Definisi jurang pencapaian: gred peperiksaan vs skor PISA
Jurang pencapaian antara peperiksaan awam dan penilaian antarabangsa merujuk kepada situasi apabila gred peperiksaan kebangsaan menunjukkan peningkatan, sedangkan skor kajian seperti PISA bagi subjek utama seperti matematik menurun, menandakan perbezaan besar antara kemampuan murid menjawab soalan berformat peperiksaan dan keupayaan sebenar menguasai konsep serta penaakulan matematik dalam konteks baharu. Fenomena ini kini terserlah apabila gred SPM meningkat, termasuk pertambahan pelajar meraih semua A, pada masa yang sama skor PISA matematik jatuh ke paras terendah, memaksa kita mempertikai apa yang sebenarnya diukur oleh sistem penilaian akademik murid.
Percanggahan nyata: semua A SPM, skor PISA matematik merosot
Isu pokoknya ialah percanggahan antara naratif kejayaan SPM dan dapatan penilaian antarabangsa. Bekas menteri Khairy Jamaluddin menegaskan bahawa peningkatan jumlah pelajar yang memperoleh semua A sedangkan skor PISA menurun merupakan “percanggahan yang memerlukan perhatian”. Pada masa sama, purata skor keseluruhan PISA terkini hanya 409 mata, manakala skor PISA matematik merosot 11 mata berbanding 2022 kepada 397 mata, paras terendah pernah dicatatkan. Apabila gred SPM meningkat tetapi penilaian luaran yang menumpu kepada penguasaan matematik murid menunjukkan kemerosotan, persoalannya bukan sekadar tentang inflasi gred, tetapi mengenai sejauh mana sistem peperiksaan berjaya mengukur kemahiran yang relevan dan berdaya saing. Jika kita terus meraikan keputusan peperiksaan tanpa mengaitkannya dengan kebolehan menyelesaikan masalah sebenar, murid akan menang di kertas jawapan tetapi kalah dalam dunia sebenar.
KPM mempertahan kaedah gred SPM, PISA dedah kelemahan konsep
Di satu pihak, Kementerian Pendidikan mempertahankan metodologi penetapan gred SPM dan menolak dakwaan bahawa pelarasan gred secara sulit menyembunyikan kemerosotan penguasaan akademik. Timbalan menterinya menegaskan penetapan piawaian yang diguna ialah kaedah profesional bagi memastikan keputusan peperiksaan adil dan boleh dipercayai untuk setiap kohort. Namun di pihak lain, dapatan PISA menunjukkan masalah lebih mendalam: murid menghadapi kesukaran ketara mengaplikasikan konsep matematik dan membuat penaakulan dalam situasi yang tidak pernah dihadapi. Timbalan Ketua Pengarah Pendidikan pula menjelaskan bahawa kelemahan utama bukan keupayaan menjawab soalan secara terus, tetapi pada pemahaman konsep asas dan kemahiran penaakulan. Apabila penilaian SPM terikat pada format tertentu manakala penilaian akademik murid berasaskan PISA menuntut kebolehan berfikir di luar buku teks, perbezaan metodologi ini mendedahkan jurang antara apa yang diajar, apa yang diuji, dan apa yang sebenarnya difahami.
Modul miskonsepsi dan kepakaran guru: langkah betul tetapi lambat
Kementerian tidak menafikan kewujudan miskonsepsi dalam matematik, malah telah merangka Modul Miskonsepsi dalam Matematik serta menyelaras kepakaran guru untuk menangani kelemahan penguasaan matematik murid. Modul ini disokong Pelan Transformasi Pendidikan Matematik yang dimasukkan dalam Rancangan Pendidikan bagi tempoh 2026–2035, merangkumi latihan semula guru, pengukuhan kepimpinan sekolah dan khidmat nasihat kumpulan pakar. Dapatan PISA yang melibatkan 157 sekolah menunjukkan variasi pencapaian akademik antara sekolah hanya 17 peratus, lebih rendah daripada purata negara anggota OECD. Secara ironik, ini menunjukkan masalah bukan sekadar di beberapa sekolah, tetapi agak seragam di seluruh sistem. Lebih membimbangkan, data PISA menunjukkan pelajar yang berbincang hal sekolah dengan ibu bapa sekurang-kurangnya sekali seminggu menurun daripada 46% pada 2022 kepada 34% pada 2025. Dengan modul dan latihan bakal digerakkan, persoalannya ialah sama ada intervensi ini cukup pantas untuk menutup jurang penguasaan sebelum satu lagi kitaran penilaian antarabangsa mendedahkan kelemahan yang sama.
Ke mana hala tuju penilaian akademik murid selepas PISA terkini?
Selepas kegagalan mencapai sasaran meletakkan sistem dalam kelompok sepertiga teratas penilaian antarabangsa, kementerian mengakui bahawa masalah pembelajaran yang bersifat sistemik menjadi punca prestasi buruk, bukan manipulasi peperiksaan. Pencapaian penanda aras global kekal sebagai satu daripada 12 sasaran wajib dalam pelan baharu 2026–2035, dan kementerian juga berjanji akan menerbitkan analisis terperinci keputusan PISA mengikut negeri dan kategori sekolah apabila data mengizinkan. Ini langkah penting, tetapi tidak mencukupi tanpa kesediaan politik dan profesional untuk menyemak semula cara kita mentafsir gred SPM meningkat berbanding skor PISA matematik yang jatuh. Penilaian akademik murid perlu disusun semula supaya markah bukan lagi penamat cerita, sebaliknya permulaan perbualan tentang pemahaman konsep, keupayaan penaakulan dan sokongan di rumah. Kesimpulannya, selagi kita melihat peperiksaan sebagai simbol kejayaan dan PISA sebagai gangguan imej, jurang pencapaian sebenar murid akan kekal tertutup di sebalik slip keputusan yang kelihatan cemerlang.
