Gelaran ialah pengiktirafan dan amanah awam
Gelaran seni ialah pengiktirafan awam yang boleh membentuk jangkaan masyarakat terhadap peribadi, imej dan tanggungjawab seseorang penyanyi. Perbezaan pandangan Ziana Zain dan Noraniza Idris menunjukkan bahawa amanah itu boleh dipikul dengan cara yang berlainan.
Ziana, 58, menerima Darjah Pangkuan Seri Melaka (DPSM) yang membawa gelaran Datuk sempena sambutan Hari Jadi Ke-75 Yang di-Pertua Negeri Melaka, Tun Mohd Ali Mohd Rustam, pada 24 Ogos lalu. Ketika ditemui pada Majlis Tahlil Tun Hasmah di Putrajaya pada Rabu, beliau berkata kehidupannya tidak berubah dan beliau masih membiasakan diri dengan cara orang menyapanya sebagai Datuk. Inti pendiriannya jelas: pengiktirafan boleh mengangkat nama, tetapi tidak sepatutnya mengubah asas peribadi.
Bagi Ziana, keperibadian lebih utama daripada pangkat
Bagi Ziana Zain Datuk, gelaran itu tanda penghargaan terhadap perjalanan kerjaya, bukan alasan untuk menjauhkan diri daripada kehidupan biasa. Beliau menyamakan gelaran tersebut dengan pangkat di sekolah dan menegaskan bahawa perkara utama ialah menjaga keperibadian serta cara membawa diri dalam masyarakat. Pandangan ini menjadikan imej penyanyi sesuatu yang dibina melalui tingkah laku, bukan semata-mata gelaran.
Ziana berkata penampilannya kekal bersahaja; beliau masih pergi ke pasar malam, minum di kedai kopi dan singgah di warung mamak. Sikap itu membawa mesej yang dekat dengan orang ramai: penghormatan tidak menuntut seseorang memutuskan hubungan dengan rutin harian. Beliau juga berkata pengurniaan itu tiba pada waktu yang dirasakan sesuai, ketika usianya mencecah 50-an, dan menjelaskan kepada anak-anak bahawa gelaran Datuk ialah pengiktirafan terhadap kerjaya seninya.
Noraniza mengaitkan gelaran dengan ilmu budaya
Bagi Noraniza Idris, gelaran Ratu Irama Malaysia datang bersama tuntutan yang lebih luas daripada pengiktirafan terhadap kebolehan menyanyi. Beliau melihatnya sebagai tanggungjawab untuk memastikan seni dan warisan budaya tempatan terus dihargai. Ketika ditemui pada majlis memperkenalkan koleksi fesyen EMYALY x Noraniza Idris di Aeon Alpha Angle, Wangsa Maju, pada Sabtu, beliau berkata gelaran itu mendorongnya melengkapkan diri dengan ilmu tentang irama tradisional dan etnik, tarian serta pakaian tradisi.
Pendekatan Noraniza menjadikan imej penyanyi turut bergantung pada pengetahuan dan kesediaan untuk menerangkan makna budaya kepada masyarakat. Beliau menganggap tugas itu menuntut persiapan rapi, malah berkata persiapan untuk persembahan besar boleh bermula beberapa bulan lebih awal kerana tidak mahu berlaku kesilapan. Beliau juga menyatakan hasrat untuk terus mengkaji dan mendalami ilmu budaya, lalu menjadikan gelaran itu satu komitmen yang masih berjalan, bukan sekadar label.
Dua cara membawa nama, satu amanah kepada masyarakat
Perbezaan kedua-dua pendirian ini memperlihatkan dua sisi tanggungjawab seorang penyanyi. Ziana menekankan kesinambungan diri: gelaran Datuk tidak perlu mengubah sikap atau kebiasaannya. Noraniza pula menerima gelaran Ratu Irama Malaysia sebagai dorongan untuk memperluas ilmu dan memperkenalkan seni warisan. Kedua-duanya mengingatkan bahawa gelaran awam membentuk jangkaan, tetapi makna sebenar datang daripada cara seseorang memenuhi jangkaan itu.
Kerjasama Noraniza dengan jenama batik Terengganu EMYALY menghasilkan empat rekaan istimewa, iaitu Salam Kaut, Batik Lelaki, Dikir Puteri dan Hati Kama. Usaha itu menunjukkan bagaimana tanggungjawab budaya boleh diterjemahkan melalui karya dan penampilan, sementara sikap bersahaja Ziana menegaskan nilai teladan dalam hubungan dengan masyarakat. Kesimpulannya, gelaran bukan sekadar tambahan pada nama: ia amanah untuk menjaga keperibadian atau mengangkat warisan, dan kedua-dua penyanyi memilih jalan masing-masing untuk membuktikannya.
