orang ramai sukar menggunakannya.
Sebanyak 88 pihak berkuasa tempatan (PBT) telah memperoleh pengiktirafan di bawah Penarafan Bandar Pintar Malaysia sejak skim itu diperkenalkan pada 2023. Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan memaklumkan perkembangan tersebut selepas Mesyuarat Majlis Bandar Pintar Negara 2026 yang dipengerusikan Menterinya, Nga Kor Ming. Sasaran seterusnya ialah sekurang-kurangnya 115 PBT mencapai Tahap 1 menjelang 2030, sebagai sebahagian usaha ke arah Negara Pintar menjelang 2040.
Angka ini menunjukkan skala usaha, tetapi bilangan PBT bandar pintar tidak wajar menjadi ukuran kejayaan tunggal. Penarafan perlu diterjemahkan kepada urusan harian yang lebih mudah dan khidmat yang boleh dicapai oleh penduduk dengan tahap kemahiran digital yang berbeza.
Pengiktirafan perlu membawa perubahan yang dirasai
Pada 2026, sebanyak 28 PBT diperakukan untuk menerima pengiktirafan baharu berdasarkan piawaian MS ISO 37122:2019. Daripadanya, satu mencapai Tahap 3, sembilan Tahap 2 dan 18 Tahap 1. Penyampaian anugerah kepada PBT berkenaan dijadualkan pada 4 November 2026 sempena Sambutan Hari Perancang Bandar Sedunia.
Penarafan boleh mendorong PBT memperbaiki tadbir urus dan perkhidmatan, namun label serta tahap pencapaian tidak cukup jika manfaatnya tidak sampai kepada orang ramai. Perkhidmatan pintar patut dinilai melalui perkara yang nyata: adakah urusan lebih cekap, adakah kemudahan lebih mudah digunakan, dan adakah penduduk mendapat bantuan apabila menghadapi masalah?
Penekanan ini lebih mendesak apabila Agenda Bandar Pintar Malaysia diangkat sebagai Agenda Reformasi Perkhidmatan Awam Nasional, sejajar dengan aspirasi Rancangan Malaysia Ketiga Belas dan Malaysia MADANI. Reformasi yang tertumpu pada sistem sahaja berisiko membina perkhidmatan yang kelihatan moden tetapi tetap menyukarkan pengguna.
Akses digital luar bandar perlukan titik sentuh manusia
Pendekatan mengutamakan digital tidak sepatutnya bermakna urusan bersemuka dan bimbingan diketepikan. Lebih 1,099 pusat NADI di seluruh negara menjadi titik sentuh fizikal untuk komuniti setempat. Pengurus pusat boleh membantu orang ramai mendapatkan akses kepada kemudahan digital dan membimbing mereka menggunakan aplikasi seperti MyGOV.
Sokongan ini penting untuk akses digital luar bandar, khususnya bagi warga emas dan mereka yang kurang biasa menggunakan teknologi. Inisiatif melalui NADI dianggarkan memberi manfaat langsung kepada kira-kira 2.1 juta penduduk luar bandar. Ertinya, kemudahan digital lebih inklusif apabila pengguna boleh mendapatkan bantuan, bukan sekadar pautan atau arahan pada skrin.
MyGOV pula menggabungkan beberapa urusan kerajaan dalam satu aplikasi, termasuk semakan lesen, pembayaran saman dengan bantuan Agentic AI dan semakan bantuan Sumbangan Tunai Rahmah. Aplikasi itu mempunyai lebih 2.9 juta pengguna dan terus ditambah baik secara berperingkat untuk meningkatkan prestasi serta pengalaman pengguna. Namun, capaian aplikasi tidak boleh disamakan dengan kemampuan semua orang menggunakannya tanpa sokongan.
Keterangkuman mesti menjadi ukuran kejayaan
Rancangan memperluas penarafan kepada lebih banyak PBT wajar disokong, tetapi sasaran angka perlu berjalan seiring dengan bantuan kepada pengguna. Kepakaran dalaman kerajaan—termasuk pemaju perisian, saintis data dan pakar kecerdasan buatan—boleh membantu membina perkhidmatan yang lebih bersambung. Namun, sistem yang baik tetap perlu mudah difahami, boleh dipercayai dan disertai saluran bantuan yang jelas.
Pada akhirnya, bandar pintar bukan pertandingan mengumpul teknologi atau pengiktirafan. Kejayaan patut diukur melalui sejauh mana perkhidmatan memudahkan urusan rakyat, termasuk mereka yang tinggal jauh dari pusat bandar atau belum mahir menggunakan aplikasi. Apabila kemudahan digital disokong oleh bimbingan manusia, agenda pintar lebih dekat kepada maksud keterangkuman.
